(Был сығыш инвесторҙар аудиторияһы өсөн яҙылған.)
Y Combinator хәҙерге ваҡытта, ағымдағы 53 стартапты ла индереп, 564 стартапты финансланы. Баһаһы булған 287 компанияның (өлөшләтә раунд үткәреү, һатылыу йәки ябылыу аша) дөйөм баһаһы яҡынса 11,7 миллиард доллар тәшкил итә, ә ағымдағы төркөмгә тиклемге 511 стартап бергәләп 1,7 миллиард доллар самаһы аҡса йыйҙы. [1]
Ғәҙәттәгесә, был һандарҙа бер нисә ҙур еңеүсе өҫтөнлөк итә. Төп 10 стартап шул 11,7 миллиардтың 8,6 миллиардын тәшкил итә. Әммә улар артынан йәшерәк стартаптар пелотоны бара. Ысынында ҙур булып китергә мөмкинлеге булған тағы яҡынса 40 стартап бар.
Үткән йәйҙә төркөмдә 84 компания булғанда хәлдәр бер аҙ контроль аҫтынан сыҡты, шуға күрә төркөм күләмен кәметеү өсөн фильтрыбыҙҙы ҡатыландырҙыҡ. [2] Бер нисә журналист быны үҙҙәре тасуирлаған ниндәйҙер макрохикәйәнең дәлиле тип аңлатырға тырышты, әммә сәбәптең ниндәй ҙә булһа тышҡы тенденцияға бер ниндәй ҙә ҡағылышы юҡ ине. Сәбәп шунда ине: беҙ n² алгоритмын ҡулланғаныбыҙҙы аңланыҡ һәм уны төҙәтеү өсөн ваҡыт оторға кәрәк булды. Бәхеткә күрә, YC-ты бүлгеләү (sharding) буйынса бер нисә ысул таптыҡ, һәм хәҙер был мәсьәлә хәл ителгән кеүек. Яңы, яҡшыраҡ масштабланыусы модель һәм ни бары 53 компания менән ағымдағы төркөм саф һауала ябай ғына йөрөү кеүек тойолоп тора. Сираттағы ҡаршылыҡҡа осрағансы беҙ тағы 2 йәки 3 тапҡырға үҫә алабыҙҙыр тип уйлайым. [3]
Шундай күп һандағы стартапты финанслауҙың бер һөҙөмтәһе — беҙ тенденцияларҙы иртә күрәбеҙ. Стартаптарға ярҙам итеүҙең төп йүнәлештәренең береһе инвестициялар йәлеп итеү булғанға күрә, беҙ инвестициялау өлкәһендәге тенденцияларҙы байҡау өсөн бик ҡулай урында торабыҙ.
Был тенденцияларҙың ҡайҙа алып барыуын тасуирлап ҡарарға теләйем. Иң төп һорауҙан башлайыҡ: киләсәк үткәнгә ҡарағанда яҡшыраҡ булырмы, әллә насарыраҡмы? Дөйөм алғанда, инвесторҙар күберәк аҡса эшләрме, әллә аҙыраҡмы?
Мин күберәк булыр тип уйлайым. Бер нисә көс тәьҫир итә, уларҙың ҡайһы берҙәре килемде кәметәсәк, ә ҡайһы берҙәре арттырасаҡ. Ҡайһы көстәрҙең өҫтөнлөк итәсәген аныҡ ҡына алдан әйтә алмайым, әммә мин уларҙы тасуирлармын, ә һеҙ үҙегеҙ ҡарар сығарырһығыҙ.
Стартаптарҙы финанслауҙа үҙгәрештәр тыуҙырыусы ике ҙур көс бар: стартап башҡарыу арзаныраҡҡа төшә бара, һәм стартап башлау ғәҙәтиерәк эшкә әйләнә бара.
