Үткән аҙнала Hacker News-ҡа ике йәш тулды. Башта ул өҫтәмә проект — Arc телен камиллаштырыу өсөн ҡушымта һәм бөгөнгө һәм киләсәктәге Y Combinator нигеҙләүселәре өсөн яңылыҡтар менән алмашыу урыны булырға тейеш ине. Ул мин көткәндән ҙурыраҡ булып үҫте һәм күберәк ваҡытты алды, әммә мин быға үкенмәйем, сөнки уның өҫтөндә эшләп бик күп нәмәгә өйрәндем.
Үҫеш
Беҙ 2007 йылдың февралендә башлап ебәргәндә, эш көндәрендәге трафик көнөнә яҡынса 1600 уникаль ҡулланыусы тәшкил итә ине. Шул ваҡыттан алып ул яҡынса 22 000-гә тиклем үҫте. Был үҫеш тиҙлеге мин теләгәндән бер аҙ юғарыраҡ. Сайттың үҫеүен теләр инем, сөнки исмаһам әкрен генә үҫмәгән сайт, моғайын, үлелер. Әммә мин уның Digg йәки Reddit кеүек ҙур булып үҫеүен теләмәҫ инем — башлыса был сайттың характерын шыйыҡландырыр ине, шулай уҡ масштаблаштырыу менән булышып бөтә ваҡытымды уҙғарырға теләмәйем.
Был йәһәттән минең проблемаларым болай ҙа етәрлек. Онотмағыҙ, HN өсөн баштағы мотив яңы программалау телен һынау ине, өҫтәүенә етештереүсәнлеккә түгел, ә тел дизайны менән эксперименттарға йүнәлтелгән телде. Сайт яйлай башлаған һайын, мин МакИлрой һәм Бентлиҙың билдәле цитатаһын иҫкә төшөрөп үҙемде дәртләндерәм:
Етештереүсәнлектең асҡысы — айырым осраҡтар батальонында түгел, ә нәфислектә.
һәм иң аҙ код ярҙамында бөтөрә ала торған тар урынды эҙләйем. Әлегә мин өлгөрөп бара алдым, шул мәғәнәлә: 14 тапҡыр үҫешкә ҡарамаҫтан, етештереүсәнлек эҙмә-эҙлекле уртаса булып ҡалды. Артабан нимә эшләрмен, белмәйем, әммә берәй нәмә уйлап табырмын, моғайын.
Дөйөм алғанда, сайтҡа ҡарашым шундай. Hacker News — эксперимент, өҫтәүенә бик йәш өлкәләге эксперимент. Бындай типтағы сайттарға бары тик бер нисә генә йәш. Дөйөм алғанда Интернеттағы әңгәмәләргә бары тик бер нисә тиҫтә йыл. Шуға күрә беҙ, моғайын, киләсәктә асасаҡ нәмәләребеҙҙең бик бәләкәй өлөшөн генә асҡанбыҙҙыр әле.
Шуға күрә мин HN-ға ҡарата шул тиклем оптимистик ҡараштамын. Технология бындай йәш булғанда, булған хәл итеү юлдары ғәҙәттә ҡотосҡос насар була; тимәк, күпкә яҡшыраҡ эшләү мөмкинлеге бар; был үҙ сиратында сиселмәҫ булып күренгән күп кенә проблемаларҙың ысынында улай түгеллеген аңлата. Шул иҫәптән, өмөт итәм, үткәндәге бик күп берләшмәләрҙе бөлгөнлөккә төшөргән проблема ла: үҫеш арҡаһында һәләк булыу.
Шыйыҡланыу
Ҡулланыусылар сайтҡа бер нисә ай булғандан алып уҡ бының хаҡында борсола башланы. Әлегә был хафаланыуҙар ялған булып сыҡты, әммә улар һәр ваҡыт улай булмаҫҡа ла мөмкин. Шыйыҡланыу — ауыр проблема. Ләкин, моғайын, хәл итеп була торғандыр; асыҡ әңгәмәләр үҫеш арҡаһында «һәр ваҡыт» емерелгән тигән факт, әгәр шул «һәр ваҡыт» бары 20 осраҡҡа тиң булһа, әллә ни күпте аңлатмай.
