Arc чыгуына булган кайнар реакция көтелмәгән нәтиҗәгә китерде: ул миңа үз проектлау фәлсәфәм барлыгын аңлатты. Тәнкыйтьчеләр арасында фикерен төгәлрәк белдерүчеләрнең төп шикаяте — Arc'ның артык җиңелчә күренүе иде. Аның өстендә еллар буе эшләгәннән соң, күрсәтә алырлык бөтен нәрсәм — берничә мең юллык макрослар гынамы? Ни өчен мин җитдирәк проблемалар өстендә эшләмәдем?
Бу фикерләр турында уйланып утырганда, аларның никадәр таныш тоелуы мине гаҗәпләндерде. Баштарак кешеләр Viaweb, Y Combinator һәм күпчелек эсселарым турында да нәкъ шулай дип сөйләгән иде.
Без Viaweb'ны эшләтеп җибәргәндә, ул венчур инвесторларына һәм электрон сәүдә «экспертларына» көлке булып күренде. Без бары тик фатирда яшәүче бер пар егет кенә идек, ә бу хәл 1995 елда хәзерге кебек шәп нәрсә булып саналмый иде. Һәм без ясаган нәрсә, аларның карашынча, хәтта программа тәэминаты да түгел иде. Программа тәэминаты алар өчен зур, шаулы Windows кушымталарына тиң иде. Viaweb алар күргән иң беренче веб-кушымта булганга, ул аларга гади веб-сайт кына булып тоелды. Viaweb'ның кредит карталары белән транзакцияләрне эшкәртмәвен белгәч, аларның тәкәбберлеге тагын да артты (без чыннан да беренче ел буе моны эшләмәдек). Транзакцияләрне эшкәртү алар өчен электрон сәүдәнең төп мәгънәсе булып күренә иде. Бу җитди һәм катлаулы яңгырый иде.
Һәм шуңа да карамастан, ниндидер тылсымлы рәвештә, Viaweb ахыр чиктә үзенең барлык көндәшләрен тар-мар итте.
Y Combinator'га карата беренче реакция дә диярлек шундый ук булды. Ул көлкеле дәрәҗәдә җиңелчә күренде. Стартапларны финанслау А сериясендәге раундларны аңлата иде: айлар буе барган җитди, эшлекле очрашулардан соң, бер уч калынлыгындагы документта бәян ителгән шартларда, абруйлы кешеләр тарафыннан нигезләнгән аз санлы стартапларга миллионлаган долларлар бирү. Y Combinator әһәмиятсез кебек тоелды. Y Combinator'ның Viaweb кебек тәмамланачагын әйтергә әле иртә, ләкин аны кабатларга тырышучыларның саныннан чыгып фикер йөрткәндә, күпләр безнең дөрес юлда икәнебезне аңлый кебек.
Эсселарымның уңышлы булу-булмавын мин бит карау саныннан башка үлчи алмыйм, ләкин аларга реакция, ким дигәндә, мин яза башлаган чордагыдан үзгәрде. Башта Slashdot тролльләренең гадәти реакциясе (мәгънәле сүзләр белән әйткәндә) түбәндәгечә иде: «Бу кем ул һәм аның бу темалар турында язарга нинди хакы бар? Мин бу эссене укымадым, ләкин мондый кыска һәм рәсми булмаган стильдә язылган язмада бу темага кагылышлы бернинди файдалы фикер була алмый, бигрәк тә бу өлкәдә гыйльми дәрәҗәләре булган кешеләр инде күп калын китаплар язган чакта». Хәзер сайтларның яңа буынында яңа буын тролльләре пәйда булды, ләкин алар, ким дигәндә, баштагы «Бу кем ул?» дигән сорауны калдыра башладылар.
Хәзер кешеләр Arc турында Viaweb, Y Combinator һәм күпчелек эсселарым турында элек әйткән сүзләрен кабатлыйлар. Ни өчен мондый кабатлану барлыкка килә? Мин шуны аңладым: бу дүрт очракта да минем эш итү рәвешем бер үк иде.
Менә ул: миңа (а) гади чишелешләрне, (b) игътибардан читтә калган, (c) ләкин чыннан да хәл ителүгә мохтаҗ проблемаларга карата табу, һәм (d) аларны мөмкин кадәр гади, рәсми булмаган рәвештә тәкъдим итү, моны (e) бик гади 1 нче версиядән башлап, аннары (f) тиз арада камилләштереп бару ошый.
Мин бу принципларны беренче тапкыр ачык итеп формалаштыргач, бер гаҗәеп нәрсәне күрдем: бу — башта санга сукмаучан реакция тудыруның әзер рецепты диярлек. Гади чишелешләр яхшырак булса да, алар катлаулылары кебек үк тәэсирле күренми. Игътибардан читтә калган проблемалар — билгеләмә буенча күпчелек кеше мөһим түгел дип саный торган проблемалар. Чишелешләрне рәсми булмаган рәвештә тәкъдим итү исә, кешеләрдән нәрсәнедер тышкы ягына карап бәяләү урынына, аны чынлап аңларга мәҗбүр итә, ә бу — өстәмә хезмәт. Һәм гади 1 нче версиядән башлау сезнең беренче омтылышыгызның һәрвакыт кечкенә һәм тулы түгел булуын аңлата.
Әлбәттә, кешеләрнең яңа идеяләрне башта беркайчан да аңлап бетермәвен мин күрә идем. Мин моны күпчелек кешенең ахмаклыгы аркасында гына дип уйлый идем. Хәзер мин моның сәбәбе тирәнрәк икәнен күрәм. Күпчелек агымына каршы баручы инвестиция фонды кебек, бу стратегиягә иярүче һәрвакыт диярлек гадәти кешегә ялгыш булып күренгән эшләрне башкарачак.
Агымга каршы инвестиция стратегияләрендәге кебек үк, төп мәгънә нәкъ менә шунда. Бу алым (озак вакытлы перспективада) уңышлы, чөнки ул сезгә башкалар җитди күренергә тырышып югалткан бөтен өстенлекләрне бирә. Әгәр сез игътибардан читтә калган проблемалар өстендә эшләсәгез, сезнең яңа нәрсәләр табу ихтималыгыз зуррак, чөнки көндәшлек азрак. Әгәр чишелешләрне рәсми булмаган төстә тәкъдим итсәгез, сез (а) аларны тәэсирле итеп күрсәтү өчен сарыф итәсе булган көчегезне саклап каласыз, һәм (b) аудиториягезне генә түгел, үзегезне дә алдау куркынычыннан котыласыз. Әгәр гади 1 нче версияне чыгарып, аннары аны яхшыртып барсагыз, сезнең чишелешегез табигатьнең фантазиясеннән файдалана алачак, ә ул, Фейнман әйткәнчә, сезнең үзегезнекенә караганда күпкә көчлерәк.
Viaweb очрагында гади чишелеш — программа тәэминатын серверда эшләтү иде. Игътибардан читтә калган проблема — веб-сайтларны автоматик рәвештә ясау иде; 1995 елда онлайн-кибетләрнең барысын да кеше-дизайнерлар кулдан ясый иде, ләкин без моның киңәйтелә алмаячагын (масштабланмаячагын) белә идек. Чыннан да мөһим булган өлеш — график дизайн иде, транзакцияләрне эшкәртү түгел. Рәсми булмаган тәкъдим итү рәвеше — ниндидер ритейлерның офисына джинсы һәм футболка киеп килгән мин идем. Ә гади 1 нче версия, дөрес хәтерләсәм, без старт биргәндә 10 000 юлдан кимрәк кодтан гыйбарәт иде.
Бу алымның көче стартаплар, программалаштыру телләре һәм эсселардан читкә дә тарала. Ул, мөгаен, теләсә нинди иҗади эшкә кулланыла ала. Әлбәттә, аны рәсем сәнгатендә дә кулланырга мөмкин: Сезанн белән Клее нәкъ менә шулай эшләгән.
Y Combinator'да без бу алымга акча белән ставка ясыйбыз, чөнки без үзебез акча биргән стартапларны нәкъ менә шулай эшләргә өндибез. Яңа идеяләр һәрвакыт сезнең борын төбегездә генә тора. Шуңа күрә башкалар игътибар итмәгән гади нәрсәләрне эзләгез — кешеләр соңрак «күз алдында иде бит инде» диячәк нәрсәләрне, бигрәк тә алар искергән гадәтләр яки тышкы яктан тәэсирле булып күренергә тырышу аркасында адашкан чакта. Чын проблеманың нидә икәнен аңлагыз һәм нәкъ менә аны чишүегезгә инаныгыз. Корпоратив кыяфәт ясарга тырышып борчылмагыз; озак вакытлы перспективада нәтиҗә ясаучы нәрсә — продукт үзе. Һәм мөмкин кадәр тизрәк эшләтеп җибәрегез, шулай итеп сез кулланучылардан нәрсә ясарга тиеш булганыгызны өйрәнә башларсыз.
Reddit — бу алымның классик мисалы. Reddit беренче тапкыр чыкканда, анда бернинди дә үзенчәлек юк кебек тоелды. Графиканы тирәнтен аңламаган кешегә аның аңлы рәвештә гадиләштерелгән дизайны бөтенләй дизайн юк кебек тоелды. Ләкин Reddit чын проблеманы чиште: ул кешеләргә нәрсә яңа икәнен хәбәр итте һәм башка эшләргә комачауламады. Нәтиҗәдә, ул искиткеч уңышка иреште. Хәзер, гадәти карашлар аңа җитешеп килгәч, бу ачыктан-ачык нәрсә булып күренә. Кешеләр Reddit'ка карый һәм нигезләүчеләрнең бәхете булган дип уйлый. Мондый барлык нәрсәләр кебек үк, бу күренгәнгә караганда күпкә кыенрак иде. Reddit нигезләүчеләре агымга каршы шулкадәр көчле каршы тордылар ки, аны кирегә бордылар; хәзер исә алар бары тик агым уңаена гына йөзә кебек күренә.
Шуңа күрә сез Reddit кебек нәрсәгә карап: «Мин дә шундый идея уйлап таба алсам иде», — дип уйлаганда, онытмагыз: мондый идеяләр сезнең тирә-ягыгызда тулып ята. Ләкин сез аларны санга сукмыйсыз, чөнки алар дөрес түгел кебек күренә.