Стартаптарҙың фәрештәләр раундтарында конвертацияланыусы векселдәрҙе күберәк ҡуллана башлауының сәбәбе — улар килешеүҙәрҙе тиҙерәк ябырға ярҙам итә. Төрлө инвесторҙарға төрлө хаҡтар тәҡдим итеүҙе еңеләйтеп, улар бөтә инвесторҙар ҙа тағы кем инвестор буласағын көтөп ултырғанда барлыҡҡа килгән тығындарҙы (тупиктарҙы) еңергә ярҙам итә.
Инвесторҙарҙың стартап тураһындағы фекеренә иң ҙур йоғонто яһаусы нәмә — башҡа инвесторҙарҙың фекере. Үҙ аллы ҡарар ҡабул иткәндәр бик һәм бик һирәк. Теләһә ҡайһы стартап нигеҙләүсеһе һеҙгә әйтә ала: инвесторҙарҙан иң йыш ишетелгән һорау нигеҙләүселәр йәки продукт тураһында түгел, ә «тағы кем инвестициялай?» тигән һорау.
Был ғәҙәттә тығындарға килтерә. Иҫке ысул менән билдәләнгән ҙурлыҡтағы өлөш (equity) раундын йыйыу аҙналарға һуҙылырға мөмкин, сөнки бөтә фәрештәләр ҙә башҡаларҙың аҙым яһауын көтөп ултыра — беренсе булып алға ынтылған кешегә эйәрер өсөн стартта махсус рәүештә яй барған велосипедсылар шикелле.
Конвертацияланыусы векселдәр стартаптарға бындай тығындарҙы еңергә мөмкинлек бирә: улар беренсе булып аҙым яһарға әҙер инвесторҙарҙы түбәнерәк (һөҙөмтәле) баһалау менән бүләкләй. Һәм улар быға лайыҡ, сөнки күберәк хәүеф (риск) ала. Рон Конвей (Ron Conway) инвестициялаған стартапҡа аҡса һалыу күпкә хәүефһеҙерәк; уның артынан килеүсе юғарыраҡ хаҡ түләргә тейеш.
Конвертацияланыусы векселдәрҙең хаҡта күберәк һығылмалылыҡ биреүенең сәбәбе шунда: баһалау сиктәре (valuation caps) ысынында тулы баһалау түгел, һәм векселдәрҙе төҙөүе арзан һәм еңел. Шуға күрә һеҙ юғары теүәллектәге (high-resolution) фандрейзинг үткәрә алаһығыҙ: теләһәгеҙ, һәр инвестор өсөн төрлө сик менән айырым вексель яҙа алаһығыҙ.
Был сиктең мотлаҡ рәүештә тотороҡло үҫеүе генә шарт түгел. Стартап шулай уҡ уларға иң күп ярҙам итер тип көтөлгән инвесторҙарға яҡшыраҡ шарттар бирә ала. Мәғәнәһе бик ябай: төрлө инвесторҙар — улар тәҡдим иткән ярҙаммы, әллә беренсе булып килергә әҙерлегеме арҡаһында — стартаптар өсөн төрлө ҡиммәткә эйә, һәм уларҙың шарттары быны сағылдырырға тейеш.
Төрлө инвесторҙар өсөн төрлө шарттар — һис шикһеҙ, киләсәк юлы. Баҙарҙар һәр ваҡыт юғарыраҡ теүәллек яғына үҫешә. Быны эшләү өсөн мотлаҡ конвертацияланыусы векселдәр ҡулланыу кәрәкмәҫкә лә мөмкин. Өлөш сығарыу буйынса етерлек кимәлдә еңел һәм стандартлаштырылған шарттар (һәм инвесторҙар менән юристарҙың өлөш раундтарына ҡарашы үҙгәреүе) ярҙамында һеҙ бурыс урынына туранан-тура өлөш менән шул уҡ нәмәне эшләй алыр инегеҙ. Стартаптар өсөн икеһе лә ярай, тик үҙ баһалауҙарын еңел үҙгәртә алһындар.
Тығындар — билдәләнгән ҙурлыҡтағы өлөш раундтарының берҙән-бер проблемаһы түгел ине. Тағы берәүһе — стартаптар алдан уҡ күпме аҡса йыясағын хәл итергә тейеш ине. Минеңсә, стартаптың конкрет һанға бәйләнеп ултырыуы — хата. Әгәр инвесторҙар еңел ышандырылһа, стартап хәҙер үк күберәк аҡса йыйырға тейеш, әгәр инвесторҙар шик белдерһә, стартап бәләкәйерәк сумма алырға һәм уны компанияны ышандырырлыҡ кимәлгә еткереү өсөн ҡулланырға тейеш.
Стартаптарҙан раундтың оптималь ҙурлығын алдан һайлауҙарын көтөү дөрөҫ түгел, сөнки был инвесторҙарҙың реакцияһына бәйле, ә уны алдан күҙаллау мөмкин түгел.
Билдәләнгән ҙурлыҡтағы, күп инвесторлы фәрештәләр раундтары стартаптар өсөн шул тиклем насар идея булған, хатта эштәрҙең ниңә элек шулай ойошторолғанына аптырайһың. Бер сәбәп — был ғәҙәт инвесторҙарҙың яй килгәндә үҙ-ара һүҙ беркетергә яратыуын сағылдыра. Ләкин, минеңсә, ысын сәбәп былай ҡурҡыныс түгел. Минеңсә, фәрештәләр (һәм уларҙың юристары) венчур фондтарының A серияһы раундтарына уйлап тормайынса оҡшарға тырышып, раундтарҙы ошолай ойошторған. A серияһында төп инвестор булған билдәләнгән ҙурлыҡтағы өлөш раунды үҙен аҡлай, сөнки унда ғәҙәттә бәхәсһеҙ лидер булған бер генә ҙур инвестор була. Билдәләнгән ҙурлыҡтағы A серияһы раундтары үҙҙәре үк юғары теүәллекле булып тора. Әммә раундта инвесторҙар күберәк булған һайын, һәр кемдең бер үк хаҡ алыуында мәғәнә шул тиклем аҙыраҡ ҡала.
Бында иң ҡыҙыҡлы һорау: юғары теүәллектәге фандрейзинг инвесторҙар донъяһын нисек үҙгәртер? Ҡыйыуыраҡ инвесторҙар хәҙер түбәнерәк хаҡтар менән бүләкләнәсәк. Ләкин хиттарға нигеҙләнгән бизнеста иң мөһиме — улар үҙҙәре теләгән килешеүҙәргә инә аласаҡ. Ә «тағы кем инвестициялай?» тигән типтағы инвесторҙар юғарыраҡ хаҡ түләп кенә ҡалмаясаҡ, бәлки, иң яҡшы килешеүҙәргә бөтөнләй инә алмаясаҡ.
Ошо яҙманың ҡараламаларын уҡып сыҡҡандары өсөн Иммад Ахунд (Immad Akhund), Сэм Альтман (Sam Altman), Джон Баутиста (John Bautista), Пит Кумен (Pete Koomen), Джессика Ливингстон (Jessica Livingston), Дэн Сирокер (Dan Siroker), Хардж Таггар (Harj Taggar) һәм Фред Уилсонға (Fred Wilson) рәхмәт белдерәм.