Мин 1986 йылда колледж тамамлағанда, асылда ике генә юл бар ине: эшкә урынлашыу йәки аспирантураға барыу. Хәҙер өсөнсөһө бар: үҙ компанияңды асыу. Был — ҙур үҙгәреш. Нигеҙҙә, 1986 йылда ла үҙ компанияңды асырға мөмкин ине, әммә был ысынбарлыҡтағы мөмкинлек булып күренмәне. Консалтинг компанияһын йәки нишалы продукт компанияһын асыу мөмкин кеүек күренә ине, әммә ҙур булып үҫәсәк компания асыу мөмкин булмаған кеүек тойола ине. [4]
2 юлдан 3 юлға күсеү кеүек бындай үҙгәреш — бары тик бер нисә быуынға бер тапҡыр ғына була торған ҙур социаль һынылыш. Беҙ әле лә ошо һынылыштың башында ғынабыҙ тип уйлайым. Уның ни тиклем әһәмиәтле буласағын алдан әйтеүе ауыр. Сәнәғәт революцияһы кеүек ҙурмы? Бәлки. Моғайын, юҡтыр. Әммә ул барыһын да тиерлек аптырашта ҡалдырырлыҡ дәрәжәлә ҙур булыр, сөнки бындай ҙур социаль боролоштар һәр ваҡыт шулай итә.
Бер нәмәне аныҡ әйтә алабыҙ: стартаптар күпкә күберәк буласаҡ. XX быуат уртаһындағы монолит, иерархиялы компаниялар бәләкәйерәк компаниялар селтәрҙәре менән алыштырыла бара. Был процесс хәҙер Кремний үҙәнендә генә барған күренеш түгел. Ул тиҫтәләрсә йылдар элек башланды һәм хатта автомобиль сәнәғәтенә тиклем таралды. Уға әле бик оҙаҡ үҫешәһе бар. [5]
Үҙгәрештәрҙең икенсе ҙур этәргесе — стартаптарҙы асыу арзаныраҡ була бара. Ысынында иһә был ике көс үҙ-ара бәйле: стартап башлау хаҡының кәмеүе — стартаптарҙың ғәҙәтиерәк күренешкә әйләнеүенең сәбәптәренең береһе.
Стартаптарға аҡсаның аҙыраҡ кәрәк булыуы ойоштороусыларҙың инвесторҙар алдында өҫтөнлөгө көсәйәсәген аңлата. Һеҙгә элеккесә үк уларҙың көс-ҡеүәте һәм фантазияһы шул уҡ күләмдә кәрәк, әммә уларға һеҙҙең аҡсағыҙ шул тиклем күп кәрәкмәй. Ойоштороусыларҙың йоғонтоһо өҫтөнөрәк булғанға, улар үҙ компанияларында акцияларҙың күберәк өлөшөн һәм контролде үҙҙәрендә һаҡлап ҡаласаҡ. Был иһә инвесторҙарҙың аҙыраҡ акция һәм аҙыраҡ контроль аласағын аңлата.
Был инвесторҙар аҙыраҡ аҡса эшләр тигәнде аңлатамы? Мотлаҡ түгел, сөнки яҡшы стартаптар күберәк буласаҡ. Инвесторҙар өсөн ҡул етмәҫлек шәп стартап акцияларының дөйөм күләме, моғайын, артыр, сөнки өмөтлө стартаптарҙың һаны уларҙың инвесторҙарға һатҡан процентының кәмеүенә ҡарағанда тиҙерәк үҫәсәк.
