Егер АҚШ қалаларының халық саны бойынша сұрыпталған тізіміне көз жүгіртсеңіз, жан басына шаққандағы табысты стартаптар саны бірнеше еселік шамамен ерекшеленеді. Көптеген жерлерге әлдебір стартапицид (стартап уын) сеуіп тастағандай әсер қалдырады.
Бұл туралы жылдар бойы ойландым. Қарапайым қаланың стартап амбициялары үшін тарақан тұзағы сияқты екенін көретінмін: ақылды, өршіл адамдар келеді, бірақ бірде-бір стартап пайда болмайды. Алайда сол тұзақтың ішінде нақты не болғанын — әлеуетті стартаптардың барлығын не құртқанын түсіне алмадым. [1]
Осыдан екі апта бұрын мен мұның сырын ақыры түсіндім. Мен сұрақты дұрыс қоймаған екенмін. Мәселе көптеген қалалардың стартаптарды өлтіруінде емес. Мәселе — стартаптар үшін өлім әдепкі қалыпты жағдай болып табылатынында, ал қалалардың көбі оларды құтқара алмайды. Көптеген жерлерге стартапицид себілген деп ойлағаннан гөрі, барлық стартаптардың басынан уланғанын, ал санаулы ғана жерлерге антидот (у қайтарғы) шашылғанын елестеткен әлдеқайда дәлірек.
Басқа жерлердегі стартаптар өздерінің табиғи жағдайындағы ісін істеп жатыр: сәтсіздікке ұшырауда. Нағыз сұрақ мынада: Кремний алқабы сияқты жерлерде стартаптарды не құтқарып қалып жатыр? [2]
Орта
Менің ойымша, антидоттың екі құрамдас бөлігі бар: стартап жасау сәнді әрі дұрыс іс саналатын ортада болу және сізге көмектесе алатын адамдармен кездейсоқ кездесулер. Ал осы екеуін де алға сүйрейтін нәрсе — айналаңыздағы стартап өкілдерінің саны.
Бірінші құрамдас бөлік әсіресе стартап өмірінің алғашқы кезеңінде, компания ашуға деген жай ғана қызығушылықтан оны нақты іске асыруға көшкен кезде айрықша көмектеседі. Стартап бастау — үлкен серпіліс. Бұл — қалыптан тыс нәрсе. Бірақ Кремний алқабында бұл қалыпты жағдай болып көрінеді. [3]
Көптеген жерлерде, егер сіз стартап бастасаңыз, адамдар сізге жұмыссыз ретінде қарайды. Ал Алқаптағы адамдар сіздің жай ғана компания ашып жатқаныңызға бірден тамсана қоймайды, бірақ назар аударады. Мұнда белгілі бір уақыт болған кез келген адам скептицизмге бой алдырмау керектігін біледі, тіпті сіз қаншалықты тәжірибесіз көрінсеңіз де немесе идеяңыз бастапқыда үмітсіз болып естілсе де; өйткені олардың барлығы бастапқыда идеясы сенімсіз көрінген, тәжірибесіз негізін қалаушылардың бірнеше жылдан кейін миллиардерге айналғанын көрген.
Айналаңыздағы адамдардың сіздің немен айналысып жатқаныңызға мән беруі — керемет қуатты күш. Тіпті ең ерік-жігері мықты адамдардың өзі бұған тәуелді. Біз Y Combinator-ды бастағаннан кейін шамамен бір жыл өткен соң, мен бір танымал VC фирмасының серіктесіне бірдеңе айтып қалдым, нәтижесінде ол мені тағы бір жаңа стартап бастағалы жатыр деп (қате) түсініп қалды. Ол соншалықты ықыласпен жауап бергені сонша, жарты секундтай мен шынымен де оны жасап көрсем бе екен деп ойлап қалдым.
Басқа қалалардың көбінде стартап бастау перспективасы тіпті шындыққа жанаспайтын сияқты көрінеді. Ал Алқапта бұл тек шынайы ғана емес, сонымен бірге сәнді. Бұл, сөзсіз, стартап бастамауы керек көптеген адамдардың оған кірісіп кетуіне себеп болады. Бірақ, меніңше, бұл қалыпты жағдай. Стартапты басқаруға аз ғана адам икемді және кімнің икемді екенін алдын ала болжау өте қиын (мұны алдын ала болжау бизнесімен айналысқандықтан өте жақсы білемін), сондықтан стартапты бастамауы керек көптеген адамдардың оны бастауы, бәлкім, ең оңтайлы жағдай шығар. Өміріңізде сәтсіздік қаупін көтере алатын кезеңде болсаңыз, стартапты басқаруға жарамды немесе жарамсыз екеніңізді білудің ең жақсы жолы — байқап көру.
Кездейсоқтық
Антидоттың екінші құрамдас бөлігі — сізге көмектесе алатын адамдармен кездейсоқ кездесулер. Бұл күш екі кезеңде де жұмыс істейді: стартап бастауға деген ұмтылыстан оны бастауға көшуде де, компанияны құрудан оны табысқа жеткізуге көшуде де. Кездейсоқ кездесулердің күші айналаңыздағы адамдардың стартаптарға деген ықыласынан гөрі құбылмалы келеді (ал ол ықылас барлығына бірдей әсер ететін фондық радиация сияқты), бірақ өзінің ең биік шыңында ол әлдеқайда қуатты.
Кездейсоқ кездесулер стартаптардың басына тән апаттардың орнын толтыратын ғажайыптар тудырады. Алқапта стартаптармен үнемі сұмдық оқиғалар болып тұрады, дәл барлық жердегі стартаптар сияқты. Стартаптардың бұл жерде жетістікке жету ықтималдығының жоғары болу себебі — олармен керемет жағдайлардың да қатар орын алуында. Алқапта жайдың таңбалық биті болады.
Мысалы, сіз колледж студенттеріне арналған сайт бастайсыз және жаз бойы онымен жұмыс істеу үшін Алқапқа көшуді ұйғарасыз. Содан кейін Пало-Альтоның кездейсоқ бір көшесінде Шон Паркерге кездейсоқ жолығып қаласыз; ол дәл осындай стартапты өзі де бастағандықтан бұл саланы өте жақсы түсінеді, сондай-ақ барлық инвесторларды таниды. Оның үстіне 2004 жыл үшін негізін қалаушылардың өз компанияларын бақылауда ұстауы туралы озық көзқарастары бар.
Ғажайыптың нақты қандай болатынын немесе оның міндетті түрде болатынын дөп басып айта алмайсыз. Айта алатын ең дұрыс нәрсе мынау: егер сіз стартап хабында болсаңыз, әсіресе соған лайық болсаңыз, басыңызға күтпеген жақсылықтар келуі әбден мүмкін.
Бұл біз қаржыландыратын стартаптарға да қатысты екеніне бәс тігуге бармын. Біз олар үшін жағдайларды кездейсоқ емес, әдейі ұйымдастыруға тырысқанымыздың өзінде, Алқаптағы пайдалы кездейсоқ кездесулердің жиілігі соншалық, ол біз бере алатын нәрсеге әлі де қомақты үлес қосып тұрады.
Кездейсоқ кездесулер тынығудың тың идеялар табуға тигізетін әсері сияқты рөл атқарады. Көптеген адамдар белгілі бір мәселе бойынша көп жұмыс істеп, оны шеше алмай, қолды бір сілтеп ұйықтауға кетіп, ал таңертең душта тұрып оның жауабын тапқан кездерді бастан өткерген. Жауаптың пайда болуына ойларыңыздың сәл де болса еркін ағуына мүмкіндік беру себеп болады — осылайша ойыңыз өткен түнде қуалаған бұрыс жолдан шығып, соның дәл жанындағы дұрыс жолға түседі.
Душ қабылдау ойыңыздың еркін ағуына қалай жол ашса, кездейсоқ кездесулер де таныстықтың дәл солай еркін дамуына мүмкіндік береді. Екі жағдайда да ең маңыздысы — олардың дәл қажетті мөлшерде ауытқуы. Ларри Пейдж бен Сергей Бриннің кездесуі бұған жақсы мысал бола алады. Олар таныстықтың еркін дамуына жол берді, бірақ сәл ғана; олардың екеуі де өздерімен ортақ нәрселері көп адаммен кездескен еді.
Ларри Пейдж үшін антидоттың ең маңызды бөлігі Сергей Брин болды, және керісінше. Антидот — бұл адамдар. Кремний алқабын жұмыс істетіп тұрған оның физикалық инфрақұрылымы, ауа райы немесе соған ұқсас басқа нәрселер емес. Олар басталуына көмектесті, бірақ қазір реакция өздігінен жүріп жатыр және оны алға сүйрейтін — адамдар.
Көптеген бақылаушылар стартап хабтарының ең басты ерекшеліктерінің бірі — адамдардың бір-біріне ешқандай қайтарым күтпестен көмектесу дәрежесі екенін байқаған. Мұның себебі неде екенін нақты білмеймін. Мүмкін, стартаптар бизнестің көптеген басқа түрлеріне қарағанда нөлдік қосындысы бар ойынға азырақ ұқсайтындықтан шығар; оларды бәсекелестер сирек өлтіреді. Немесе көптеген стартап негізін қалаушылардың ғылым саласынан шыққанынан шығар, өйткені ғылымда ынтымақтастық құпталады.
YC қызметінің үлкен бөлігі — осы үдерісті жеделдету. Біз Алқаптың ішіндегі Алқап сияқтымыз, мұнда стартаптармен айналысатын адамдардың тығыздығы да, олардың бір-біріне көмектесуге дайындығы да жасанды түрде күшейтілген.
Сандар
Антидоттың екі құрамдас бөлігі — стартаптарды қолдайтын орта мен сізге көмектесетін адамдармен кездейсоқ кездесулер — бір ғана түпкі себепке сүйенеді: айналаңыздағы стартап адамдарының саны. Стартап хабын құру үшін сізге стартаптарға қызығатын өте көп адам қажет.
