Мин Reddit нигеҙләүселәре менән беҙ хатта Y Combinator-ҙы башлап ебәргәнсе үк осраштым. Ысынында иһә, беҙҙең уны башлауыбыҙҙың бер сәбәбе улар ине.
YC мин Harvard Computer Society-ҙә (студенттарҙың компьютер клубы) стартапты нисек башларға тигән темаға яһаған сығышымдан үҫеп сыҡты. Аудиториялағы башҡа кешеләр, моғайын, барыһы ла урындағылар ине, әммә Стив менән Алексис һуңғы курста уҡыған Виргиния университетынан поезда килгәйне. Улар шундай алыҫтан килгәс, мин улар менән ҡәһүә эсеп һөйләшергә ризалаштым. Улар миңә стартап идеяһы тураһында һөйләнеләр, һуңыраҡ беҙ уларға ошо идеянан баш тартыу өсөн аҡса бирҙек: кеҫә телефонынан фастфудҡа заказ биреү ысулы.
Был смартфондар барлыҡҡа килгәнгә тиклем ине. Уны эшләтеп ебәреү өсөн генә лә уларға кәрәҙле элемтә операторҙары һәм фастфуд селтәрҙәре менән килешеүҙәр төҙөргә кәрәк булыр ине. Шуға күрә бының барып сығыуы мөмкин түгел ине. Ул хатта 19 йыл үткәс тә әлегә тиклем юҡ. Әммә уларҙың аҡылдары һәм энергиялары миндә ҙур тәьҫорат ҡалдырҙы. Ысынында, мин улар һәм шул сығышта осратҡан башҡа кешеләр менән шул тиклем һоҡландым, хатта уларҙы финанслау өсөн берәй нәмә башларға ҡарар иттем. Бер нисә көндән һуң мин Стив менән Алексисҡа Y Combinator-ҙы башлауыбыҙ тураһында әйттем һәм уларҙы ғариза бирергә дәртләндерҙем.
Ул беренсе ағымда ғариза биреүселәрҙе айырыу өсөн бер ниндәй системабыҙ ҙа юҡ ине, шуға күрә беҙ уларға ҡушаматтар уйлап таптыҡ. Reddit егеттәре «Кәрәҙле ризыҡ маффиндары» тип аталды. «Маффин» — Джессика бәләкәй эттәр һәм ике йәшлек балалар кеүек йән эйәләренә ҡарата ҡулланған иркәләү һүҙе. Был һеҙгә Стив менән Алексистың ул ваҡытта ниндәй тәьҫорат ҡалдырғаны тураһында бер аҙ мәғлүмәт бирә. Уларҙың йөҙөндә бала ҡоштарға хас булған бер аҙ ҡаушаған ғәжәпләнеү ҡарашы бар ине.
Әммә уларҙың идеяһы насар ине. Һәм беҙ ул ваҡытта нигеҙләүселәргә түгел, ә идеяларға аҡса бүләбеҙ тип уйлағанға күрә, уларҙы кире ҡаҡтыҡ. Ләкин үҙебеҙгә бик уңайһыҙ булды. Джессика «маффиндарҙы» кире ҡағыуыбыҙға көйөндө. Һәм миңә YC-ны асырға һәм уларҙы финансларға илһамландырған кешеләрҙе кире ҡағыу хата булып тойолдо.
Минеңсә, ул ваҡытта стартап мәғәнәһендәге «pivot» (йүнәлеште үҙгәртеү) һүҙе әле уйлап табылмағайны, ләкин беҙ Стив менән Алексисты финансларға теләнек, шуға күрә уларҙың идеяһы насар булһа, уларға башҡа берәй нәмә өҫтөндә эшләргә кәрәк ине. Һәм мин нимә өҫтөндә икәнен белә инем. Ул дәүерҙә һылтанмалар һаҡлау өсөн Delicious тигән сайт бар ине. Унда del.icio.us/popular тигән бит булды, унда иң күп һаҡланған һылтанмалар күрһәтелде, һәм кешеләр был битте де-факто Reddit сифатында ҡуллана ине. Мин быны белә инем, сөнки минең сайтҡа килгән трафиктың күп өлөшө унан килә ине. del.icio.us/popular кеүек, ләкин һылтанмаларҙы һаҡлауҙың өҫтәмә һөҙөмтәһе түгел, ә махсус рәүештә улар менән уртаҡлашыу өсөн тәғәйенләнгән берәй нәмә кәрәк ине.
Шуға күрә мин Стив менән Алексисҡа шылтыраттым һәм беҙгә уларҙың үҙҙәре оҡшауын, бары тик идеялары ғына оҡшамауын, шуға күрә улар башҡа нәмә өҫтөндә эшләһәләр, уларға аҡса бүләсәгебеҙҙе әйттем. Был ваҡытта улар Виргинияға, өйҙәренә ҡайтыусы поезда ине. Улар киләһе станцияла төштөләр ҙә төньяҡҡа табан барған киләһе поездға ултырҙылар, һәм көн аҙағына хәҙер Reddit тип аталған нәмә өҫтөндә эшләргә ризалаштылар.
Улар уны «What snoo?» тигәндән сығып Snoo тип атарға теләр ине. Ләкин snoo.com бик ҡиммәт ине, шуға күрә улар маскотты Snoo тип атарға ризалаштылар һәм сайт өсөн теркәлмәгән исем һайланылар. Тәүҙә Reddit бары тик ваҡытлыса ғына исем ине, кәм тигәндә улар миңә шулай тине, ләкин хәҙер уны үҙгәртеү өсөн инде һуң, моғайын.
Бөтә ысынлап та бөйөк стартаптарҙағы кеүек үк, бында ла компания менән уны нигеҙләүселәр араһында ғәжәп яҡын тап килеү бар. Бигерәк тә Стив менән. Reddit-тың үҙенсәлекле холҡо бар — ҡыҙыҡһыныусан, шиксел, көлөргә әҙер — һәм был тап Стивтың холҡо.
Стив быны ишеткәс күҙҙәрен аҡайтыр, әлбиттә, әммә ул — интеллектуал; уны идеялар үҙҙәре өсөн генә ҡыҙыҡһындыра. Тәүҙә ул Кембридждағы шул аудиторияға тап ошолай килеп эләккәйне. Ул мине Lisp тип аталған программалау теле менән ҡыҙыҡһынғанға күрә белә ине, ә мин был тел тураһында яҙған инем, һәм Lisp — интеллектуаль ҡыҙыҡһыныуҙан башҡа бик аҙ кеше өйрәнә торған телдәрҙең береһе. Һүҙмә-һүҙ ҡыҙыҡлы булған теләһә ниндәй нәмәгә һылтанмалар исемлеге булған сайт асҡанда, тап Стивтағы кеүек саң һурғыс кеүек барыһын да үҙенә йыйған ҡыҙыҡһыныусанлыҡ талап ителә лә инде.
Стив авторитеттарҙы яратмай ине, шуға күрә уға мөхәррирҙәре булмаған сайт идеяһы ла оҡшаны. Ул көндәрҙә программистар өсөн төп форум булып Slashdot исемле сайт тора ине. Ул Reddit-ҡа бик оҡшағайны, бер генә айырмаһы бар ине: баш биттәге мәҡәләләрҙе кеше-модераторҙар һайлай ине. Һәм улар үҙ эшен яҡшы башҡарһалар ҙа, шул бер бәләкәй генә айырма ҙур айырма булып сыҡты. Ҡулланыусылар ебәргән яҙмаларға нигеҙләнгән булыу Reddit-тың Slashdot-ҡа ҡарағанда яңыраҡ булыуын аңлата ине. Унда яңылыҡтар яңыраҡ булды, ә ҡулланыусылар һәр ваҡыт иң яңы яңылыҡтар булған урынға барасаҡ.
Мин Reddit егеттәрен тиҙерәк эшләтеп ебәрергә ҡыҫтаныҡланым. Беренсе версияға бер нисә йөҙ юл кодтан артыҡ кәрәкмәй ине. Уны эшләү нисек итеп бер йә ике аҙнанан артыҡ ваҡытты алырға мөмкин? Һәм улар сағыштырмаса тиҙ ебәрҙеләр, беренсе YC ағымы башланғандан һуң яҡынса өс аҙна үткәс. Беренсе ҡулланыусылар Стив, Алексис, мин һәм уларҙың ҡайһы бер YC курсташтары менән колледждағы дуҫтары ине. Ҡыҙыҡлы һылтанмаларҙың яҡшы исемлеген йыйыу өсөн шул тиклем күп ҡулланыусы кәрәкмәй икәнлеге асыҡланды, бигерәк тә һәр ҡулланыусыға бер нисә аккаунт булғанда.
Reddit үҙҙәренең YC ағымынан тағы ике кешене ҡушып алды: Крис Слоу һәм Аарон Шварц, һәм улар ҙа ғәҙәттән тыш аҡыллы инеләр. Крис Гарвардта физика буйынса докторлыҡ диссертацияһын тамамлап килә ине. Аарон йәшерәк ине, колледжда беренсе курста уҡый ине, һәм властарға ҡаршы ҡарашта Стивтан да нығыраҡ ине. Һуңыраҡ властарҙың уға ҡарата эшләгәндәре өсөн уны яфа сигеүсе (ғазап сигеүсе) тип атау арттырыу булмаҫ.
Әкренләп, ләкин ҡотолғоһоҙ рәүештә Reddit-тың трафигы үҫте. Тәүҙә һандар шул тиклем бәләкәй ине, хатта уларҙы дөйөм тауыштан (фондан) айырыуы ауыр ине. Ләкин бер нисә аҙна эсендә сайтҡа даими ҡайтып торған ысын ҡулланыусыларҙың үҙәге барлығы асыҡланды. Һәм шунан бирле үткән йылдар эсендә компания булараҡ Reddit менән төрлө хәлдәр булһа ла, сайт булараҡ Reddit бер ҡасан да артҡа ҡараманы.
Reddit сайты (хәҙер инде ҡушымтаһы) — шул тиклем төплө һәм файҙалы нәмә, хатта уны юҡ итеү мөмкин түгел тиерлек. Бына ни өсөн, Стив киткәндән һуң идара итеү стратегияһы бер ни белмәй ҡарап тороуҙан алып дәһшәтле хаталарға тиклем еткән оҙон осорға ҡарамаҫтан, трафик барыбер үҫә барҙы. Күпселек компаниялар менән быны эшләп булмай. Күпселек компанияларҙа һеҙ иғтибарығыҙҙы алты айға ғына ситкә борһағыҙ ҙа, ҙур бәләгә тарыйһығыҙ. Ләкин Reddit айырым бер осраҡ ине, һәм 2015 йылда Стив кире ҡайтҡас, мин донъяны көтөлмәгән яңылыҡтар көткәнен белә инем.
Кешеләр Reddit-тың ниндәй булыуын аңланыҡ тип уйланы: Кремний үҙәнендәге уйынсыларҙың береһе, ләкин иң ҙурҙарының береһе түгел. Әммә сәхнә артында ниҙәр барғанын белгәндәр был тарихтың бының менән генә бөтмәгәнен аңланы. Әгәр Reddit иң яҡшы осраҡта зыянһыҙ булған етәкселек менән дә ошондай ҙурлыҡҡа тиклем үҫә алған икән, Стив кире ҡайтһа, ул нимә эшләй алыр ине? Хәҙер беҙ был һорауға яуапты беләбеҙ. Йәки, кәм тигәндә, яуаптың түбәнге сиген. Стивтың идеялары әле бөтмәгән.