Венчур бизнесында шундай яҙылмаған ҡағиҙә бар: йылына ысынында уңышҡа өлгәшәсәк яҡынса 15 компания барлыҡҡа килә. Күп кенә инвесторҙар аңһыҙ рәүештә был һанға ниндәйҙер ғаләм константаһы һымаҡ ҡараһа ла, мин уның улай түгеллегенә инанғанмын. Технологияларҙың үҫеү тиҙлегенә ҡарата сикләүҙәр барҙыр, бәлки, әммә әлеге ваҡытта төп тотҡарлыҡ бында түгел. Әгәр шулай булһа, һәр уңышлы стартап мөмкинлек тыуған шул уҡ айҙа ойошторолор ине, ә был улай түгел. Хәҙерге ваҡытта ҙур уңыштар һанын сикләүсе төп фактор — компания асҡан етерлек кимәлдә яҡшы ойоштороусылар һаны, һәм был һан арта ала һәм артасаҡ та. Компания асыуға өлгәшмәгән, әммә иҫәпһеҙ яҡшы ойоштороусы булырҙай кешеләр әле лә бик күп. Быны иң уңышлы стартаптарҙың ҡайһы берҙәренең нисек осраҡлы рәүештә башланып китеүенән дә күрергә була. Иң ҙур стартаптарҙың күбеһе бөтөнләй үк барлыҡҡа килмәй ҡала яҙғанлыҡтан, ысынында бер нисек тә ғәмәлгә ашмаған ошондай уҡ шәп стартаптар ҙа күп булырға тейеш.
Донъяла яҡшы ойоштороусылар 10 тапҡырға йәки хатта 50 тапҡырға күберәк булыуы ихтимал. Уларҙың күберәге эшкә тотоноп, стартаптар аса башлағас, йылына шул 15 ҙур уңыш бик анһат ҡына 50-гә йәки хатта 100-гә әйләнергә мөмкин. [6]
Әммә килемдәр хаҡында нимә әйтеп була? Беҙ табыш арта барған юғары баһалауҙар арҡаһында ҡыҫыласаҡ донъяға табан барабыҙмы? Минең уйымса, алдынғы фирмалар үткәнгә ҡарағанда күберәк аҡса эшләйәсәк. Юғары табыш түбән баһа менән инвестициялауҙан килмәй. Ул ысынында шәп эшләгән компанияларға инвестициялауҙан килә. Шуға күрә, әгәр һәр йыл һайын шундайҙар күберәк табылһа, иң яҡшы һайлап алыусыларҙың уңышлы осраҡтары ла күберәк буласаҡ.
Был венчур бизнесында үҙгәреүсәнлек күберәк булырға тейеш тигәнде аңлата. Иң яҡшы стартаптарҙы таный һәм йәлеп итә алған фирмалар тағы ла яҡшыраҡ эшләр, сөнки таныр һәм йәлеп итер өсөн улар күберәк буласаҡ. Ә насар фирмаларға, хәҙерге кеүек үк, ҡалдыҡтар төшәсәк, һәм шуға ҡарамаҫтан улар улар өсөн юғарыраҡ хаҡ түләйәсәк.
Ойоштороусыларҙың үҙ компаниялары өҫтөнән контролде оҙағыраҡ һаҡлауы ла проблема булыр тип уйламайым. Бының буйынса эмпирик дәлил үтә асыҡ: инвесторҙар ойоштороусыларҙың хужалары булғанға ҡарағанда, уларҙың хеҙмәтселәре булып күберәк аҡса эшләй. Бер аҙ кәмһеткес булһа ла, был инвесторҙар өсөн ысынында яҡшы яңылыҡ, сөнки ойоштороусыларға микроменеджмент ойошторғанға ҡарағанда, уларға хеҙмәт итеүгә аҙыраҡ ваҡыт китә.
Ә бизнес-фәрештәләр тураһында нимә әйтеп була? Унда мөмкинлектәр бик күп тип уйлайым. Элек фәрештә-инвестор булыу яман нәмә ине. Әгәр Andy Bechtolsheim кеүек бәхетең баҡмаһа, иң яҡшы килешеүҙәргә үтеп инә алмай инең, ә стартапҡа инвестиция һалған хәлдә лә, венчур инвесторҙары (VC) һуңыраҡ килеп етеп, акцияларыңды тартып алырға тырыша торғайны. Хәҙер фәрештә Demo Day йәки AngelList кеүек сараларға барып, VC-лар ҡулланған шул уҡ килешеүҙәргә юл таба ала. Һәм VC-ларҙың фәрештәләрҙе капитал таблицаһынан ҡыҫырыҡлап сығара алған замандары күптән үтте.