Мұның үш себебі бар. Біріншіден, анық нәрсе, егер тығыздық жеткіліксіз болса, кездейсоқ кездесулер орын алмайды. [4] Екіншіден, әр түрлі стартаптарға мүлдем әр түрлі нәрселер қажет, сондықтан әр стартапты өзіне ең қажетті нәрсемен қамтамасыз ету үшін көп адам керек. Шон Паркер 2004 жылы Facebook-ке дәл қажет болған адам еді. Басқа стартапқа дерекқор маманы немесе кинобизнесте таныстары бар біреу қажет болуы мүмкін еді.
Айтпақшы, бұл біздің осыншама көп компанияларды қаржыландыруымыздың себептерінің бірі. Қауымдастық неғұрлым үлкен болса, онда сізге ең қажет жалғыз ғана нәрсесі бар адамның табылу ықтималдығы соғұрлым жоғары болады.
Стартап хабын жасау үшін адамдардың көп болуының үшінші себебі: бір мәселеге қызығатын адамдар саны жеткілікті болған кезде, олар әлеуметтік нормаларды қалыптастыра бастайды. Ал айналаңыздағы атмосфера сізді басқа жағдайда тым өршіл болып көрінетін нәрсені істеуге жігерлендірсе, бұл — ерекше құнды дүние. Көптеген жерлерде атмосфера сізді орташа деңгейге қарай кері тартады.
Мен бірнеше күн бұрын Bay Area-ға ұшып келдім. Алқаптың үстінен ұшқан сайын мұны байқаймын: әлдебір нәрсенің болып жатқанын іштей сезесіз. Әрине, жердің қаншалықты жақсы күтілгеніне қарап-ақ оның өркендеп тұрғанын байқауға болады. Бірақ өркендеудің де түр-түрі бар. Кремний алқабы Бостонға, Нью-Йоркке, Лос-Анджелеске немесе Вашингтонға ұқсамайды. Мен Алқаптан тарайтын сезімді сипаттау үшін қандай сөз қолданар едім деп өзімнен сұрап көрдім, ойыма келген жалғыз сөз оптимизм болды.
Ескертпелер
[1] Мен басқа стартаптары аз қалада жетістікке жету мүмкін емес деп отырған жоқпын, тек қиынырақ. Егер сіз өз жігеріңізді өзіңіз оятуға жеткілікті дәрежеде мықты болсаңыз, сыртқы қолдаусыз-ақ аман қала аласыз. Wufoo Тампа қаласында орналасты және олар жетістікке жетті. Бірақ Wufoo тобындағылар ерекше тәртіпті болды.
[2] Айтпақшы, бұл құбылыс тек стартаптармен шектелмейді. Қалыптан тыс амбициялардың көбісі, егер оларға ие болған адам сәйкес қауымдастықты таба алмаса, сәтсіздікке ұшырайды.
[3] Компания ашу — кең таралған нәрсе, бірақ стартап бастау — сирек. Мен екеуінің арасындағы айырмашылықты басқа жерде де айтқанмын, бірақ негізінде стартап — бұл ауқымдануға (масштабталуға) арналған жаңа бизнес. Жаңа бизнестердің көбі қызмет көрсету бизнесі болып табылады және сирек жағдайларды қоспағанда, олар ауқымданбайды.
[4] Осы мақаланы жазып отырған кезімде, маған Алқаптағы стартап адамдарының тығыздығына айқын мысал болған жағдай болды. Джессика екеуміз керемет Oren's Hummus-та түскі ас ішу үшін Пало-Альтодағы University Ave-ге велосипедпен бардық. Ішке кіргенімізде, есік жанында отырған Чарли Чиверді (Charlie Cheever) жолықтырдық. Селина Тобакковала (Selina Tobaccowala) шығып бара жатып сәлемдесуге тоқтады. Содан кейін Джош Уилсон (Josh Wilson) алып кету тапсырысын алуға кірді. Түскі астан кейін мұздатылған йогурт алуға бардық. Жолда Раджат Суримен (Rajat Suri) кездестік. Йогурт сататын орынға жеткенде, Дейв Шенді (Dave Shen) көрдік, ал шығып келе жатып Юрий Сагаловқа (Yuri Sagalov) кезіктік. Онымен бірге бір орамдай жаяу жүрдік те, Муззаммил Завериге (Muzzammil Zaveri) тап болдық, ал тағы бір орамнан соң Айдын Сенкутпен (Aydin Senkut) жолықтық. Бұл — Пало-Альтодағы күнделікті өмір. Мен адамдармен кездесуге тырысқан жоқпын; мен тек түскі ас ішіп жүрдім. Және мен өзім танитын көрген әрбір стартап негізін қалаушы немесе инвесторға шаққанда, өзім танымайтын тағы 5 адам болғанына сенімдімін. Егер Рон Конвей (Ron Conway) бізбен бірге болғанда, ол өзі танитын 30 адамды кездестірер еді.
Осы мәтіннің нобайларын оқып шыққаны үшін Сэм Альтманға, Пол Бакхайтқа, Джессика Ливингстонға және Хардж Таггарға алғыс білдіремін.