Әммә беҙҙең яңы проблеманы хәл итергә тырышыуыбыҙҙы иҫтә тотоу мөһим, сөнки был яңы нәмәләрҙе һынап ҡарарға тура киләсәген аңлата, ә уларҙың күбеһе, моғайын, эшләмәйәсәк. Бер нисә аҙна элек мин комментарийҙарының уртаса балы иң юғары булған ҡулланыусыларҙың исемдәрен ҡыҙғылт һары төҫтә күрһәтергә тырышып ҡараным. [1] Был хата булды. Быға тиклем аҙмы-күпме берҙәм булған мәҙәниәт ҡапыл «барлыларға» һәм «юҡлыларға» бүленде. Мин был мәҙәниәттең бүленгәнен күргәнсегә тиклем уның ни тиклем берҙәм булғанын аңламаған инем. Быны күҙәтеү ауыр булды. [2]
Шуға күрә ҡыҙғылт һары ҡулланыусы исемдәре кире ҡайтмаясаҡ. (Үкенескә күрә, шулай булды.) Әммә киләсәктә башҡа шундай уҡ етешһеҙ күренгән идеялар буласаҡ, һәм эшләп киткәндәре лә эшләмәгәндәре кеүек үк боҙоҡ күренәсәк, моғайын.
Шыйыҡланыу тураһында белгән иң мөһим нәмәм шулдыр, моғайын: ул ҡулланыусылар һаны менән түгел, ә күберәк тәртип менән үлсәнә. Һеҙ насар кешеләрҙе түгел, ә насар тәртипте яҡын ебәрмәҫкә теләйһегеҙ. Ҡулланыусыларҙың тәртибе ғәжәпләнерлек дәрәжәлә һығылмалы булып сыға. Әгәр кешеләрҙән үҙҙәрен яҡшы тотоу көтөлһә, улар шулай эшләргә ынтыла; һәм киреһенсә.
Әлбиттә, насар тәртипте тыйыу насар кешеләрҙе лә ситтә тоторға ярҙам итә, сөнки улар үҙҙәрен яҡшы тоторға тейеш булған урында уңайһыҙ ҡыҫылғандай тоя. Ләкин уларҙы ситтә тотоуҙың был юлы асыҡ кәртәләргә ҡарағанда йомшағыраҡ һәм, моғайын, нәтижәлерәк тә.
Ватыҡ тәҙрәләр теорияһының берләшмә сайттарына ла ҡағылышлы булыуы хәҙер бик асыҡ. Теория шунан ғибәрәт: насар тәртиптең ваҡ формалары тағы ла насарыраҡтарына этәргес бирә: граффити күп булған һәм тәҙрәләре ватылған район талауҙар бара торған урынға әйләнә. Джулиани ватыҡ тәҙрәләр теорияһын билдәле иткән реформаларҙы индергәндә мин Нью-Йоркта йәшәй инем, һәм үҙгәреш мөғжизәле булды. Ә Reddit-та бының киреһе булғанда мин уның ҡулланыусыһы инем, һәм үҙгәреш шулай уҡ драматик булды.
Мин Стив менән Алексисты тәнҡитләмәйем. Reddit менән булған хәл иғтибарһыҙлыҡтан килеп сыҡманы. Баштан уҡ уларҙың спамдан башҡа бер нимәне лә цензураламау сәйәсәте бар ине. Өҫтәүенә Reddit-тың маҡсаттары Hacker News-тыҡынан айырыла ине. Reddit өҫтәмә проект түгел, ә стартап ине; уның маҡсаты мөмкин тиклем тиҙ үҫеү ине. Тәбиғи үҫеш менән нуль цензураны берләштерһәгеҙ, килеп сыҡҡан һөҙөмтә — дөйөм башбаштаҡлыҡ була. Ләкин улар барыһын яңынан башлаһа ла, бик үк башҡаса эшләр ине тип уйламайым. Трафик буйынса үлсәгәндә, Reddit Hacker News-ҡа ҡарағанда күпкә уңышлыраҡ.