Хәҙерге ваҡытта стартап инвестицияларында файҙаланылмаған иң ҙур мөмкинлектәрҙең береһе — фәрештә күләмендәге тиҙ индерелгән инвестициялар, тип уйлайым. Инвесторҙарҙың аҙы ғына уларҙан аҡса йыйыуҙың стартаптар өсөн ниндәй хаҡҡа төшөүен аңлай. Компания тик ойоштороусыларҙан ғына торғанда, аҡса эҙләү ваҡытында бөтә эш туҡтап ҡала, ә был еңел генә 6 аҙнаға һуҙылыуы мөмкин. Хәҙерге инвестиция йыйыуҙың юғары хаҡы арзан инвесторҙарға ҡалғандарҙы уҙып китергә урын ҡалдыра. Һәм был контекстта «арзан» тигән һүҙ тиҙ ҡарар ҡабул итеүҙе аңлата. Әгәр яҡшы шарттарҙа $100 мең һалған һәм 24 сәғәт эсендә «эйе» йәки «юҡ» тип яуап бирергә вәғәҙә иткән абруйлы инвестор булһа, ул иң яҡшы килешеүҙәрҙең барыһына ла тиерлек инеү юлын алыр ине, сөнки һәр яҡшы стартап тәүҙә уға мөрәжәғәт итер ине. Һайлап алыу уның үҙ эше булыр ине, сөнки һәр насар стартап та тәүҙә уға килер ине, әммә ул, исмаһам, бөтәһен дә күрер ине. Әгәр инвестор оҙаҡ уйлауы йәки баһа буйынса күп һүҙ көрәштереүе менән билдәле булһа, ойоштороусылар уны иң һуңғы сиратҡа ҡалдырасаҡ. Ә аҡса йыйыуҙа ҡыйынлыҡ күрмәүсән иң өмөтлө стартаптар осрағында «һуңғы сират» бик анһат ҡына «бер ҡасан да» тигәнгә әүерелә ала.
Ҙур уңыштар һаны яңы стартаптарҙың дөйөм һаны менән һыҙыҡлы рәүештә үҫерме? Моғайын, юҡтыр, бының ике сәбәбе бар. Беренсеһе — элекке заманда стартап асыуҙың ҡурҡыныс булыуы шаҡтай һөҙөмтәле фильтр булып торҙо. Хәҙер уңышһыҙлыҡҡа осрау хаҡы түбәнәйә бара, шуға күрә ойоштороусылар быны йышыраҡ эшләр тип көтөргә кәрәк. Был насар нәмә түгел. Технологияларҙа уңышһыҙлыҡ хаҡын кәметкән яңылыҡ уңышһыҙлыҡтар һанын арттырыуы, әммә барыбер һеҙҙе таҙа отошта ҡалдырыуы — ғәҙәти хәл.
Ҙур уңыштар һанының стартаптар һанына пропорциональ рәүештә үҫмәүенең икенсе сәбәбе шунда: идеяларҙың үҙ-ара бәрелешеүе арта барасаҡ. Яҡшы идеялар һанының сикле булыуы йылына бары тик 15 ҙур уңыш булыуының сәбәбе булмаһа ла, уларҙың һаны сикле булырға тейеш, һәм стартаптар күберәк булған һайын, бер үк ваҡытта бер үк эш менән шөғөлләнгән бер нисә компанияны йышыраҡ күрәсәкбеҙ. Әгәр идеялар бәрелеше күпкә йышыраҡ була башлаһа, был насар мәғәнәлә «ҡыҙыҡлы» буласаҡ. [7]
Нигеҙҙә иртә уңышһыҙлыҡтар һанының артыуы арҡаһында, киләсәктең стартап бизнесы ябай ғына масштабланған форма булмаясаҡ. Элек обелиск булған нәмә пирамидаға әйләнәсәк. Ул өҫ яҡтан бер аҙ киңерәк, әммә төп яҡтан күпкә киңерәк буласаҡ.
Был инвесторҙар өсөн нимәне аңлата? Был иң иртә этапта инвесторҙар өсөн мөмкинлектәр күберәк буласаҡ тигәнде аңлата, сөнки беҙҙең уйланған есемебеҙҙең күләме нәҡ шунда иң тиҙ үҫә. Стартаптар обелискына тап килгән инвесторҙар обелискын күҙ алдына килтерегеҙ. Ул стартап пирамидаһына тап килер өсөн пирамидаға киңәйгән һайын, бөтә йөкмәтке өҫкө өлөшкә йәбешә бара, аҫта бушлыҡ (вакуум) ҡалдыра.
Инвесторҙар өсөн был мөмкинлек башлыса яңы инвесторҙар өсөн мөмкинлекте аңлата, сөнки булған инвестор йәки фирма үҙе өсөн ҡулай күргән хәүеф (риск) дәрәжәһе — улар өсөн үҙгәртеү иң ауыр булған нәмәләрҙең береһе. Төрлө типтағы инвесторҙар төрлө хәүеф кимәленә яраҡлашҡан, әммә һәр береһенең аныҡ хәүеф дәрәжәһе бары тик ҡулланған процедураларында ғына түгел, ә унда эшләгән кешеләрҙең шәхесендә лә тәрән урын алған.
Минең уйымса, венчур инвесторҙары өсөн иң ҙур ҡурҡыныс та, шулай уҡ иң ҙур мөмкинлек тә A серияһы этабында ята. Дөрөҫөрәге, A сериялары де-факто B серияһы раундтарына әйләнгәнгә тиклемге элекке A серияһы этабында.
Әлеге ваҡытта VC-лар йыш ҡына белә тороп A серияһы этабында сиктән тыш күп аҡса һала. Улар быны үҙҙәре биләгән директорҙар советы урынының альтернатив хаҡын ҡаплау өсөн һәр A серияһы компанияһынан ҙур өлөш алырға тейешбеҙ тип һанағанға күрә эшләй. Был тигәнең, килешеү өсөн ҙур дәғүәселек булғанда, үҙгәреүсе һан һатыла торған компанияның проценты түгел, ә баһаһы (һәм шуға ярашлы индерелгән сумма) булыуын аңлата. Был иһә, айырыуса өмөтлөрәк стартаптар осрағында, A серияһы инвесторҙарының йыш ҡына компанияларҙы үҙҙәре теләгәндән күберәк аҡса алырға мәжбүр итеүен белдерә.
Ҡайһы бер VC-лар алдай һәм компанияға ысынында шул тиклем күп кәрәк тип раҫлай. Башҡалары асығыраҡ һөйләшә һәм финанс моделдәре һәр компанияның билдәле бер процентына эйә булыуҙы талап итеүен таный. Әммә беҙ барыбыҙ ҙа беләбеҙ: A серияһы раундтарында йыйылған суммалар компаниялар өсөн нимә иң яҡшыһы булыр ине тигән һорауҙан сығып билдәләнмәй. Улар VC-ларҙың компанияның үҙҙәре хужа булырға теләгән өлөшөнән сығып эш итеүе һәм баҙарҙың баһаламаны, тимәк, индерелгән сумманы билдәләүе менән генә хәл ителә.
Күп кенә насар нәмәләр кеүек, был да махсус рәүештә эшләнмәне. Венчур бизнесы уларҙың тәүге фараздары яйлап иҫкергән һайын ошо хәлгә килеп керҙе. Венчур бизнесының традициялары һәм финанс моделдәре ойоштороусылар инвесторҙарға нығыраҡ мохтаж булған заманда барлыҡҡа килгән. Ул ваҡыттарҙа ойоштороусылар өсөн A серияһы раундында үҙ компанияһының ҙур өлөшөн VC-ларға һатыу тәбиғи күренеш ине. Хәҙер ойоштороусылар аҙыраҡ һатыуҙы хуп күрә, ә VC-лар һәр A серияһы компанияһының 20%-нан аҙырағын һатып алып аҡса эшләй алыуҙарына шикләнгәнгә күрә, үҙ һүҙендә ныҡ тора.
Быны ҡурҡыныс тип атауымдың сәбәбе шунда: A серияһы инвесторҙары үҙҙәре ярҙам итергә тейеш булған стартаптар менән көндән-көн нығыраҡ ҡапма-ҡаршы килә, һәм был ахыр сиктә үҙеңә зыян булып ҡайтыуға тартыла. Быны мөмкинлек тип атауымдың сәбәбе иһә: хәҙерге көндә баҙар венчур капиталының традицион бизнес-моделенән ситләшкәнлектән, бында ҙур потенциаль энергия йыйылды. Был иһә сафты беренсе булып боҙған һәм ойоштороусылар күпме һатырға теләһә, шул тиклем өлөш өсөн A серияһы раундтарын үткәрә башлаған (һәм тик ойоштороусыларҙың өлөшөнән генә торған бер ниндәй «опцион пулы» булмаған) беренсе венчур компанияһы ҙур өҫтөнлөктәр аласаҡ тигәнде аңлата.
Был хәл булғас, венчур бизнесы менән нимә булыр? Шайтан белһен. Әммә ошо айырым фирманың отошта ҡаласағына шикләнмәйем. Әгәр юғары кимәлдәге бер венчур фирмаһы киреһенсә түгел, ә компанияға күпме аҡса йәйелдереү кәрәклегенән сығып эш иткән һәм алына торған процентты баҙарға ҡарап үҙгәрергә рөхсәт иткән A серияһы раундтарын башлаһа, улар шунда уҡ барлыҡ иң яҡшы стартаптарҙы үҙенә йәлеп итер ине. Ә аҡса нәҡ шунда ята.
Баҙар көстәренә ҡаршы мәңге көрәшеп булмай. Һуңғы тиҫтә йыл эсендә беҙ A серияһы раундтарында һатылған компания процентының туҡтауһыҙ түбән тәгәрәүен күрҙек. Элек 40% ғәҙәти күренеш ине. Хәҙер VC-лар 20% сиген һаҡлап ҡалыр өсөн көрәшә. Әммә мин көн һайын был һыҙыҡтың емерелеүен көтәм. Был барыбер буласаҡ. Быны алдан тойоп, ҡыйыу күренеүегеҙ хәйерлерәк булыр.
Кем белә, бәлки VC-лар дөрөҫ эш итеп күберәк аҡса эшләрҙәр. Бындай хәлдең тәүге тапҡыр ғына булыуы түгел. Венчур капиталы — һирәк осрай торған ҙур уңыштар йөҙләтә артҡан табыш килтерә торған бизнес. Нисек кенә булмаһын, бындай нәмә өсөн финанс моделдәренә ни тиклем ышанып була һуң? Ҙур уңыштарҙың A серияһы раундтарында һатылған акцияларҙың 2 тапҡырға кәмеүен ҡаплау өсөн бары тик бер аҙ ғына һирәгерәк түгел булыуы ла етә.
Әгәр инвестициялау өсөн яңы мөмкинлектәр табырға теләһәгеҙ, ойоштороусыларҙың зарланған нәмәләренә иғтибар итегеҙ. Ойоштороусылар — һеҙҙең клиенттарығыҙ, ә уларҙың зарланған нәмәләре — ҡәнәғәтләндерелмәгән ихтыяж. Мин ойоштороусылар иң күп зарланған ике өлгөнө килтерҙем — оҙаҡ уйлаған инвесторҙар һәм A серияһы раундтарында өлөштәрҙең саманан тыш тарҡалыуы (dilution), — тимәк, был хәҙер иғтибар итергә иң ҡулай урындар. Әммә дөйөмөрәк рецепт ошондай: ойоштороусылар теләгән нәмәне эшләгеҙ.
Иҫкәрмәләр
[1] Мин стартаптың уңышын билдәләү өсөн аҡса йыйыу түгел, ә килем дөрөҫ үлсәм икәнен аңлайым. Аҡса йыйыу буйынса статистиканы килтереүебеҙҙең сәбәбе — беҙҙә булған мәғлүмәттәр шул һандарҙан тора. Иң уңышлы стартаптарҙың һандарын индермәйенсә, килемдәр тураһында мәғәнәле һөйләшеп булмай, ә улар беҙҙә юҡ. Беҙ йыш ҡына иртәрәк этаптағы стартаптар менән килем үҫешен тикшерәбеҙ, сөнки уларҙың алға китеше шулай үлсәнә, әммә компаниялар билдәле бер күләмгә еткәс, башланғыс (seed) инвесторҙың быны эшләүе урынһыҙ ҡыланыу булып күренә.
Нисек кенә булмаһын, компанияларҙың баҙар капиталлашыуы ахыр сиктә килемдәр функцияһына әйләнә, ә финанслау раундтарының post-money баһалары — профессионалдарҙың шул баҙар капиталлашыуының ҡайҙа барып етеүе тураһындағы самалауҙары ул.
Ни бары 287 компанияның ғына баһаһы булыуының сәбәбе шунда: ҡалғандары башлыса конвертацияланыусы бурыс ҡағыҙҙары (convertible notes) аша аҡса йыйҙы, ә конвертацияланыусы ҡағыҙҙарҙың йыш ҡына баһалау түшәме (valuation cap) булһа ла, баһалау түшәме — бары тик баһаның өҫкө сиге генә.
[2] Беҙ билдәле бер һанды ҡабул итергә тырышманыҡ. Беҙ теләһәк тә, быны эшләү мөмкин түгел. Беҙ бары тик күпкә талапсаныраҡ булырға тырыштыҡ.
[3] Киҫкен тотҡарлыҡтарҙы (bottlenecks) бер ҡасан да алдан белеп булмаһа ла, сираттағыһы партнерҙар араһында тырышлыҡты координациялау булыр тип уйлайым.
[4] Компания башҡарыу мотлаҡ стартап башлауҙы аңлатмауын төшөнәм. Ғәҙәти компаниялар асҡан кешеләр ҙә күп буласаҡ. Әммә был инвесторҙар аудиторияһына ҡағылмай.
Geoff Ralston белдереүенсә, Кремний үҙәнендә 1980-се йылдар уртаһында стартап асыу уйланырлыҡ эш кеүек тойолған. Ул нәҡ шунда башланған булыр ине. Әммә Мин Көнсығыш яр буйы студенттары өсөн улай булмағанын яҡшы беләм.
[5] Был тенденция — XX быуат уртаһынан алып АҠШ-та иҡтисади тигеҙһеҙлектең артыуының төп сәбәптәренең береһе. 1950 йылда Megacorp-тың «x» бүлегенең генераль менеджеры буласаҡ кеше хәҙер «x» компанияһының ойоштороусыһы булып тора һәм унда һиҙелерлек өлөшкә эйә.
[6] Әгәр Конгресс ойоштороусы визаһын боҙолмаған килеш ҡабул итһә, был ғына ла беҙгә 20 тапҡырға тиклем артыу килтерә ала ине, сөнки донъя халҡының 95%-ы АҠШ-тан ситтә йәшәй.
[7] Әгәр идеялар бәрелеше етдиләшә төшһә, был стартап булыуҙың нимә аңлатыуын үҙгәртергә мөмкин. Беҙ хәҙерге ваҡытта стартаптарға башлыса дәғүәселәргә иғтибар итмәҫкә кәңәш бирәбеҙ. Беҙ уларға стартаптар футбол һымаҡ түгел, ә йүгереү кеүек дәғүәселек, тип әйтәбеҙ; һеҙгә барып башҡа команданан тупты тартып алырға кәрәкмәй. Әммә идеялар бәрелеше етәрлек дәрәжәлә йыш күренешкә әйләнһә, бәлки, һеҙгә шулай итергә тура килер. Был үкенесле булыр ине.
Был яҙманың ҡараламаларын уҡып сыҡҡандары өсөн Sam Altman, Paul Buchheit, Dalton Caldwell, Patrick Collison, Jessica Livingston, Andrew Mason, Geoff Ralston, һәм Garry Tan-ға рәхмәт.