(Был мәҡәлә NEPLS-тың 2002 йылғы көҙгө осрашыуында яһалған төп докладҡа нигеҙләнгән.)
Был илгә килеүселәр американдарҙың һөйләшеүҙе «һеҙ ни менән шөғөлләнәһегеҙ?» тигән һорауҙан башларға яратыуына йыш ҡына ғәжәпләнә. Мин был һорауҙы бер ҡасан да яратманым. Уға ҡыҫҡа һәм теүәл яуап биргәнем дә һирәк булды. Ләкин, ниһайәт, был мәсьәләне хәл иттем, шикелле. Хәҙер, кемдер минән ни менән шөғөлләнеүемде һораһа, уның күҙенә тура ҡарайым да: «Мин Lisp-тың яңы диалектын проектлайым», — тием. Ни менән шөғөлләнгәнен һорағанды яратмаған һәр кемгә ошо яуапты тәҡдим итәм. Әңгәмә шунда уҡ башҡа темаларға күсәсәк.
Мин үҙемде программалау телдәре буйынса тикшеренеүҙәр алып бара тип иҫәпләмәйем. Мин бары тик уны проектлайым — кемдер бинаны, ултырғысты йәки яңы шрифты проектлаған кеүек. Мин ниндәйҙер яңы асыш яһарға тырышмайым. Минең бары тик программалау өсөн уңайлы булған тел төҙөгүм килә. Ниндәйҙер йәһәттән, был ҡараш тормошто күпкә еңеләйтә.
Дизайн менән тикшеренеү араһындағы айырма яңы менән яҡшы араһындағы һорауға оҡшаған. Дизайндың яңы булыуы мотлаҡ түгел, ләкин ул яҡшы булырға тейеш. Тикшеренеүҙең яҡшы булыуы мотлаҡ түгел, ләкин ул яңы булырға тейеш. Был ике юл юғарыла берләшә тип уйлайым: иң яҡшы дизайн яңы идеялар ҡулланып, үҙенән алдағыларҙан өҫтөн сыға, ә иң яҡшы тикшеренеүҙәр яңы ғына түгел, ә ысынлап та сисергә лайыҡлы булған мәсьәләләрҙе хәл итә. Шулай итеп, асылда беҙ бер үк маҡсатҡа ынтылабыҙ, тик уға төрлө яҡтан киләбеҙ.
Бөгөн мин маҡсатығыҙҙың артҡы яҡтан нисек күренеүе тураһында һөйләмәксемен. Программалау телдәренә тикшеренеү темаһы урынына дизайн мәсьәләһе булараҡ ҡарағанда, һеҙ нимәне икенсерәк эшләйһегеҙ?
Иң ҙур айырма шунда: һеҙ күберәк иғтибарҙы ҡулланыусыға бүләһегеҙ. Дизайн: «Был кем өсөн һәм уларға бынан нимә кәрәк?» — тигән һорауҙан башлана. Мәҫәлән, яҡшы архитектор үҙенең дизайнын башта төҙөп, унан һуң уны ҡулланыусыларға тағыуҙан түгел, ә буласаҡ ҡулланыусыларҙы өйрәнеүҙән һәм уларға нимә кәрәклеген асыҡлауҙан башлай.
Иғтибар итегеҙ, мин «улар нимә теләй» түгел, ә «уларға нимә кәрәк» тинем. Дизайнер булып эшләү клиент нимә ҡушһа, шуны тиҙ генә әҙерләп биреүсе бешереүсе булып эшләү тигәнде аңлата тигән тәьҫорат ҡалдырырға теләмәйем. Сәнғәттең төрлө өлкәләрендә был төрлөсә, ләкин иң яҡшы эш заказсылар теүәл нимә ҡушһа, шуны ғына эшләүселәр тарафынан башҡарылған бер генә өлкә лә юҡтыр тип уйлайым.
Заказсы һәр ваҡыт хаҡлы, сөнки яҡшы дизайндың үлсәме — уның ҡулланыусы өсөн ни дәрәжәлә яҡшы эшләүендә. Әгәр һеҙ бөтә кешенең дә ялҡыуын килтергән роман яҙһағыҙ йәки ултырыуы ҡот осҡос уңайһыҙ булған ултырғыс эшләһәгеҙ, тимәк, эшегеҙҙе насар башҡарғанһығыҙ, вәссәләм. Был роман йәки ултырғыс иң алдынғы теоретик принциптар буйынса эшләнгән тип аҡланыуҙың файҙаһы юҡ.
Шулай ҙа, ҡулланыусы өсөн эшләгәнде эшләү ҡулланыусы нимә әйтһә, бары тик шуны эшләү тигәнде аңлатмай. Ҡулланыусылар бөтә варианттарҙы ла белмәй, һәм үҙҙәренең ысынында нимә теләгәндәре хаҡында йыш яңылышалар.
Был парадокстың яуабы, минеңсә, шунда: һеҙ ҡулланыусы өсөн проектларға тейешһегеҙ, ләкин ул нимә теләүен әйткәнде генә түгел, ә уға нимә кәрәклеген проектларға тейешһегеҙ. Был табип булыуға бик оҡшаған. Һеҙ пациенттың симптомдарын ғына дауалай алмайһығыҙ. Пациент үҙенең симптомдарын әйткәндә, һеҙ уның ысынында нимә менән ауырығанын асыҡларға һәм тап шуны дауаларға тейешһегеҙ.
Ҡулланыусыға бындай иғтибар — яҡшы дизайн практикһының күпселек өлөшө шунан сығарыла алған һәм күпселек дизайн һорауҙары шуның тирәләй тупланған үҙенсәлекле аксиома ул.
Әгәр яҡшы дизайн ҡулланыусыға кәрәкле нәмәне эшләргә тейеш булһа, ҡулланыусы үҙе кем һуң? Дизайн ҡулланыусылар өсөн булырға тейеш тигәндә, мин яҡшы дизайн ниндәйҙер иң түбән дөйөм оҡшашлыҡҡа йүнәлтелгән тип әйтергә теләмәйем. Һеҙ үҙегеҙ теләгән теләһә ниндәй ҡулланыусылар төркөмөн һайлай алаһығыҙ. Мәҫәлән, ҡорал проектлағанда, һеҙ уны яңы башлаусыларҙан алып белгестәргә тиклем теләһә кем өсөн яһай алаһығыҙ, һәм бер төркөм өсөн яҡшы булған дизайн икенсеһе өсөн насар булыуы мөмкин. Төп фекер шул: һеҙ ҡулланыусыларҙың ниндәй ҙә булһа бер төркөмөн һайларға тейешһегеҙ. Ҡайһылыр аныҡ ҡулланыусыға бәйләмәйенсә тороп, яҡшы йәки насар дизайн тураһында һөйләшеп тә булмайҙыр, тип уйлайым.
Яҡшы дизайнға өлгәшеү ихтималлығы, әгәр күҙ уңында тотолған ҡулланыусылар иҫәбенә дизайнер үҙе лә инһә, иң юғарыһы була. Һеҙ үҙегеҙ инмәгән төркөм өсөн берәй нәмә эшләгәндә, ул ғәҙәттә үҙегеҙҙән ҡарағанда тәжрибәлерәк түгел, ә аҙыраҡ тәжрибәле тип һанаған кешеләр өсөн килеп сыға.
Был — проблема, сөнки ҡулланыусыға, ни тиклем изге күңел менән булһа ла, өҫтән ҡарау дизайнерҙы ҡотолғоһоҙ рәүештә боҙа кеүек. АҠШ-та торлаҡ проекттарының бик аҙы ғына уларҙа үҙҙәре йәшәргә йыйынған архитекторҙар тарафынан проектланғандыр тип шикләнәм. Программалау телдәрендә лә шул уҡ күренеште күрергә мөмкин. C, Lisp һәм Smalltalk телдәрен уларҙың авторҙары үҙҙәре ҡулланыу өсөн төҙөгән. Ә Cobol, Ada һәм Java башҡа кешеләр ҡулланһын өсөн барлыҡҡа килтерелгән.
Әгәр һеҙ ахмаҡтар өсөн берәй нәмә проектлайым тип уйлайһығыҙ икән, хатта ахмаҡтар өсөн дә яҡшы нәмә килеп сыҡмауы ихтимал.
Хатта иң тәжрибәле ҡулланыусылар өсөн проектлағанда ла, һеҙ барыбер кешеләр өсөн проектлайһығыҙ. Тикшеренеүҙәрҙә хәл башҡаса. Математикала һеҙ абстракцияларҙы кешеләргә аңлауы еңел булғанға күрә һайламайһығыҙ; һеҙ иҫбатлауҙы иң ҡыҫҡа иткәнен һайлайһығыҙ. Был ғөмүмән фәнгә хас тип уйлайым. Ғилми идеялар эргономик булырға тейеш түгел.
Сәнғәттә иһә барыһы ла бөтөнләй икенсе төрлө. Дизайн тулыһынса кешегә бәйле. Кеше кәүҙәһе — сәйер нәмә, ләкин һеҙ ултырғыс проектлағанда, тап шуның өсөн проектлайһығыҙ, һәм бынан ҡасып ҡотолоу юҡ. Бөтә сәнғәт төрҙәре лә кешеләрҙең ҡыҙыҡһыныуҙарына һәм сикләүҙәренә яраҡлашырға мәжбүр. Мәҫәлән, һынлы сәнғәттә, башҡа шарттар бер тигеҙ булғанда, кешеләр төшөрөлгән картина улар булмағанға ҡарағанда ҡыҙығыраҡ буласаҡ. Яңырыу дәүеренең бөйөк картиналарының барыһында ла кешеләрҙең күп булыуы тарихи осраҡлылыҡ ҡына түгел. Әгәр улай булмаһа, һынлы сәнғәт үҙенең хәҙерге абруйын яулай алмаҫ ине.
Оҡшаймы был һеҙгә, юҡмы — программалау телдәре лә кешеләр өсөн, һәм кеше мейеһе лә кеше кәүҙәһе кеүек үк урыны-урыны менән тигеҙһеҙ һәм үҙенсәлеклелер тип шикләнәм. Ҡайһы бер идеяларҙы кешеләргә үҙләштереүе еңел, ә ҡайһы берҙәрен — юҡ. Мәҫәлән, беҙҙең ентеклелектәр менән эш итеү һәләтебеҙ бик сикләнгән кеүек. Тап ошо факт программалау телдәрен яҡшы идея итә лә инде; әгәр беҙ бөтә ентеклелектәрҙе еңел башҡара алһаҡ, туранан-тура машина телендә генә программалар итек.
Шуны ла онотмағыҙ: телдәр — ул иң тәүҙә әҙер программалар өсөн форма ғына түгел, ә программаларҙы эшләү өсөн ҡулланылған мөхит. Сәнғәт менән шөғөлләнгән һәр кем был ике осраҡ өсөн төрлө материалдар кәрәк булыуы ихтималлығын әйтә алыр ине. Мәҫәлән, мәрмәр — әҙер идеялар өсөн шәп, сыҙамлы материал, ләкин яңы идеяларҙы үҫтереү өсөн өмөтһөҙ рәүештә һығылмаһыҙ.
Программа, иҫбатлау кеүек үк, элек һәр яҡҡа хаталы башланғыстары тармаҡланған ағастың ҡырҡып таҙартылған варианты ул. Шуға күрә телде тикшереү — әҙер программаның унда ни тиклем таҙа күренеүе генә түгел, ә әҙер программаға алып барған юлдың ни тиклем таҙа булыуы ла. Һеҙгә матур әҙер программалар биргән дизайн ҡарары матур проектлау процесын бирмәҫкә лә мөмкин. Мәҫәлән, мин эсенә ҡатмарлы обратный апострофтар (backquote) керетелгән, хәҙер бәләкәй аҫылташтарға оҡшаған бер нисә макрос билдәләүсе макрос яҙғайным, ләкин уларҙы яҙыу сәғәттәр буйы иң күңелһеҙ һынау һәм хаталар юлын талап итте, һәм, дөрөҫөн әйткәндә, уларҙың дөрөҫ эшләүенә мин әле лә тулыһынса ышанып етмәйем.
Беҙ йыш ҡына телдең сифаты унда әҙер программаларҙың ни тиклем яҡшы күренеүе менән үлсәнә тип эш итәбеҙ. Бер үк программаның ике телдә яҙылғанын һәм бер вариантының күпкә ҡыҫҡараҡ булыуын күргәндә, был бик ышандырғыс күренә. Мәсьәләгә сәнғәт яғынан килгәндә, һеҙҙең бындай һынауға таяныу ихтималлығығыҙ кәмей. Һеҙ мәрмәргә оҡшаған программалау теленә килеп төртөлөргә теләмәйһегеҙ бит.
Мәҫәлән, программа тәьминәтен эшләүҙә интерактив башланғыс кимәлгә эйә булыу — Lisp телендә «уҡыу-баһалау-баҫтырыу циклы» (REPL) тип аталған нәмә — ғәйәт ҙур табыш. Ә ундай нәмә булғанда, был телдең дизайнына ысын йоғонто яһай. Мәҫәлән, үҙгәреүсәндәрҙе ҡулланыр алдынан мотлаҡ иғлан итергә кәрәк булған тел өсөн был яҡшы эшләмәҫ ине. Һеҙ юғары кимәлгә аңлатмаларҙы бары тик яҙып ҡына торғанда, x-ҡа ниндәйҙер мәғәнә бирергә һәм шунан һуң x менән төрлө ғәмәлдәр башҡара башларға теләйһегеҙ. Һеҙгә башта x-тың төрөн иғлан итеү зарурлығы кәрәкмәй. Һеҙ был раҫлауҙарҙың береһе менән дә килешмәҫкә мөмкинһегеҙ, ләкин әгәр тел уңайлы булһын өсөн уға REPL кәрәк булһа, ә типтарҙы мотлаҡ иғлан итеү REPL менән һыйышмаһа, тимәк, типтарҙы мотлаҡ иғлан иттергән бер тел дә программалау өсөн уңайлы була алмай.
Ғәмәлдә, яҡшы дизайнға ирешеү өсөн ҡулланыусыларығыҙға яҡын булырға һәм яҡын ҡалырға кәрәк. Һеҙгә идеяларығыҙҙы даими рәүештә, айырыуса башында, ысын ҡулланыусыларҙа тикшереп торорға тура киләсәк. Джейн Остинды романдарының шул тиклем яҡшы булыуының бер сәбәбе — ул уларҙы ғаиләһенә ҡысҡырып уҡыған. Бына ни өсөн ул бер ҡасан да тәбиғәт күренештәрен үҙ-үҙенә һоҡланып сәнғәтсел һүрәтләүгә йәки маһайыулы фәлсәфәгә батып китмәй. (Фәлсәфә унда бар, ләкин ул ярлыҡ кеүек өҫтөнә йәбештерелмәгән, ә хикәйәттең эсенә үрелгән.) Әгәр һеҙ уртаса «әҙәби» романды асып, уны дуҫтарығыҙға үҙегеҙ яҙған әҫәр кеүек ҡысҡырып уҡыуығыҙҙы күҙ алдына килтерһәгеҙ, бындай нәмәнең уҡыусыға ниндәй ҙур йөк булыуын бик тәрән тоясаҡһығыҙ.
Программалар донъяһында был идея «Насарыраҡ булыу — яҡшыраҡ» (Worse is Better) булараҡ билдәле. Ысынында иһә был концепцияла бер нисә идея бергә ҡушылған, шуға күрә кешеләр һаман да насарыраҡ булыу ысынында яҡшыраҡмы-юҡмы икәне тураһында бәхәсләшә. Ләкин был ҡатнашмалағы төп идеяларҙың береһе шул: әгәр һеҙ яңы нәмә төҙөйһөгөҙ икән, прототипты мөмкин тиклем тиҙерәк ҡулланыусылар алдына сығарырға тейешһегеҙ.
Икенсе бер ҡарашты «Мәрйәм инәгә доға» (Hail Mary) стратегияһы тип атарға булыр ине. Прототипты тиҙ генә сығарып, уны яйлап камиллаштырыу урынына, һеҙ тулы, әҙер продуктты бер оҙон һуғыу менән яһарға тырышаһығыҙ. Минең белеүемсә, был — һәләкәткә алып барыусы юл. Интернет ҡыуығы осоронда бихисап стартаптар үҙҙәрен ошо юл менән юҡ итте. Был алымдың уңыш килтергән бер генә осрағын да ишеткәнем юҡ.
Программалау донъяһынан ситтәге кешеләр «Насарыраҡ булыу — яҡшыраҡ» принцибының сәнғәттең бөтә өлкәләрендә лә барлығын аңламауы ихтимал. Мәҫәлән, рәсем төшөрөүҙә был идея Яңырыу дәүерендә асылған. Хәҙер һүрәт төшөрөү буйынса теләһә ҡайһы уҡытыусы теүәл һүрәт яһауҙың дөрөҫ юлы — предметтың контуры буйлап яйлап барыу түгел, тип әйтәсәк, сөнки хаталар йыйыласаҡ һәм аҙаҡ һыҙыҡтарҙың ялғанмауын күрерһегеҙ. Киреһенсә, яҡынса дөрөҫ урында тиҙ генә бер нисә һыҙыҡ һыҙырға, ә шунан һуң был тәүге һыҙманы әкренләп камиллаштырырға кәрәк.
Күпселек өлкәләрҙә прототиптар традицион рәүештә башҡа материалдарҙан яһалған. Металда ҡырҡыласаҡ шрифттар башта ҡағыҙҙа бумала менән төшөрөлгән. Бронзанан ҡойоласаҡ һындар балауыҙҙан моделләштерелгән. Гобелендарға сигеләсәк биҙәктәр ҡағыҙға ҡара менән төшөрөлгән. Таштан төҙөләсәк биналар бәләкәйерәк масштабта ағаста һынап ҡаралған.
Майлы буяуҙың ун бишенсе быуатта киң таралған сағында шул тиклем ҙур ҡыҙыҡһыныу уятыуының сәбәбе — әҙер эште прототиптың үҙенән яһап булыуында ине. Теләһәгеҙ, башта һыҙма яһай ала инегеҙ, ләкин һеҙ уға бәйле түгел инегеҙ; картинаны тамамлаған һайын, бөтә нескәлектәрҙе эшләп сығара, хатта ҙур үҙгәрештәр индерә ала инегеҙ.
Һеҙ быны программа тәьминәтендә лә эшләй алаһығыҙ. Прототип ябай модель генә булырға тейеш түгел; уны әҙер продуктҡа тиклем үҫтерә алаһығыҙ. Мөмкин булғанда һәр ваҡыт шулай эшләргә кәрәк, тип уйлайым. Был һеҙгә эш барышында тыуған яңы фекерҙәрҙе файҙаланырға мөмкинлек бирә. Ләкин, бәлки, иң мөһиме — был рухты күтәрә.
Рухи күтәренкелек дизайнда төп урында тора. Кешеләрҙең был турала күберәк һөйләмәүенә ғәжәпләнәм. Минең беренсе һүрәт уҡытыусыларымдың береһе әйткәйне: әгәр һүрәт төшөргәндә ялҡһағыҙ, һүрәт тә күңелһеҙ күренәсәк. Мәҫәлән, һеҙгә бина төшөрөргә кәрәк, һәм һеҙ һәр кирбесте айырым төшөрөргә ҡарар иттегеҙ, ти. Теләһәгеҙ, шулай эшләй алаһығыҙ, ләкин ярты юлда ялҡып китһәгеҙ һәм һәр кирбесте күҙәтеү урынына уларҙы механик рәүештә яһай башлаһағыҙ, һүрәт кирбестәрҙе ябай ғына ишаралап күрһәткәнгә ҡарағанда насарыраҡ күренәсәк.
Прототипты яйлап камиллаштырып берәй нәмә эшләү күңелде күтәрә, сөнки ул һеҙҙе процеста тота. Программа тәьминәтендә минең ҡағиҙәм: һәр ваҡыт эшләүсе кодҡа эйә булыу. Әгәр һеҙ бер сәғәттән һынай алырлыҡ нәмә яҙаһығыҙ икән, һеҙҙе дәртләндереү өсөн кисекмәҫтән өлгәшеләсәк һөҙөмтә бар. Сәнғәттә лә, айырыуса майлы буяу менән яҙыуҙа, шул уҡ хәл. Рәссамдарҙың күбеһе тоноҡ һыҙманан башлай һәм уны яйлап аныҡлаштыра. Әгәр ошо рәүешле эшләһәгеҙ, ғәмәлдә бер ҡасан да көндө ысынында тамамланмаған булып күренгән нәмә менән тамамларға тура килмәйәсәк. Ысынлап та, рәссамдар араһында хатта ошондай әйтем бар: «Картина бер ҡасан да тамамланмай, һеҙ бары тик уның өҫтөндә эшләүҙән туҡтайһығыҙ». Был идея программа менән эшләгән һәр кемгә таныш булыр.
Рухи халәт — ябай, тәжрибәһеҙ ҡулланыусы өсөн берәй нәмә проектлауҙың ауыр булыуының тағы бер сәбәбе. Үҙегеҙгә оҡшамаған нәмәгә ҡыҙыҡһыныуҙы һаҡлап ҡалыу ҡыйын. Яҡшы нәмә эшләү өсөн һеҙ «ай-һай, был ысынлап та бик шәбем» тип уйларға тейешһегеҙ, ә «ниндәй сүп-сар был; теге тилеләргә оҡшар әле» тип түгел.
Дизайн кешеләр өсөн нәмәләр яһауҙы аңлата. Ләкин кеше булып бары тик ҡулланыусы ғына ҡалмай. Дизайнер ҙа — кеше.
Иғтибар итегеҙ, мин ошо ваҡыт эсендә «дизайнер» тураһында берлектә һөйләнем. Дизайн яҡшы булһын өсөн, ғәҙәттә, бер кешенең контролендә булырға тейеш. Шулай ҙа тикшеренеү проекты өҫтөндә бер нисә кешенең бергәләп эшләүе мөмкин кеүек күренә. Был миңә тикшеренеү менән дизайн араһындағы иң ҡыҙыҡлы айырмаларҙың береһе булып тойола.
Сәнғәттә берлектә ижад итеүҙең билдәле миҫалдары булды, ләкин уларҙың күбеһе ядро синтезы түгел, ә молекуляр бәйләнеш осраҡтары булған һымаҡ. Операла бер кешенең либретто, ә икенсеһенең көй яҙыуы — ғәҙәти хәл. Ә Яңырыу осоронда төньяҡ Европа оҫталары йыш ҡына Италия картиналарының фонындағы пейзаждарҙы төшөрөү өсөн ялланған. Ләкин былар ысын хеҙмәттәшлек түгел. Улар Роберт Фростың «яҡшы кәртәләр яҡшы күршеләр яһай» тигән һүҙҙәренең миҫалына оҡшаған. Һеҙ яҡшы дизайн өлгөләрен бергә ҡуша алаһығыҙ, ләкин һәр айырым проект эсендә бер кеше идара итергә тейеш.
Мин яҡшы дизайн бер кешенең барыһын да үҙе генә уйлап табыуын талап итә, тип әйтмәйем. Һеҙ фекеренә ышанған кешенең кәңәшенән дә ҡиммәтерәк бер нәмә лә юҡ. Ләкин һөйләшеүҙәр тамамланғас, нимә эшләргә тигән ҡарар бер кешелә ҡалырға тейеш.
Ни өсөн тикшеренеүҙәрҙе авторҙаштар менән башҡарып була, ә дизайнды — юҡ? Был — ҡыҙыҡлы һорау. Мин уның яуабын белмәйем. Бәлки, әгәр дизайн менән тикшеренеүҙәр берләшһә, иң яҡшы тикшеренеү ҙә шул уҡ ваҡытта яҡшы дизайн булып торалыр һәм, ысынында, авторҙаштар тарафынан башҡарыла алмайҙыр. Иң билдәле ғалимдарҙың күбеһе яңғыҙ эшләгән кеүек. Ләкин бында ниндәйҙер законлылыҡ бармы-юҡмы икәнен әйтерлек белемем етмәй. Бәлки, күп кенә билдәле ғалимдар хеҙмәттәшлек итеү аҙыраҡ таралған осорҙа эшләгәнгә генә шулайҙыр.
Фәндә хәлдәр нисек кенә булмаһын, сәнғәттә ысын хеҙмәттәшлек ифрат һирәк осрай кеүек күренә. «Комитет дизайны» — насар дизайндың синонимы ул. Ни өсөн был шулай? Был сикләүҙе еңеүҙең берәй юлы бармы?
Мин ундай юл юҡтыр тип уйларға тартылам — яҡшы дизайн диктаторҙы талап итә. Бер сәбәбе: яҡшы дизайн бер бөтөн булырға тейеш. Дизайн бары тик дөйөм кешеләр өсөн генә түгел, ә айырым кешеләр өсөн. Әгәр дизайн бер кешенең башына һыйған идеяны кәүҙәләндерә икән, ул идея ҡулланыусының башына ла һыясаҡ.
Бәйле темалар: