Әгәр халыҡ һаны буйынса теҙелгән АҠШ ҡалалары исемлегенә ҡараһағыҙ, йән башына тура килгән уңышлы стартаптар һаны ҡырҡа айырыла. Нисектер күпселек урындарға «стартапицид» һипкәндәр кеүек тәьҫорат тыуа.
Мин был хаҡта күп йылдар буйы уйландым. Ябай ҡала стартап ынтылыштары өсөн «тараҡандар тоҙағы» кеүек күренә ине: аҡыллы, амбициялы кешеләр унда инә, ләкин бер ниндәй ҙә стартап сыҡмай. Әммә шул тоҙаҡ эсендә теүәл ни булғанын — бөтә потенциаль стартаптарҙың нимәнән һәләк булғанын аныҡ аңлай алманым. [1]
Бер нисә аҙна элек мин быны ахыр сиктә аңланым. Мин һорауҙы дөрөҫ ҡуймағанмын. Мәсьәлә күпселек ҡалаларҙың стартаптарҙы үлтереүендә түгел. Мәсьәлә шунда: үлем — стартаптар өсөн тәбиғи көйләү (default), ә күпселек ҡалалар уларҙы ҡотҡармай. Күпселек урындарға стартапицид һибелгән тип уйлау урынына, бөтә стартаптар ҙа ағыуланған, ә бары тик бер нисә урынға ғына ағыуға ҡаршы дарыу (антидот) һибелгән тип ҡарау дөрөҫөрәк булыр ине.
Башҡа урындарҙағы стартаптар тәбиғи рәүештә булырға тейешле нәмәне генә эшләй: уңышһыҙлыҡҡа осрай. Төп һорау шунда: Кремний үҙәне кеүек урындарҙа стартаптарҙы нимә ҡотҡара? [2]
Мөхит
Минеңсә, антидоттың ике өлөшө бар: стартаптар менән шөғөлләнеү абруйлы, шәп эш һаналған урында булыу һәм һеҙгә ярҙам итә алған кешеләр менән осраҡлы осрашыуҙар. Ә был икеһен дә тирә-яғығыҙҙағы стартапсылар һаны тәьмин итә.
Беренсе өлөшө стартап ғүмеренең тәүге этабында айырыуса ярҙам итә — һеҙ компания асыуға ҡыҙыҡһыныу белдереүҙән уны ғәмәлдә башҡарыуға күскән осорҙа. Стартап башлау — ярайһы уҡ ҙур һикереш. Был — ғәҙәти булмаған аҙым. Әммә Кремний үҙәнендә был ғәҙәти күренә. [3]
Күпселек урындарҙа, әгәр һеҙ стартап башлаһағыҙ, кешеләр һеҙгә эшһеҙ кеүек ҡарай. Үҙәндәге кешеләр, һеҙ бары тик компания асаһығыҙ тип кенә, шунда уҡ һоҡланып ҡалмай, ләкин иғтибар итәләр. Бында күпмелер ваҡыт булған һәр кем баштан уҡ шикләнеп ҡарарға ярамағанын белә, һеҙ тәжрибәһеҙ күренһәгеҙ ҙә, идеяғыҙ башта өмөтһөҙ яңғыраһа ла; сөнки улар барыһы ла тәжрибәһеҙ нигеҙләүселәрҙең өмөтһөҙ күренгән идеялары бер нисә йылдан һуң миллиардтар килтергәнен үҙ күҙҙәре менән күргән.
Һеҙ нимә менән шөғөлләнгәнегеҙ тирә-яғығыҙҙағы кешеләргә мөһим булыуы — ифрат ҡеүәтле көс. Хатта иң үҙһүҙле кешеләр ҙә уға бирешә. Y Combinator-ҙы башлап ебәргәс, яҡынса бер йылдан һуң мин билдәле бер венчур фирмаһы партнерына бер һүҙ әйттем, һәм ул мине яңы стартап асырға уйлай тип (хата) аңланы. Ул быға шул тиклем ҙур дәрт менән яуап бирҙе, хатта бер ярты секундҡа мин быны эшләп ҡарау тураһында уйланып та ҡуйҙым.
Башҡа күпселек ҡалаларҙа стартап башлау мөмкинлеге ысынбарлыҡҡа тап килмәй кеүек күренә. Үҙәндә иһә ул ысынбарлыҡ ҡына түгел, ә модала. Был, һис шикһеҙ, стартап башларға ярамаған бик күп кешеләрҙе лә быға этәрә. Ләкин, минеңсә, был яҡшы. Стартап менән идара итеүгә аҙ һанлы кешеләр генә яраҡлы, һәм кем яраҡлы икәнен алдан күҙаллау бик ауыр (быны алдан самалау эше менән шөғөлләнгәнгә күрә, мин быны үтә яҡшы беләм); шуға күрә стартап башларға тейеш булмаған бик күп кешеләрҙең уны башлауы — бәлки, иң ҡулай хәлдер. Һеҙ тормошоғоҙҙа уңышһыҙлыҡ хәүефен күтәрә алған осорҙа булғансы, стартап менән идара итеүгә яраҡлымы-юҡмы икәнегеҙҙе белеүҙең иң яҡшы юлы — уны һынап ҡарау.
Осраҡлыҡ
Антидоттың икенсе өлөшө — һеҙгә ярҙам итә алған кешеләр менән осраҡлы осрашыуҙар. Был көс ике фазала ла эшләй: стартап асыу теләгенән уны ғәмәлгә ашырыуға күскәндә лә, компанияны башлап ебәреүҙән уңышҡа өлгәшеүгә күскәндә лә. Осраҡлы осрашыуҙарҙың ҡеүәте үҙгәреүсәнерәк, ә тирә-яғығыҙҙағы кешеләрҙең стартаптарға иғтибары һәр кемгә тигеҙ тәьҫир итеүсе бер төрлө фон нурланышы кеүек, ләкин осраҡлыҡ үҙенең иң көслө мәлендә күпкә ҡеүәтлерәк була.
Осраҡлы осрашыуҙар стартаптарҙың башына ғәҙәттә төшкән бәлә-ҡазаларҙы ҡаплау өсөн мөғжизәләр тыуҙыра. Үҙәндә стартаптар менән гел ҡурҡыныс хәлдәр була, башҡа бөтә урындарҙағы кеүек үк. Стартаптарҙың бында уңышҡа ирешеү ихтималлығы юғарыраҡ булыуының сәбәбе — улар менән бөйөк нәмәләр ҙә килеп сыға. Үҙәндә йәшендең тамға тамғаһы (sign bit) бар.
Мәҫәлән, һеҙ студенттар өсөн сайт асаһығыҙ һәм уның өҫтөндә эшләү өсөн йәйгә Үҙәнгә күсергә ҡарар итәһегеҙ. Һәм Пало-Альтоның бер ҡала ситендәге урамында һеҙ көтмәгәндә Шон Паркер менән осрашаһығыҙ; ул был өлкәне бик яҡшы аңлай, сөнки үҙе лә ошондай стартап асҡан булған, шулай уҡ бөтә инвесторҙарҙы ла белә. Өҫтәүенә, 2004 йыл өсөн нигеҙләүселәрҙең үҙ компаниялары өҫтөнән контролде һаҡлап ҡалыуы буйынса алдынғы ҡараштарға эйә.
Мөғжизәнең аныҡ нимә буласағын, йәки уның мотлаҡ буласағын алдан әйтеп булмай. Бары тик шуны ғына әйтергә мөмкин: әгәр һеҙ стартап-хабта булһағыҙ, көтөлмәгән яҡшы нәмәләр, моғайын, һеҙҙең менән булыр, айырыуса һеҙ уларға лайыҡ булһағыҙ.
Мин хатта беҙ финанслаған стартаптар өсөн дә был дөрөҫ тип уйлайым. Беҙ эштәрҙе осраҡлы түгел, ә махсус рәүештә яйға һалырға тырышһаҡ та, Үҙәндәге файҙалы осраҡлы осрашыуҙарҙың йышлығы шул тиклем ҙур, хатта был беҙ бирә алған ярҙамға һиҙелерлек өҫтәмә булып тора.
Осраҡлы осрашыуҙар идеялар тыуыуында ял итеү, күңел бушатыу уйнаған ролде уйнай. Күпселек кешеләр берәй мәсьәлә өҫтөндә тырышып эшләп, уны сисә алмайынса, ҡул һелтәп йоҡларға ятҡан, ә иртән душта саҡта яуапты тапҡан хәлде кисергәне бар. Яуаптың барлыҡҡа килеүе — ул уйҙарығыҙҙың бер аҙ ирекле йөҙөүенә юл ҡуйыу — һәм шуның менән кисә үҙегеҙ эйәргән хата юлдан ситкә тайпылып, уның янындағы дөрөҫ юлға төшөү.
Осраҡлы осрашыуҙар һеҙҙең танышлыҡтар даирәһен тап шулай иркенәйтә, нисек душ ҡабул итеү уйҙарығыҙға ирек бирә. Ике осраҡта ла мөһим нәмә — уларҙың тап кәрәкле күләмдә генә ситкә китеүе. Ларри Пейдж менән Сергей Бриндың осрашыуы — яҡшы миҫал. Улар танышлыҡтарына ирек бирҙе, ләкин бер аҙ ғына; икеһе лә үҙҙәре менән күп уртаҡ яҡтары булған кеше менән осрашты.
Ларри Пейдж өсөн антидоттың иң мөһим өлөшө Сергей Брин булды, һәм киреһенсә. Антидот — ул кешеләр. Кремний үҙәнен эшләткән нәмә уның матди инфраструктураһы ла, һауа торошо ла, башҡа шундай нәмәләр ҙә түгел. Улар башлап ебәрергә ярҙам итте, ләкин хәҙер был реакция үҙ-үҙен тәьмин итә, һәм уны хәрәкәткә килтереүсе көс — кешеләр.
Күп кенә күҙәтеүселәр билдәләүенсә, стартап-хабтарҙың иң үҙенсәлекле һыҙаттарының береһе — кешеләрҙең бер ниндәй ҙә ҡайтарым көтмәйенсә бер-береһенә ярҙам итеү дәрәжәһе. Ни өсөн улай икәнен теүәл белмәйем. Бәлки, сөнки стартаптар күпселек бизнес төрҙәренә ҡарағанда нуль суммалы уйынға кәмерәк оҡшаған; уларҙы дәғүәселәр һирәк үлтерә. Йә булмаһа, күп кенә стартап нигеҙләүселәренең фән өлкәһенән килеүе сәбәплелер, ә унда хеҙмәттәшлек хуплана.
YC функцияһының ҙур өлөшө — ошо процесты шәбәйтеү. Беҙ Үҙән эсендәге бер төрлө Үҙән кеүек, бында стартаптар өҫтөндә эшләүсе кешеләрҙең тығыҙлығы ла, уларҙың бер-береһенә ярҙам итергә әҙерлеге лә яһалма рәүештә көсәйтелгән.
Һандар
Антидоттың ике өлөшө лә — стартаптарҙы дәртләндергән мөхит һәм һеҙгә ярҙам иткән кешеләр менән осраҡлы осрашыуҙар — бер үк төп сәбәп менән аңлатыла: тирә-яғығыҙҙағы стартапсылар һаны. Стартап-хаб булдырыу өсөн стартаптар менән ҡыҙыҡһынған бик күп кеше кәрәк.
Бының өс сәбәбе бар. Беренсеһе, әлбиттә, әгәр етерлек тығыҙлыҡ булмаһа, осраҡлы осрашыуҙар булмай. [4] Икенсеһе, төрлө стартаптарға төрлө нәмәләр кәрәк, шуға күрә һәр стартапты уға иң кәрәкле нәмә менән тәьмин итер өсөн бик күп кеше кәрәк. Шон Паркер — 2004 йылда Facebook-ҡа тап кәрәкле кеше ине. Башҡа бер стартапҡа мәғлүмәттәр базаһы белгесе йәки кино бизнесында бәйләнештәре булған кеше кәрәк булыуы ихтимал ине.
Айтҡандай, был — беҙҙең шул тиклем күп һанлы компанияларҙы финанслауыбыҙҙың бер сәбәбе. Йәмғиәт ни тиклем ҙурыраҡ булһа, унда һеҙгә иң кәрәкле шул берҙән-бер нәмәгә эйә булған кешене табыу ихтималлығы ла шул тиклем юғарыраҡ.
