Жас кезімде үлкендер барлығын біледі, бәрін түсініп қойған деп ойлайтынмын. Енді өзім есейгенде, бұлай емес екенін білемін.
Мен өзімді үнемі noob (жаңадан бастаушы) сияқты сезінемін. Мен әрдайым өзім ештеңе білмейтін жаңа салада жұмыс істейтін қандай да бір стартаппен сөйлесіп жатқандаймын, не өзім жеткілікті түсінбейтін тақырыптағы кітапты оқып жатқандаймын, не болмаса істің қалай жұмыс істейтінін білмейтін жаңа елге барып жүргендеймін.
Өзіңді noob сезіну жағымды емес. Ал "noob" сөзі, әрине, мақтау емес. Дегенмен бүгін мен noob болудың бір жігерлендірерлік тұсын түсіндім: жергілікті деңгейде қаншалықты noob болсаңыз, жаһандық деңгейде соншалықты аз noob боласыз.
Мысалы, өз еліңізде қалсаңыз, бәрі басқаша жұмыс істейтін Қиырдағы елге (Farawavia) көшкенге қарағанда өзіңізді азырақ noob сезінесіз. Дегенмен көшсеңіз, көбірек білетін боласыз. Демек, noob болу сезімі нақты надандықпен кері байланысты.
Бірақ noob болу сезімі біз үшін пайдалы болса, неге біз оны ұнатпаймыз? Мұндай жеккөрушілік қандай эволюциялық мақсатқа қызмет етуі мүмкін?
Менің ойымша, бұл сұрақтың жауабы мынада: өзіңді noob сезінудің екі қайнар көзі бар: ақымақ болу және жаңа бірдеңе жасау. Біздің өзімізді noob сезінуді ұнатпауымыз — миымыздың бізге: "Қане, тезірек мұны түсін, шеш", — деп айтуы. Бұл адамзат тарихының басым бөлігінде өте дұрыс ойлау тәсілі болды. Аңшы-жинаушылардың өмірі күрделі болғанымен, ол қазіргі өмір сияқты қатты өзгере бермейтін. Оларға кенеттен криптовалютамен не істеу керектігін түсінудің қажеті жоқ еді. Сондықтан жаңа мәселелерді ашудан гөрі, бар мәселелерді шешудегі құзыреттілікке басымдық беру орынды болды. Адамдар үшін азық-түлік тапшы болған дүниеде аштық сезімін жек көру қаншалықты орынды болса, өзін noob сезінуді ұнатпау да соншалықты қисынды еді.
Енді тым көп тамақ аз тамақтан гөрі үлкен проблемаға айналған заманда, аштық сезімін ұнатпауымыз бізді адастырады. Менің ойымша, өзімізді noob сезінуді ұнатпауымыз да дәл солай адастырады.
Бұл жағымсыз сезілсе де, кейде адамдар бұл үшін сізді келеке етсе де, өзіңізді қаншалықты көп noob сезінсеңіз, соншалықты жақсы.