Берәй яңы нәмә асһағыҙ, һеҙҙе ниндәйҙер кимәлдә бидғәттә (ерестә) ғәйепләүҙәренең ихтималлығы ҙур.
Яңы нәмәләр асыу өсөн яҡшы, әммә асыҡ күренеп тормаған идеялар өҫтөндә эшләргә кәрәк; әгәр идеяның яҡшы булыуы күренеп торһа, моғайын, башҡа кешеләр уның өҫтөндә эшләй ҙә инде. Яҡшы идеяның асыҡ күренмәүенең киң таралған бер сәбәбе — уның кешеләр ныҡ береккән ниндәйҙер хата фараздың күләгәһендә йәшеренеп ятыуы. Әммә бындай идея өҫтөндә эшләп асҡан теләһә ниндәй яңылығығыҙ уны йәшереп ятҡан шул хата фаразға ҡаршы киләсәк. Һәм шунлыҡтан һеҙ шул хата фаразға береккән кешеләрҙең көслө баҫымына һәм асыуына дусар буласаҡһығыҙ. Галилей менән Дарвин — ошо күренештең билдәле миҫалдары, әммә был, моғайын, яңы идеяларға ҡаршылыҡ күрһәтеүҙең һәр ваҡыт айырылғыһыҙ бер өлөшө булып торалыр.
Шуға күрә берәй ойошмала йәки йәмғиәттә бидғәткә ташланыу мәҙәниәте булыуы айырыуса хәүефле. Һеҙ бидғәттәрҙе баҫтырғанда, үҙегеҙ яҡларға тырышҡан хата фаразға кешеләрҙең ҡаршы төшөүенә генә ҡамасауламайһығыҙ. Һеҙ шулай уҡ шул фараздың ялған булыуын ситләтеп кенә белдергән теләһә ниндәй идеяны ла баҫтыраһығыҙ.
Һәр ҡәҙерләп һаҡланған хата фараздың тирәләй өйрәнелмәгән идеяларҙың «үле зонаһы» барлыҡҡа килә. Һәм был фараз ни тиклем мәғәнәһеҙерәк булһа, ул барлыҡҡа килтергән үле зона ла шул тиклем ҙурыраҡ була.
Шулай ҙа был күренештең ыңғай яғы ла бар. Әгәр һеҙ яңы идеялар эҙләһәгеҙ, уларҙы табыуҙың бер юлы — бидғәттәрҙе эҙләү. Мәсьәләгә ошо күҙлектән ҡараһағыҙ, хата фараздар тирәләй булған төшөнкөлөккә бирерлек ҙур үле зоналар яңы идеяларҙың тулҡынландырғыс кимәлдә киң ятҡылыҡтарына әүерелә.