Әммә Reddit менән булған хәл HN-да мотлаҡ ҡабатланырға тейеш түгел. Бер нисә локаль максимумы бар. Ысын донъялағы кеүек үк, тулы иреклек хөкөм һөргән урындар ҙа, тәрәнерәк уйланған урындар ҙа булырға мөмкин; һәм кешеләр, ысын донъялағы кеүек, ҡайһы урында булыуҙарына ҡарап төрлөсә эш итәсәк.
Мин быны ғәмәлдә күрҙем. Мин Reddit-та ла, Hacker News-та ла кросс-постинг яһаған кешеләрҙе күрҙем, улар ысынында ике версия яҙыу мәшәҡәтен алған: Reddit өсөн ярһыу ялҡынлы флейм һәм HN өсөн тынысыраҡ версия.
Ебәрелгән яҙмалар
Hacker News кеүек сайт юл ҡуймаҫҡа тейеш булған ике төп проблема бар: насар мәҡәләләр һәм насар комментарийҙар. Әлегә насар мәҡәләләр ҡурҡынысы бәләкәйерәк кеүек тойола. Баш биттең бөгөнгө мәҡәләләре HN башланған ваҡыттағылар менән яҡынса бер үк кимәлдә.
Ҡасандыр мин баш битте сүп-сарҙан таҙартыу өсөн тауыштарҙы үлсәргә тура килер тип уйлағайным, ләкин әлегә быға ихтыяж тыуманы. Мин баш биттең шул тиклем яҡшы һаҡланып ҡалыуын күҙаллай алмаҫ инем, һәм ни өсөн улай булғанын теүәл генә белмәйем. Бәлки, уйланыусан ҡулланыусылар ғына һылтанмалар ебәрергә һәм уларға тауыш бирергә етәрлек кимәлдә иғтибар итәлер, шуға күрә бер осраҡлы яңы ҡулланыусының сикке сығымдары нулгә яҡынлаша. Йә булмаһа, баш бит ниндәй төр яҙмалар көтөлгәнен күрһәтеп, үҙен-үҙе һаҡлайҙыр.
Баш бит өсөн иң хәүефле нәмә — үрге тауыш биреүе үтә еңел булған сүп-сар. Әгәр кемдер яңы теореманы иҫбатлаһа, уға тауыш бирергәме-юҡмы икәнен хәл итеү өсөн уҡыусынан бер аҙ тырышлыҡ талап ителә. Көлкөлө карикатура аҙыраҡ тырышлыҡ талап итә. Өндәмә лозунгы менән аталған ярһыу яҙмаға бер ниндәй тырышлыҡ та кәрәкмәй, сөнки кешеләр уны уҡып та тормайынса өҫкә тауыш бирә.
Ошонан мин «Бушлыҡ принцибы» (Fluff Principle) тип атаған ҡағиҙә килеп сыға: ҡулланыусылар тауыш биргән яңылыҡтар сайтында, әгәр быны булдырмау өсөн махсус саралар күрмәһәгеҙ, баһалауы иң еңел булған һылтанмалар өҫтөнлөк аласаҡ.
Hacker News-тың бушлыҡҡа ҡаршы ике төрлө һаҡлау механизмы бар. Буш һылтанмаларҙың иң киң таралған төрҙәре тематиканан тыш тип тыйыла. Бесәй балаларының фотолары, сәйәси тәнҡит яҙмалары һәм башҡалар асыҡтан-асыҡ тыйылған. Был бушлыҡтың күпселек өлөшөн яҡын ебәрмәй, әммә бөтәһен дә түгел. Ҡайһы бер һылтанмалар үтә ҡыҫҡа булыу мәғәнәһендә буш та, шул уҡ ваҡытта темаға яраҡлы ла булып тора.
Бының берҙән-бер генә хәл итеү юлы юҡ. Әгәр һылтанма бары тик буш ярһыу ғына булһа, мөхәррирҙәр уны хатта хакерлыҡҡа ҡағылышлы булыу мәғәнәһендә темаға тап килһә лә юясаҡ, сөнки ул ысын стандартҡа яраҡлы түгел, ә ул стандарт — кешенең интеллектуаль ҡыҙыҡһыныуын уятыу. Әгәр берәй сайттағы яҙмалар характерлы рәүештә ошондай типта булһа, мин ҡайһы саҡта уны тыйыуға индерәм, был шул url-дағы яңы нәмәләрҙең автоматик рәүештә үлтерелеүен аңлата. Әгәр яҙманың исеме баҫма ҡармағы (linkbait) булһа, мөхәррирҙәр ҡайһы саҡта уны тынысыраҡ, фактик итеп үҙгәртеп яҙа. Был бигерәк тә исемдәре лозунг булған һылтанмалар өсөн кәрәк, сөнки кире осраҡта улар йәшерен рәүештә «фәлән нәмәгә ышанһағыҙ, өҫкә тауыш бирегеҙ» тигән яҙмаларға әйләнә, ә был — бушлыҡтың иң сиктән тыш формаһы.
Һылтанмалар менән эш итеү ысулдары үҫешергә тейеш, сөнки һылтанмалар ҙа үҙгәрә. Агрегаторҙарҙың булыуы улар йыйған йөкмәткегә йоғонто яһаны инде. Яҙыусылар хәҙер махсус рәүештә агрегаторҙарҙан трафик йәлеп итеү өсөн яҙа — ҡайһы берҙә хатта аныҡ агрегаторҙар өсөн. (Юҡ, был раҫлауҙың иронияһын мин бик яҡшы аңлайым.) Шунан һуң унан да хәүефлерәк мутациялар бар, мәҫәлән, linkjacking — башҡа берәүҙең мәҡәләһен үҙ һүҙҙәре менән яҙып сығыу һәм төп нөсхә урынына шуны тәҡдим итеү. Бындай яҙмалар бик күп ыңғай тауыш ала ала, сөнки мәҡәләләге яҡшы нәмәләрҙең күбеһе һаҡланып ҡала; ысынында иһә, был яңынан яҙыу плагиатҡа ни тиклем яҡыныраҡ булһа, шул тиклем күберәк нәмә һаҡлана. [3]
Минеңсә, яҙмаларҙы юя торған сайт ҡулланыусыларға, әгәр улар теләһә, нимәнең үлтерелгәнен күреү мөмкинлеген бирергә тейеш. Был мөхәррирҙәрҙе намыҫлы тота, һәм шул уҡ дәрәжәлә мөһим — мөхәррирҙәр намыҫлы булыуҙан туҡтаһа, ҡулланыусылар быны беләсәктәренә ышана ала. HN ҡулланыусылары быны үҙ профилендә showdead тигән күсергесте ҡабыҙып эшләй ала. [4]
Комментарийҙар
Насар комментарийҙар насар яҙмаларға ҡарағанда ҡатмарлыраҡ проблема кеүек күренә. HN-дың баш битендәге һылтанмаларҙың сифаты әллә ни үҙгәрмәһә лә, медиана комментарийының сифаты бер аҙ түбәнәйгән булыуы мөмкин.
Комментарийҙарҙа насарлыҡтың ике төп төрө бар: уҫаллыҡ һәм ахмаҡлыҡ. Был икәүһе араһында ҙур тап килеү бар — уҫал комментарийҙар шул уҡ ваҡытта ахмаҡ булыу ихтималлығы ла ғәҙәттән тыш ҙур — әммә улар менән көрәшеү алымдары төрлөсә. Уҫаллыҡты контролдә тотоу еңелерәк. Кешегә уҫал булмаҫҡа ҡушҡан ҡағиҙәләр булдыра алаһығыҙ, һәм уларҙы талап итһәгеҙ, уҫаллыҡты сиктә тотоу мөмкин күренә.
Ахмаҡлыҡты сиктә тотоу ҡыйыныраҡ, бәлки, ахмаҡлыҡ шул тиклем еңел айырылмай торғандыр. Уҫал кешеләр үҙҙәренең уҫал булыуын аңлай, ә бына ахмаҡ кешеләр ахмаҡ булыуын һирәгерәк аңлай.
Ахмаҡ комментарийҙың иң ҡурҡыныс формаһы — оҙон, ләкин хаталы аргумент түгел, ә мәғәнәһеҙ шаяртыу. Оҙон, ләкин яңылыш фекерҙәр ысынында бик һирәк осрай. Комментарийҙың сифаты менән оҙонлоғо араһында көслө бәйләнеш бар; әгәр һеҙ берләшмә сайттарындағы комментарийҙарҙың сифатын сағыштырырға теләһәгеҙ, уртаса оҙонлоҡ яҡшы күрһәткес булыр ине. Моғайын, бының сәбәбе шәхсән фекер алышыу ептәрендә түгел, ә кеше тәбиғәтендәлер. Моғайын, ахмаҡлыҡ ялған фекерҙәргә ҡарағанда, идеяларҙың аҙ булыуында йышыраҡ сағылалыр.
Сәбәбе нимәлә генә булһа ла, ахмаҡ комментарийҙар ғәҙәттә ҡыҫҡа була. Һәм ундағы мәғлүмәт күләме менән айырылып торған ҡыҫҡа комментарий яҙыу ауыр булғанлыҡтан, кешеләр көлкөлө булып күренеп айырылырға тырыша. Ахмаҡ комментарийҙар өсөн иң ҡыҙыҡтырғыс формат — тапҡыр һүҙ менән баҫтырыу (put-down), бәлки, кешене мыҫҡыллау — юморҙың иң еңел формаһы булғанғалыр. [5] Шуға күрә уҫаллыҡты тыйыуҙың бер өҫтөнлөгө — ундайҙарҙы ла кәметеүе.
Насар комментарийҙар кудзу үләне кеүек: улар тиҙ арала баҫып ала. Ҡулланыусылар яҙмалары яңы яҙмаларға нисек тәьҫир итһә, комментарийҙар яңы комментарийҙарға күпкә нығыраҡ йоғонто яһай. Әгәр кемдер насар мәҡәлә ебәрһә, башҡа бөтә яҙмалар ҙа насарға әйләнмәй. Әммә берәү фекер алышыуҙа ахмаҡ комментарий яҙһа, был тирә-яҡтағы мөхиттең тонын билдәләй. Кешеләр ахмаҡ шаяртыуҙарға ахмаҡ шаяртыуҙар менән яуап бирә.
Бәлки, сараһы — кешеләр комментарийға яуап бирер алдынан тотҡарлыҡ өҫтәү һәм тотҡарлыҡтың оҙонлоғон уның күҙалланған сифатына кире пропорциональ итеүҙер. Ул саҡта мәғәнәһеҙ фекер алышыуҙар әкренерәк үҫер ине. [6]
Кешеләр
Мин тасуирлаған ысулдарҙың күбеһе консерватив булыуын күрәм: улар сайтты яҡшыртыуға түгел, ә уның характерын һаҡлап ҡалыуға йүнәлтелгән. Был минең шәхси яҡты ҡарашымдан түгелдер тип уйлайым. Был проблеманың тәбиғәтенә бәйле. Hacker News башта уҡ яҡшы башланыу бәхетенә эйә булды, шуға күрә был осраҡта һүҙ һүҙмә-һүҙ һаҡлау тураһында бара. Ләкин был принцип башҡа сығанаҡлы сайттарға ла ҡағылыр тип уйлайым.
Берләшмә сайтындағы яҡшы нәмәләр технологияларға ҡарағанда күберәк кешеләрҙән килә; технологиялар башлыса насар нәмәләрҙе булдырмауҙа ғына эшкә ҡушыла. Технология, әлбиттә, фекер алышыуҙы көсәйтә ала. Мәҫәлән, тармаҡлы комментарийҙар шундай. Ләкин мин ябай функциялары булған һәм аҡыллы, яғымлы ҡулланыусылары булған сайтты, үҙенең ҡулланыусылары тилеләр йәки троллдәр булған алдынғыраҡ сайтҡа ҡарағанда өҫтөн күрер инем.
Шуға күрә берләшмә сайты башҡара алған иң мөһим нәмә — үҙенә кәрәкле кешеләрҙе йәлеп итеү. Мөмкин тиклем ҙур булырға тырышҡан сайт һәр кемде йәлеп итергә теләй. Әммә ҡулланыусыларҙың билдәле бер өлөшөнә генә йүнәлтелгән сайт нәҡ уларҙы ғына йәлеп итергә тейеш — һәм шул уҡ дәрәжәлә мөһим, башҡаларҙың барыһын да ситкә этәрергә тейеш. Мин HN-да быны аңлы рәүештә эшләргә тырыштым. График дизайн мөмкин тиклем ябай, һәм сайт ҡағиҙәләре драматик һылтанма исемдәрен өҫтәмәүҙе талап итә. Маҡсат шул: HN-ға тәүге тапҡыр килгән кешене бары тик унда сағылған идеялар ғына ҡыҙыҡһындырырға тейеш.
Билдәле бер кешеләрҙе йәлеп итерлек итеп сайтты көйләүҙең кире яғы шунда: был кешеләр өсөн ул сиктән тыш йәлеп итеүсән булырға мөмкин. Мин Hacker News-тың ни тиклем бәйлелек тыуҙыра алыуын бик яҡшы беләм. Минең өсөн, башҡа күп кенә ҡулланыусылар өсөн кеүек үк, ул үҙенә күрә бер виртуаль ҡала майҙаны. Эштән ял итергә теләгәндә, мин, физик донъяла Harvard Square йәки University Ave урамдарына сыҡҡан кеүек, шул майҙанға барам. [7] Ләкин селтәрҙәге майҙан физик майҙанға ҡарағанда хәүефлерәк. Әгәр мин көндөң яртыһын University Ave буйлап һөйрәлеп үткәрһәм, быны һиҙер инем. Унда етер өсөн миңә бер саҡрым йәйәү барырға кәрәк, һәм кафела ултырыу эшләүҙән бөтөнләй айырыла. Ләкин онлайн форумға инеү бары бер генә баҫыуҙы талап итә, һәм өҫтән ҡарағанда нәҡ эшләү кеүек күренә. Һеҙ ваҡытығыҙҙы бушҡа уҙғарырға мөмкинһегеҙ, ләкин һеҙ тик ултырмайһығыҙ. Интернетта кемдер ялғыша, ә һеҙ ошо проблеманы төҙәтәһегеҙ.
Hacker News һис шикһеҙ файҙалы. Мин HN-да уҡыған нәмәләремдән күп нәмәгә өйрәндем. Мин унда комментарий булараҡ башланған бер нисә эссе яҙҙым. Шуға күрә был сайттың юҡҡа сығыуын теләмәҫ инем. Әммә мин уның етештереүсәнлек өсөн таҙа тотҡарлыҡ булмауына ышанырға теләр инем. Меңәрләгән аҡыллы кешене үҙенә йәлеп итеп, күп ваҡыттарын бушҡа әрәм итеүҙәренә сәбәпсе булған сайтты булдырыу ниндәй ҙур фажиғә булыр ине. Был HN-дың тасуирламаһы түгел икәненә 100% ышана алһам ине.
Уйындарҙың һәм социаль ҡушымталарҙың бәйлелек тыуҙырыуы әле лә башлыса хәл ителмәгән проблема булып ҡала кеүек. Хәҙерге хәл 1980-се йылдарҙағы крэк менән булған хәлгә оҡшаш: беҙ ҡотосҡос бәйлелек тыуҙырыусы яңы нәмәләр уйлап таптыҡ һәм үҙебеҙҙе уларҙан һаҡлау юлдарын әлегә үҫтермәнек. Ваҡыт үтеү менән өйрәнербеҙ, һәм был мин артабан иғтибарымды йүнәлтергә өмөт иткән проблемаларҙың береһе.
Иҫкәрмәләр
[1] Мин ҡулланыусыларҙы комментарийҙарҙың уртаса ла, медиана балы буйынса ла рәтләп ҡараным, һәм уртаса бал (иң юғары балын алып ташлағанда) юғары сифаттың дөрөҫөрәк күрһәткесе булып сыҡты. Ләкин медиана түбән сифаттың дөрөҫөрәк күрһәткесе булыуы мөмкин.
[2] Был эксперименттан өйрәнгән тағы бер нәмәм шул: әгәр кешеләр араһында айырма яһарға йыйынһағыҙ, быны дөрөҫ эшләүегеҙгә тулыһынса ышанығыҙ. Был — тиҙ прототиптар эшләү ысулы эшләмәгән берҙән-бер проблема.
