Бұл көптеген адамдар үшін тосын жайт болуы мүмкін, бірақ кейбір жағдайларда өтініш берушілердің толық құрамы туралы ештеңе білмей-ақ, іріктеу процесіндегі біржақтылықты (алалаушылықты) анықтауға болады. Бұл өте қызықты, өйткені бұл, басқа нәрселермен қатар, үшінші тараптар іріктеу жүргізушілердің қалауына қарамастан, осы әдісті біржақтылықты анықтау үшін қолдана алатынын білдіреді.
Сіз бұл әдісті мына жағдайларда қолдана аласыз: (а) сізде іріктелген өтініш берушілердің кем дегенде кездейсоқ таңдамасы болса, (b) олардың кейінгі нәтижелері өлшенсе және (c) сіз салыстырып жатқан өтініш берушілер топтарының қабілет деңгейінің үлестірімі шамамен бірдей болса.
Ол қалай жұмыс істейді? Біржақты көзқарастың не екенін ойлап көріңізші. Іріктеу процесінде x типті үміткерлерге қатысты біржақтылықтың болуы олар үшін іріктеуден өту қиынырақ дегенді білдіреді. Демек, x типті үміткерлер іріктеліп алынуы үшін x типті емес үміткерлерге қарағанда жақсырақ болуы керек. [1] Ал бұл іріктеуден өткен x типті үміткерлер басқа өткен үміткерлерден жақсырақ нәтиже көрсетеді деген сөз. Егер барлық сәтті өткен үміткерлердің нәтижелері өлшенетін болса, сіз олардың солай істейтінін немесе істемейтінін біле аласыз.
Әрине, нәтижені өлшеу үшін қолданатын тестіңіз сенімді әрі дұрыс болуы керек. Әсіресе, оның дұрыстығы сіз өлшемекші болып отырған біржақтылықтың салдарынан бұзылмауы тиіс. Бірақ нәтижені өлшеуге болатын кейбір салалар бар және оларда біржақтылықты анықтау өте оңай. Іріктеу процесінде белгілі бір үміткерлер түріне қатысты біржақтылық болғанын білгіңіз келе ме? Олардың басқалардан асып түсетін-түспейтінін тексеріңіз. Бұл жай ғана біржақтылықты анықтау эвристикасы емес. Бұл — біржақтылықтың нақ өзі.
Мысалы, көпшілік венчурлік қорлар әйел құрылтайшыларға қатысты біржақты көзқараста деп күдіктенеді. Мұны анықтау оңай болар еді: олардың портфолиосындағы компаниялардың ішінде әйел құрылтайшылары бар стартаптар басқалардан асып түсе ме? Бірнеше ай бұрын бір VC фирмасы (мүмкін, абайсызда) осындай біржақтылықты көрсететін зерттеу жариялады. First Round Capital өз портфолиосындағы әйел құрылтайшылары бар стартаптардың оларсыз стартаптардан 63%-ға асып түскенін анықтады. [2]
Бұл әдіс көптеген адамдар үшін тосын жайт болады деп сөз бастағанымның себебі — біз мұндай талдауларды өте сирек көреміз. First Round-тың осындай зерттеу жүргізгені олардың өздері үшін де күтпеген жағдай болғанына сенімдімін. Ондағы кез келген адам өз таңдамасын тек жеке портфолиосымен шектей отырып, стартап трендтерін емес, компанияларды іріктеу кезіндегі өздерінің біржақтылықтарын зерттеп шыққанын түсінді деп ойламаймын.
Болашақта бұл әдістің көбірек қолданылатынын болжаймын. Мұндай зерттеулер жүргізу үшін қажетті ақпарат күн сайын қолжетімді болып келеді. Өтініш берушілер туралы мәліметтерді әдетте оларды іріктейтін ұйымдар қатаң құпияда ұстайды, бірақ бүгінде кімнің іріктелгені туралы деректер оларды жинақтауға ерінбеген кез келген адам үшін көбінесе ашық қолжетімді.
Ескертпелер
[1] Егер іріктеу процесі әртүрлі типтегі үміткерлерден әртүрлі нәрселерді талап етсе, бұл әдіс жұмыс істемейтін еді — мысалы, егер жұмыс беруші ер адамдарды қабілетіне қарай, ал әйелдерді сыртқы келбетіне қарай жұмысқа алса.
[2] Пол Бакхайт атап өткендей, First Round бұл зерттеуден өздерінің ең табысты инвестициясы Uber-ді алып тастаған. Зерттеулердің кейбір түрлерінен ерекше ауытқуларды (outliers) алып тастаудың қисыны болғанымен, стартап-инвестицияның кірістілігін зерттеуге бұл жүрмейді, өйткені бұл саланың бар мәні осындай сирек кездесетін ерекше табыстарға қол жеткізуде.
Осы мәтіннің нобайларын оқып шыққаны үшін Сэм Олтманға, Джессика Ливингстонға және Джефф Ралстонға алғыс айтамын.