Стартаптардың періштелік раундтарда конвертацияланатын вексельдерді (convertible notes) көбірек қолдана бастауының себебі — олар мәмілелерді тезірек жабуға мүмкіндік береді. Стартаптарға әртүрлі инвесторларға әртүрлі баға ұсынуды жеңілдете отырып, олар инвесторлардың барлығы басқа кім инвестиция саларын күтіп отырған кезде туындайтын тығырықты еңсеруге көмектеседі.
Инвесторлардың стартап туралы пікіріне ең қатты әсер ететін нәрсе — бұл басқа инвесторлардың пікірі. Барлығын өз бетінше шешетіндер өте, өте аз. Кез келген стартап негізін қалаушы сізге инвесторлардан ең жиі еститін сұрағы негізін қалаушылар немесе өнім туралы емес, «тағы кім инвестиция салып жатыр?» деген сұрақ екенін айтып бере алады.
Бұл әдетте тығырыққа әкеледі. Ескі үлгідегі белгіленген көлемдегі үлестік раундты (equity round) тарту бірнеше аптаға созылуы мүмкін, өйткені барлық періштелер біреудің бірінші болып алға шыққанын күтіп, жарыстың басында әдейі баяу жүретін велоспортшылар сияқты басқалардың шешім қабылдауын күтіп отырады.
Конвертацияланатын вексельдер стартаптарға бірінші болып қадам жасауға дайын инвесторларды төменірек (тиімді) бағалаулармен марапаттау арқылы мұндай тығырықтарды жеңуге мүмкіндік береді. Олар бұған лайық, өйткені олар көбірек тәуекелге барады. Ron Conway инвестиция салып қойған стартапқа ақша салу әлдеқайда қауіпсіз; одан кейін келген адам жоғарырақ баға төлеуі керек.
Конвертацияланатын вексельдердің баға белгілеуде көбірек икемділік беруінің себебі — бағалаудың шекті мәндері (valuation caps) нақты бағалау болып табылмайды және вексельдер арзан әрі оңай жасалады. Осылайша сіз жоғары ажыратымдылықтағы фандрейзинг жасай аласыз: қаласаңыз, әрбір инвестор үшін әртүрлі шекті мәні бар бөлек вексель жасай аласыз.
Бұл шекті мән жай ғана біркелкі өсіп отыруы шарт емес. Стартап өздеріне көбірек көмектеседі деп күткен инвесторларға жақсырақ шарттар ұсына алады. Мәселе мынада: әртүрлі инвесторлардың, мейлі олардың ұсынатын көмегіне, мейлі шешім қабылдауға дайындығына байланысты болсын, стартап үшін құны әртүрлі болады және олардың шарттары осыны көрсетуі керек.
Әртүрлі инвесторлар үшін әртүрлі шарттар — сөзсіз болашақтың жолы. Нарықтар әрқашан жоғарырақ ажыратымдылыққа қарай дамиды. Бұл үшін конвертацияланатын вексельдерді пайдалану міндетті болмауы мүмкін. Үлестік қатысудың жеткілікті түрде жеңілдетілген стандартты шарттарымен (және инвесторлар мен заңгерлердің үлестік раундтар туралы түсініктеріндегі кейбір өзгерістермен) қарыздың орнына үлесті пайдаланып-ақ дәл осы нәрсені істей алуыңыз мүмкін. Егер олар бағалауды оңай өзгерте алатын болса, стартаптарға екеуі де жарай береді.
Тығырықтар белгіленген көлемдегі үлестік раундтардың жалғыз проблемасы болған жоқ. Тағы бірі — стартаптар қанша қаражат тарту керектігін алдын ала шешуге мәжбүр болды. Менің ойымша, стартаптың нақты бір санға байлануы — қателік. Егер инвесторларды сендіру оңай болса, стартап қазір көбірек қаражат тартуы керек, ал егер инвесторлар күмәнмен қараса, стартап азырақ сома алып, оны компанияны анағұрлым сенімді деңгейге жеткізу үшін пайдалануы тиіс.
Стартаптардан раундтың оңтайлы мөлшерін алдын ала таңдауды талап ету қисынсыз, өйткені бұл инвесторлардың реакциясына байланысты, ал оны болжау мүмкін емес.
Көлемі белгіленген, бірнеше инвесторы бар періштелік раундтар стартаптар үшін өте қолайсыз идея болғаны соншалық, бұл істің басында неліктен бұлай жасалғанына таң қаласың. Бір ықтимал себеп — бұл әдет инвесторлардың мүмкіндік болған кезде өзара сөз байласуды ұнататынын көрсетеді. Бірақ менің ойымша, нақты түсініктеме соншалықты қауіпті емес. Періштелер (және олардың заңгерлері) раундтарды венчурлік A сериялы раундтарға ойланбастан еліктеу арқылы осылай ұйымдастырды деп ойлаймын. А сериясында көлемі белгіленген, жетекшісі бар үлестік раундтың мәні бар, өйткені онда әдетте айқын жетекші болатын жалғыз ғана ірі инвестор болады. Белгіленген көлемдегі А сериялы раундтар онсыз да жоғары ажыратымдылыққа ие. Бірақ раундта инвесторлар неғұрлым көп болса, барлығының бірдей баға алуының мәні соғұрлым азаяды.
Бұл жердегі ең қызықты сұрақ — жоғары ажыратымдылықтағы фандрейзинг инвесторлар әлеміне қалай әсер ететіндігі болуы мүмкін. Батылырақ инвесторлар енді төменірек бағалармен марапатталады. Бірақ хитке тәуелді бизнесте ең бастысы — олар қалаған мәмілелеріне кіре алатын болады. Ал «тағы кім инвестиция салып жатыр?» дейтін инвесторлар тек жоғарырақ баға төлеп қана қоймай, ең жақсы мәмілелерге мүлдем қатыса алмауы мүмкін.
Осы эссенің нобайларын оқып шыққаны үшін Immad Akhund, Sam Altman, John Bautista, Pete Koomen, Jessica Livingston, Dan Siroker, Harj Taggar және Fred Wilson-ға алғыс білдіремін.