Ысынында, төрлө типтағы кешеләр араһында айырма яһамауҙың интеллектуаль намыҫлы аргументы ошонда. Быны эшләмәүҙең сәбәбе барыһының да бер төрлө булыуында түгел, ә хата эшләүҙең насар һәм дөрөҫ эшләүҙең ауыр булыуында.
[3] Киҫкен рәүештә эстәлеге урланған (linkjacked) яҙмаларға юлыҡһам, мин уның url-ын улар күсереп алған сығанаҡтың адресы менән алмаштырам. Даими рәүештә шулай эшләүсе сайттар тыйыуға эләгә.
[4] Digg асыҡлыҡтың юҡлығы менән насар дан тота. Проблеманың тамыры Digg-ты алып барыусы егеттәрҙең үтә хәйләкәр булыуында түгел, ә уларҙың баш битте булдырыу өсөн дөрөҫ булмаған алгоритм ҡулланыуында. Reddit-тағы кеүек, тауыштар күберәк йыйылған һайын аҫтан өҫкә күтәрелеү урынына, мәҡәләләр өҫтән башлана һәм яңы килгәндәр менән аҫҡа этелә.
Был айырманың сәбәбе шунда: Digg Slashdot-тан килеп сыҡҡан, ә Reddit Delicious/popular-ҙан башланғыс ала. Digg — мөхәррирҙәр урынына тауыш биреү булған Slashdot, ә Reddit — ҡуйылған ҡыҫтырғыстар урынына тауыш биреү ҡаралған Delicious/popular. (Уларҙың килеп сығышының ҡалдыҡтарын әле лә график дизайнда күрергә мөмкин.)
Digg-тың алгоритмы алдаҡҡа бик тиҙ бирешә, сөнки баш биткә эләккән һәр мәҡәлә яңы иң төп яҙмаға әйләнә. Был үҙ сиратында Digg-ты сиктән тыш ҡаршы саралар күрергә мәжбүр итә. Күп кенә стартаптарҙың тәүге көндәрҙә ниндәй мәкерле ысулдарға мөрәжәғәт итергә тура килгәне тураһында серҙәре бар, һәм, минең шигемсә, Digg серҙәренең береһе — төп мәҡәләләрҙең де-факто кеше-мөхәррирҙәр тарафынан һайланыуылыр.
[5] Бивис һәм Баттхед араһындағы диалог башлыса ошондайҙарҙан тора ине, һәм мин ысынлап та насар сайттарҙағы комментарийҙарҙы уҡығанда, уларҙы шул геройҙар тауышы менән ишетәм.
[6] Ахмаҡ комментарийҙарҙың юлын быуыу алымдарының күбеһе әле асылмаған әле тип уйлайым. Xkcd үҙенең IRC каналында бигерәк тә тапҡыр бер сараны ҡулланды: бер үк нәмәне ике тапҡыр әйтеүҙе тыйыу. Кемдер бер тапҡыр «fail» тип әйткәс, уны башҡа бер кем дә ҡабатлай алмай. Был бигерәк тә ҡыҫҡа комментарийҙарҙы язалар ине, сөнки уларҙың ҡабатланыуҙан ҡасыу мөмкинлеге аҙыраҡ.
Тағы бер өмөтлө идея — ахмаҡлыҡ фильтры (stupid filter), ул ихтималлыҡ спам-фильтры кеүек, ләкин ахмаҡ һәм ахмаҡ булмаған комментарийҙар корпусында өйрәтелгән.
Проблеманы хәл итеү өсөн насар комментарийҙарҙы юйырға ла кәрәкмәҫкә мөмкин. Оҙон фекер алышыу төбөндәге комментарийҙар һирәк күренә, шуға күрә сифат күҙаллауын комментарийҙарҙы сортлау алгоритмына индереү ҙә етәрлек булыуы ихтимал.
[7] Күпселек ҡала ситтәренең шундай төшөнкө булыуының сәбәбе — йәйәү барырлыҡ үҙәктең булмауында.
Ошо эссенең ҡараламаларын уҡып сыҡҡандары өсөн Джастин Кан, Джессика Ливингстон, Роберт Моррис, Алексис Оганян, Эммет Шир һәм Фред Уилсонға рәхмәтемде белдерәм.
Был эссе буйынса үҙ фекерегеҙҙе комментарийҙарҙа яҙығыҙ.