Программалаусыларҙың йыйылыштарҙы шул тиклем оҡшатмауының бер сәбәбе — уларҙың башҡа кешеләргә ҡарағанда төрлө график буйынса эшләүендә. Улар өсөн осрашыуҙар ҡиммәтерәккә төшә.
Ике төрлө график бар, мин уларҙы менеджер графигы һәм ижаҙсы графигы тип атар инем. Менеджер графигы — етәкселәр өсөн. Ул һәр көнө бер сәғәтлек араларға бүленгән ғәҙәти көндәлектә сағыла. Кәрәк булһа, бер бурысҡа бер нисә сәғәт бүлеп ҡуйырға мөмкин, әммә ғәҙәттә һеҙ нимә менән шөғөлләнеүегеҙҙе сәғәт һайын үҙгәртәһегеҙ.
Ваҡытты шулай ҡулланғанда, кем менән булһа ла осрашыу — бары тик практик мәсьәлә генә. Графигығыҙҙа буш урын табығыҙ, ваҡыт билдәләгеҙ һәм шул етә.
Иң ҙур йоғонтоға эйә булған кешеләрҙең күбеһе менеджер графигы буйынса йәшәй. Был — команда биреү графигы. Әммә яңы нәмәләр яһаусы кешеләр — мәҫәлән, программалаусылар һәм яҙыусылар араһында ваҡытты файҙаланыуҙың икенсе ысулы киң таралған. Улар ғәҙәттә ваҡытты кәмендә ярты көнлөк киҫәктәр менән үлсәргә өҫтөн күрә. Бер сәғәт эсендә яҡшы итеп яҙып йә программалап булмай. Был башлап ебәреү өсөн дә саҡ ҡына етәрлек ваҡыт.
Ижаҙсы графигы буйынса эшләгәндә, осрашыуҙар — ысын һәләкәт. Бер генә осрашыу тотош төштән һуңғы ваҡытты селпәрәмә килтерергә мөмкин, сөнки ул уны ике өлөшкә бүлә, ә уларҙың һәр береһе етди берәй эш башҡарыу өсөн үтә бәләкәй. Өҫтәүенә осрашыуға барырға онотмаҫҡа кәрәк. Менеджер графигында булған кеше өсөн был бер ниндәй ҙә ауырлыҡ тыуҙырмай. Унда һәр ваҡыт киләһе сәғәттә нимәлер була; берҙән-бер һорау — нимә. Әммә ижаҙсы графигында эшләгән кешенең осрашыуы булһа, ул гел шул хаҡта уйлап торорға тейеш.
Ижаҙсы графигында булған кеше өсөн осрашыуға барыу — тап программала өҙөклөк (exception) килеп сығыуға оҡшаш. Был һеҙҙе бер эштән икенсеһенә күсерә генә түгел; был эшләү режимығыҙҙы үҙгәртә.
Минеңсә, бер генә осрашыу ҙа ҡайһы саҡта бөтә көнгә йоғонто яһай ала. Ғәҙәттә, осрашыу көндөң йә иртәнге, йә төштән һуңғы өлөшөн өҙөп, кәмендә ярты көндө юҡҡа сығара. Ләкин бынан тыш, ҡайһы ваҡыт сылбырлы реакция хасил була. Төштән һуң ваҡыт өҙөләсәген белһәм, мин иртән берәй ҙур эшкә тотоноуға әҙерәк ынтылам. Был артыҡ нескә күңеллелек кеүек күренеүе мөмкин, әммә әгәр һеҙ үҙегеҙ ҙә ижаҙсы булһағыҙ, үҙегеҙҙең хәлегеҙҙе күҙ алдына килтерегеҙ. Һис ниндәй осрашыуһыҙ, көн буйы иркен эшләү мөмкинлеге барлығын уйлауҙан күңелегеҙ күтәрелеп китмәйме ни? Димәк, киреһенсә булғанда, кәйефегеҙ төшә. Ә ҙур проекттар, үҙ тәбиғәте буйынса, һеҙҙең мөмкинлектәрегеҙҙең сигендә тора. Уларҙы юҡҡа сығарыу өсөн рухи халәттең бер аҙ ғына түбәнәйеүе лә етә.
Һәр график төрө үҙ аллы бик яҡшы эшләй. Ҡаршылыҡтар улар бәрелешкәндә башлана. Төп көскә эйә кешеләрҙең күбеһе менеджер графигы буйынса йәшәгәнгә күрә, улар теләһә кемде үҙ йышлығына көйләргә һәләтле. Әммә аҡыллыраҡтары, әгәр үҙҙәренә эшләгән ҡайһы бер кешеләргә эре ваҡыт киҫәктәре кәрәклеген белһә, үҙҙәрен тыя белә.
Беҙҙең осраҡ — ғәҙәти түгел. Бөтә инвесторҙар тиерлек, шул иҫәптән мин белгән бөтә венчур инвесторҙары ла менеджер графигы буйынса эшләй. Әммә Y Combinator ижаҙсы графигына таянып эш итә. Мин, rtm һәм Trevor шулай эшләйбеҙ, сөнки элек-электән шулай ғәҙәтләнгәнбеҙ, һәм Jessica ла күпселек өлөшөндә шулай, сөнки ул беҙҙең ритмға эйәрҙе.
Беҙгә оҡшаш компаниялар күбәйә башлаһа, мин ғәжәпләнмәҫ инем. Бынан бер нисә тиҫтә йыл элек нигеҙләүселәр джинсыны костюмға алмаштырыуға ҡаршы тора башлаған кеүек, хәҙер ҙә улар менеджерға әйләнеүгә ҡаршы тора, йә булмаһа уны кисектерә алыр тип уйлайым.
