Әгәр сез ниндидер яңа нәрсә ачсагыз, сезне бидәгатьнең (ересьның) берәр төрендә гаепләүләренең ихтималы зур.
Яңа нәрсәләр ачу өчен, яхшы, әмма ачык күренеп тормаган идеяләр өстендә эшләргә кирәк; әгәр идеянең яхшы булуы күз алдында булса, башка кешеләр, мөгаен, аның өстендә эшлиләрдер инде. Яхшы идеянең ачык күренеп тормавының таралган сәбәпләренең берсе — аның кешеләр бик нык ябышкан ниндидер ялгыш фараз күләгәсендә яшеренгән булуы. Әмма мондый идея өстендә эшләү нәтиҗәсендә ачкан һәрбер нәрсә аны яшереп торган шул ялгыш фаразга каршы килергә омтылачак. Һәм шулай итеп сез бу ялгыш фаразга ябышкан кешеләрдән зур каршылык һәм ачу күрәчәксез. Галилей һәм Дарвин — бу күренешнең мәгълүм мисаллары, әмма бу, мөгаен, һәрвакыт яңа идеяләргә каршы торуның аерылгысыз өлеше булып тора.
Шуңа күрә берәр оешма яки җәмгыять өчен бидәгатькә ташлану мәдәниятенә ия булу аеруча куркыныч. Бидәгатьләрне бастырганда, сез үзегез якларга теләгән ялгыш фаразга каршы чыгуларын гына тоткарламыйсыз. Сез шулай ук аның ялган булуына читләтеп булса да ишарә итүче теләсә кайсы идеяне дә бастырасыз.
Һәрбер кадерләп сакланган ялгыш фараз үз тирәсендә тикшерелмәгән идеяләрнең үле зонасын барлыкка китерә. Һәм фараз никадәр саташулырак булса, ул тудырган үле зона да шулкадәр зуррак була.
Әмма бу күренешнең уңай ягы да бар. Әгәр сез яңа идеяләр эзлисез икән, аларны табуның бер юлы — бидәгатьләрне эзләү. Әгәр мәсьәләгә шушы яссылыктан карасагыз, ялгыш фаразлар тирәсендәге төшенкелеккә бирерлек дәрәҗәдә зур үле зоналар яңа идеяләрнең дулкынландыргыч зур байлыкларына әверелә.