Стартап-хаб яһау өсөн күп кеше кәрәклегенең өсөнсө сәбәбе — бер үк мәсьәлә менән ҡыҙыҡһынған кешеләр етерлек булғас, улар социаль нормаларҙы билдәләй башлай. Һәм һеҙҙең тирәләге мөхит үҙегеҙгә үтә амбициялы күренгән эште башҡарырға илһамландырһа, был айырыуса ҡиммәтле нәмә. Күпселек урындарҙа атмосфера һеҙҙе уртаса кимәлгә табан тарта.
Мин бер нисә көн элек Bay Area-ға осоп килдем. Үҙән өҫтөнән осҡан һайын мин быны һиҙәм: нисектер унда бер нәмә барыуын тояһың. Билдәле, урындың күркәм, тәрбиәле күренешенән уның сәскә атыуын тойоп була. Ләкин именлектең төрлө төрҙәре бар. Кремний үҙәне Бостонға ла, Нью-Йоркҡа ла, LA-ға ла, DC-ға ла оҡшамаған. Мин Үҙәндән таралған был тойғоно ниндәй һүҙ менән тасуирлар инем тип үҙемдән һораным, һәм хәтеремә килгән һүҙ — оптимизм булды.
Иҫкәрмәләр
[1] Мин башҡа стартаптары аҙ булған ҡалала уңышҡа өлгәшеү мөмкин түгел тип әйтмәйем, бары тик ауырыраҡ. Әгәр һеҙ үҙегеҙҙең рухығыҙҙы үҙегеҙ күтәрә беләһегеҙ икән, тышҡы дәртләндереүһеҙ ҙә йәшәп ҡала алаһығыҙ. Wufoo Тампала урынлашҡан ине һәм улар уңышҡа иреште. Ләкин Wufoo вәкилдәре ифрат тәртипле, үҙ-үҙен ҡулда тота белгән кешеләр ине.
[2] Айтҡандай, был күренеш стартаптар менән генә сикләнмәй. Ғәҙәти булмаған амбицияларҙың күбеһе, әгәр уға ынтылыусы кеше тейешле берләшмә таба алмаһа, уңышһыҙлыҡҡа осрай.
[3] Компания асыу — киң таралған хәл, ләкин стартап башлау — һирәк күренеш. Мин был икеһенең араһындағы айырма тураһында башҡа урында яҙғайным, ләкин асылда стартап — ул масштабланыу өсөн тәғәйенләнгән яңы бизнес. Яңы бизнестарҙың күбеһе хеҙмәтләндереү өлкәһенә ҡарай, һәм һирәк осраҡтарҙан тыш улар масштабланмай.
[4] Мин быны яҙып ултырғанда, Үҙәндәге стартапсыларҙың тығыҙлығына бер иҫбатлау килеп сыҡты. Джессика менән икәүләп беҙ Пало-Альтолағы University Ave урамына велосипедта бик тәмле Oren's Hummus-та төшкө аш ашарға барҙыҡ. Инеп барғанда, ишек төбөндә ултырған Charlie Cheever-ҙы осраттыҡ. Selina Tobaccowala сығып барғанда сәләм бирергә туҡтаны. Аҙаҡ Josh Wilson үҙе менән алып китеүгә заказ алырға инде. Төшкө аштан һуң беҙ туңдырылған йогурт алырға киттек. Юлда Rajat Suri-ҙы осраттыҡ. Йогурт бүлегенә барып еткәс, унда Dave Shen-ды күрҙек, ә сыҡҡанда Yuri Sagalov-ҡа тап булдыҡ. Уның менән бер квартал тирәһе барғас, Muzzammil Zaveri-гә осраныҡ, ә тағы бер кварталдан һуң Aydin Senkut-ты таптыҡ. Был — Пало-Альтолағы көндәлек тормош. Мин кешеләр менән осрашырға тырышманым; мин бары тик төшкө аш ашай инем. Һәм мин ышанам: мин күргән һәм таныған һәр стартап нигеҙләүсеһе йәки инвесторы артында мин танымаған тағы 5 кеше бар ине. Әгәр беҙҙең менән Ron Conway булһа, ул үҙе белгән 30 кешене осратыр ине.
Был яҙманың ҡараламаларын уҡып сыҡҡандары өсөн Сэм Альтманға, Пол Бакхайтҡа, Джессика Ливингстонға һәм Хардж Таггарға рәхмәт белдерәм.