Ижаҙсы графигында була тороп, беҙ нисек шул тиклем күп стартапҡа кәңәш бирә алабыҙ? Ижаҙсы графигы эсендә менеджер графигын моделләштереү өсөн классик алымды — офис сәғәттәрен (office hours) ҡулланып. Аҙнаһына бер нисә тапҡыр мин беҙ финанслаған нигеҙләүселәр менән осрашыу өсөн айырым ваҡыт киҫәктәре билдәләйем. Был ваҡыт минең эш көнөмдөң аҙағында урынлаша, һәм мин билдәле бер офис сәғәттәрендәге барлыҡ осрашыуҙарҙың тап аҙаҡҡа тупланыуын тәьмин иткән яҙылыу программаһы яҙҙым. Улар эш көнөмдөң аҙағында булғанға, был осрашыуҙар бер ҡасан да эште өҙмәй. (Әгәр уларҙың эш көнө минеке менән бер үк ваҡытта тамамланмаһа, моғайын, осрашыу уларҙың эшен өҙәлер, ләкин үҙҙәре яҙылғас, был улар өсөн кәрәктер инде.) Эш күп булған осорҙарҙа офис сәғәттәре көндө ҡыҫырлыҡ дәрәжәлә оҙая, әммә бер ҡасан да уны ярты юлда бүлмәй.
90-сы йылдарҙа беҙ үҙ стартапыбыҙҙа эшләгәндә, мин көндө бүлеүҙең икенсе бер хәйләһен уйлап таптым. Мин һәр көн киске аштан алып төнгө 3-кә тиклем программа яҙа торғайным, сөнки төндә мине бер кем дә бүлә алмай ине. Шунан көндөҙгө яҡынса 11-гә тиклем йоҡлай ҙа, килеп, киске ашҡа тиклем үҙем "эшлекле мәсьәләләр" тип атаған нәмәләр менән шөғөлләнә торғайным. Мин был хаҡта бер ҡасан да бындай төшөнсәләр менән уйламаным, әммә ысынында минең һәр көн ике эш көнөнән тора ине: береһе менеджер графигында, икенсеһе — ижаҙсы графигында.
Менеджер графигында эшләгәндә, һеҙ ижаҙсы графигында бер ҡасан да теләмәйәсәк нәмәне эшләй алаһығыҙ: спекулятив (файҙаһы алдан билдәле булмаған) осрашыуҙар үткәрә алаһығыҙ. Һеҙ кем менән булһа ла ябай ғына танышыу өсөн осраша алаһығыҙ. Әгәр графигығыҙҙа буш урын бар икән, ниңә булмаһын? Бәлки, бер-берегеҙгә нисектер ярҙам итә алырһығыҙ.
Кремний үҙәнендәге (һәм, ғөмүмән, бөтә донъялағы) эшҡыуарҙар һәр ваҡыт шундай осрашыуҙар үткәрә. Әгәр менеджер графигында булһағыҙ, улар ғәмәлдә бушҡа төшә. Улар шул тиклем киң таралған, хатта уларҙы тәҡдим итеү өсөн махсус тел формалашҡан: мәҫәлән, "бергә ҡәһүә эсеп алырға" тәҡдим итеү кеүек.
Әммә ижаҙсы графигында булһағыҙ, спекулятив осрашыуҙар сиктән тыш ҡиммәткә төшә. Был беҙҙе ҡатмарлы хәлгә ҡуя. Барыһы ла, башҡа инвесторҙар һымаҡ уҡ, беҙҙе лә менеджер графигы буйынса йәшәй тип уйлай. Шуға күрә улар беҙгә үҙҙәре күрешергә тейеш тип иҫәпләгән кешене таныштыра йәки бергә ҡәһүә эсеп алырға тәҡдим итеп хат яҙа. Был осраҡта беҙҙең ике юлыбыҙ бар, һәм уларҙың береһе лә яҡшы түгел: беҙ йә улар менән осрашып, ярты көнлөк эште юғалтабыҙ; йә осрашыуҙан ҡасырға тырышабыҙ һәм, моғайын, уларҙы үпкәләтәбеҙ.
Яҡын араға тиклем беҙ был проблеманың сығанағын асыҡ аңламай инек. Беҙ бары тик графиктарыбыҙҙы боҙорға, йә булмаһа кешеләрҙе үпкәләтергә тейешбеҙ тип уйлап, быны ғәҙәти хәл тип ҡабул иттек. Ләкин хәҙер, ни булғанын аңлағас, бәлки, өсөнсө юл барҙыр: ошо ике график төрөн аңлатҡан берәй нәмә яҙырға. Бәлки, ваҡыт үтеү менән, менеджер графигы менән ижаҙсы графигы араһындағы конфликт киңерәк аңлашыла башлаһа, был шул тиклем ҙур проблема булмаҫҡа ла мөмкин.
Ижаҙсы графигында йәшәүселәр компромисҡа барырға әҙер. Беҙгә ниндәйҙер кимәлдә осрашыуҙар үткәрергә кәрәклеген аңлайбыҙ. Менеджер графигындағыларҙан беҙҙең һораған берҙән-бер нәмә — уның ниндәй хаҡҡа төшөүен аңлауҙары.
Был яҙманың ҡараламаларын уҡып сыҡҡандары өсөн Сэм Альтманға (Sam Altman), Тревор Блэквеллға (Trevor Blackwell), Пол Бакхайтҡа (Paul Buchheit), Джессика Ливингстонға (Jessica Livingston) һәм Роберт Моррисҡа (Robert Morris) рәхмәт белдерәм.
Оҡшаш яҙмалар: