Бағдарламашылардың жиналыстарды соншалықты ұнатпауының бір себебі — олардың басқа адамдарға қарағанда мүлдем өзгеше кестемен өмір сүруінде. Жиналыстар оларға қымбатыраққа түседі.
Кестенің екі түрі бар, мен оларды менеджер кестесі және жаратушы кестесі деп атаймын. Менеджер кестесі басшыларға арналған. Ол әр күні бір сағаттық аралықтарға бөлінген дәстүрлі күнделіктерде көрініс табады. Қажет болса, бір тапсырмаға бірнеше сағатты бөліп қоюға болады, бірақ әдетте сіз әр сағат сайын айналысып жатқан ісіңізді өзгертіп отырасыз.
Уақытты осылай пайдаланған кезде біреумен кездесу тек практикалық мәселе ғана болып табылады. Кестеңізден бос уақыт тауып, кездесуді белгілейсіз, болды — мәселе шешілді.
Ең ықпалды адамдардың көпшілігі менеджер кестесі бойынша жұмыс істейді. Бұл — басқару кестесі. Бірақ бірдеңе жасайтын адамдар арасында, мысалы, бағдарламашылар мен жазушылар арасында кең таралған уақытты пайдаланудың басқа тәсілі бар. Олар уақытты кем дегенде жарты күннен тұратын бөліктермен пайдаланғанды жөн көреді. Бір сағаттық бөліктермен жақсы жаза немесе жақсы бағдарламалай алмайсыз. Бұл уақыт іске кірісуге әрең жетеді.
Жаратушы кестесімен жұмыс істеген кезде, жиналыстар нағыз апат болып табылады. Жалғыз жиналыс тұтас түстен кейінгі уақытты күл-талқан етуі мүмкін, өйткені ол уақытты екі бөлікке бөледі, ал олардың әрқайсысы күрделі бірдеңе жасау үшін тым қысқа. Оған қоса, жиналысқа баруды есте сақтау керек. Менеджер кестесіндегі адам үшін бұл проблема емес. Келесі сағатта әрдайым бірдеңе болып тұрады; жалғыз сұрақ — нақты не болатынында. Ал жаратушы кестесіндегі адамның жиналысы болса, ол бұл туралы үнемі ойлап жүруге мәжбүр.
Жаратушы кестесіндегі адам үшін жиналысқа қатысу ерекше жағдайды (exception) тудырумен пара-пар. Бұл сізді жай ғана бір тапсырмадан екіншісіне ауыстырып қоймайды; бұл сіздің жұмыс істеу режиміңізді өзгертеді.
Байқағанымдай, бір ғана жиналыс кейде бүкіл күнге әсер етуі мүмкін. Жиналыс көбінесе таңғы немесе түстен кейінгі уақытты бөліп жіберу арқылы кем дегенде жарты күніңізді құрдымға жібереді. Бірақ бұған қоса, кейде тізбекті реакция да орын алады. Егер түстен кейінгі уақытым үзілетінін білсем, таңертең ауқымды бірдеңені бастау ықтималдығым азырақ болады. Бұл тым сезімталдық болып көрінуі мүмкін екенін білемін, бірақ егер сіз жаратушы болсаңыз, өз басыңыздағы жағдайды ойлап көріңізші. Күні бойы ешқандай кездесусіз, алаңсыз жұмыс істеуге болатынын ойлағанда көңіл-күйіңіз көтерілмей ме? Демек, керісінше болғанда көңіл-күйіңіз де дәл солай түседі. Ал ауқымды жобалар табиғатынан сіздің қабілетіңіздің шегіне жақын болады. Оларды құртып жіберу үшін мотивацияның сәл ғана төмендеуі жеткілікті.
Кестенің әр түрі өздігінен жақсы жұмыс істейді. Проблемалар олар тоғысқан кезде туындайды. Ең ықпалды адамдар менеджер кестесі бойынша жұмыс істейтіндіктен, олар қаласа, барлығын өз жиілігінде тербелуге мәжбүрлей алатын жағдайда. Бірақ олардың арасындағы ақылдылары, егер қарамағындағы кейбір адамдарға жұмыс істеу үшін ұзақ уақыт кесінділері қажет екенін білсе, өздерін тежейді.
Біздің жағдайымыз ерекше. Барлық дерлік инвесторлар, соның ішінде мен білетін барлық венчурлік инвесторлар менеджер кестесі бойынша жұмыс істейді. Бірақ Y Combinator жаратушы кестесімен жұмыс істейді. Rtm, Trevor және мен солай істейміз, өйткені әрдайым солай істеп келгенбіз, әрі Jessica да көбінесе солай істейді, себебі ол бізбен бір ырғаққа түскен.
Егер біз сияқты компаниялар көбейе бастаса, мен таңғалмас едім. Меніңше, негізін қалаушылар бірнеше ондаған жыл бұрын джинсыдан костюмге көшуге қарсы тұра бастағандай, менеджерге айналуға да барған сайын көбірек қарсы тұра алады немесе кем дегенде оны кейінге қалдыра алады.
Жаратушы кестесінде бола тұра, біз осыншама көп стартапқа қалай кеңес беріп үлгереміз? Жаратушы кестесінің ішінде менеджер кестесін имитациялаудың классикалық әдісін қолдану арқылы: яғни қабылдау сағаттары (office hours) арқылы. Аптасына бірнеше рет біз қаржыландырған стартап негізін қалаушылармен кездесу үшін белгілі бір уақыт бөлемін. Бұл уақыт кесінділері менің жұмыс күнімнің соңында болады, сондай-ақ мен белгілі бір қабылдау сағаттары шеңберіндегі барлық кездесулердің соңында топтастырылуын қамтамасыз ететін жазылу бағдарламасын жаздым. Олар менің күнімнің соңында болғандықтан, бұл кездесулер ешқашан кедергі келтірмейді. (Егер олардың жұмыс күні менікімен бір уақытта аяқталмаса, кездесу олардың жұмысын бөлетін шығар, бірақ олар өздері кездесу белгілегендіктен, бұл олар үшін тұрарлық болса керек.) Қарбалас кезеңдерде қабылдау сағаттары кейде күнді қысқартатындай ұзаққа созылады, бірақ олар ешқашан оны бөлшектемейді.
90-жылдары өзіміздің стартапымызда жұмыс істеп жүргенде, мен күнді бөлудің тағы бір айласын таптым. Мен күн сайын кешкі астан түнгі 3-ке дейін бағдарлама жазатынмын, өйткені түнде маған ешкім кедергі келтіре алмайтын. Содан кейін таңғы 11-ге дейін ұйықтап, жұмысқа келіп, кешкі асқа дейін өзім «бизнес мәселелері» деп атаған шаруалармен айналысатынмын. Мен бұл туралы ешқашан осындай терминдермен ойламаған едім, бірақ іс жүзінде менде күн сайын екі жұмыс күні болды: бірі — менеджер кестесінде, екіншісі — жаратушы кестесінде.
Менеджер кестесі бойынша жұмыс істегенде, сіз жаратушы кестесінде ешқашан істегіңіз келмейтін нәрсені жасай аласыз: болжамды (спекулятивті) кездесулер өткізе аласыз. Жай ғана бір-біріңізді жақынырақ тану үшін біреумен кездесе аласыз. Егер кестеңізде бос орын болса, неге кездеспеске? Мүмкін бір-біріңізге қандай да бір түрде көмектесе алатын болып шығарсыздар.
Силикон алқабындағы (және бүкіл әлемдегі десе де болады) іскер адамдар үнемі болжамды кездесулер өткізіп тұрады. Егер сіз менеджер кестесінде болсаңыз, олар іс жүзінде тегін. Олардың соншалықты кең таралғаны сонша, оларды ұсынуға арналған өзіндік сөз тіркестері де бар: мысалы, «бірге кофе ішейік» деу.
Алайда, егер сіз жаратушы кестесінде болсаңыз, болжамды кездесулер өте қымбатқа түседі. Бұл бізді тығырыққа тірейді. Барлығы бізді де, басқа инвесторлар сияқты, менеджер кестесімен жұмыс істейді деп ойлайды. Сондықтан олар бізді кездесуіміз керек деп санайтын біреумен таныстырады немесе кофе ішуді ұсынып электрондық хат жібереді. Бұл ретте бізде екі нұсқа бар, екеуі де жақсы емес: біз олармен кездесіп, жарты күндік жұмысымызды жоғалта аламыз; немесе олармен кездесуден қашуға тырысып, олардың көңіліне қаяу түсіруіміз мүмкін.
Жақында ғана біз проблеманың түп-төркінін өз санамызда нақты түсіне бастадық. Біз не кестеміздің күлін көкке ұшыруымыз керек, не адамдарды ренжітуіміз керек деп қана ойлап келдік. Бірақ енді не болып жатқанын түсінген соң, мүмкін үшінші нұсқа бар шығар: кестенің екі түрін түсіндіретін мақала жазу. Мүмкін түбінде менеджер кестесі мен жаратушы кестесі арасындағы қайшылық кеңірек түсініле бастаса, бұл азырақ проблемаға айналар.
Жаратушы кестесіндегі біздер компромисске баруға дайынбыз. Біз белгілі бір мөлшерде кездесулер өткізуіміз керек екенін түсінеміз. Менеджер кестесіндегілерден біздің бар сұрайтынымыз — олар оның құнын түсінсе болғаны.
Осы мақаланың нобайларын оқып шыққаны үшін Сэм Альтманға, Тревор Блэквеллге, Пол Бакхайтка, Джессика Ливингстонға және Роберт Морриске алғыс білдіремін.
Қатысты материалдар: