Кешеләр үз тәҗрибәсендә барлык программалаштыру телләре дә, асылда, бертигез дип әйткәндә, алар телләр турында түгел, ә үзләре шөгыльләнгән программалаштыру төре турында фикер йөртәләр.
Программалаштыруның 99,5% өлеше китапханә функцияләрен чакыруларны бергә ябыштырудан тора. Барлык популяр телләр дә моны бертигез дәрәҗәдә яхшы башкара. Шуңа күрә бөтен карьераңны популяр программалаштыру телләренең киселешендә генә эшләп үткәрү бик җиңел.
Ләкин программалаштыруның калган 0,5% өлеше чагыштыргысыз кызыклырак. Әгәр аның нәрсәдән торганын белергә теләсәгез, сәер телләрнең сәерлеге — игътибар итәргә кирәкле яхшы ишарә.
Сәер телләр очраклы рәвештә генә сәер түгел. Яхшылары һәрхәлдә алай түгел. Яхшы телләрнең сәерлеге гадәттә гадәти китапханә чакыруларын ябыштыру гына булмаган ниндидер программалаштыру формасының булуын күрсәтә.
Ачык мисал: Lisp макрослары. Lisp макрослары хәтта күп кенә Lisp программалаучыларына да сәер тоела. Алар популяр телләрнең киселешенә кереп кенә калмый, үзләренең табигате аркасында аларны башка берәр телдә, аны Lisp диалектына әйләндермичә, дөрес итеп тормышка ашыру да бик авыр булыр иде. Һәм макрослар, һичшиксез, ябыштыру программалаштыруыннан читкә чыгучы алымнарның дәлиле булып тора. Мәсәлән, проблемаларны башта шундый төр проблемалар өчен тел язып, ә аннары шул телдә үз конкрет кушымтаңны язып чишү. Бу макрослар ярдәмендә эшләп була торган бөтен нәрсә дә түгел; бу — хәтта хәзер дә тулысынча өйрәнелеп бетмәгән программа белән идарә итү алымнары киңлегенең бер өлеше генә.
Шуңа күрә, программалаштыруның нәрсә була алуы турындагы төшенчәгезне киңәйтергә теләсәгез, моның бер юлы — сәер телләрне өйрәнү. Программалаучыларның күбесе сәер дип саный торган, ләкин уртача кулланучысы акыллы булган телне сайлагыз, аннары бу тел белән популяр телләрнең киселеше арасындагы аермаларга игътибар итегез. Бу телдә башка телләрдә әйтү мөмкин булмаган дәрәҗәдә уңайсыз булган нәрсәне әйтеп була? Элек әйтә алмаган нәрсәне әйтергә өйрәнү барышында, сез, мөгаен, элек уйлый алмаган нәрсәләр турында уйларга да өйрәнерсез.
Бу язманың караламаларын укыганнары өчен Trevor Blackwell, Patrick Collison, Daniel Gackle, Amjad Masad һәм Robert Morris-ка рәхмәт белдерәм.