Күптән түгел мин бер стартап ойоштороусынан хат алдым, һәм ул миңә мөһим бер нәмәне аңларға ярҙам итте: ни өсөн стартап ойоштороусыларға изге күңелле кеше булыу хәүефһеҙ.
Мин бик уңышлы эшҡыуар тураһындағы мультфильмдарҙағыса ҡараш менән үҫтем (мультфильмдарҙа ул һәр ваҡыт ир-ат ине): иллене уҙған, сигара тартҡан, өҫтәлгә йоҙроғо менән һуҡҡан, власты ҡулланып еңеүгә өлгәшкән һәм ысулдарҙа бик һайланып тормаған йыртҡыс холоҡло кеше. Элек тә яҙғанымса, стартаптар хаҡында мине иң аптыратҡан нәмәләрҙең береһе — иң уңышлы ойоштороусылар араһында бындайҙарҙың бик аҙ булыуы. Бәлки, башҡа тармаҡтарҙа уңышлы кешеләр шундайҙыр; белмәйем; әммә стартап ойоштороусылары түгел. [1]
Мин быны тәжрибәнән сығып белә инем, әммә шул ойоштороусының хатын алғанға тиклем бының математик сәбәбен бер ҡасан да күргәнем юҡ ине. Хатында ул үҙенең асылда йомшаҡ күңелле булыуына һәм бушлайға бигерәк күпте таратырға тартылыуына борсолоуын яҙған ине. Ул бәлки үҙенә «бер аҙ социопатлыҡ өлөшө» кәрәктер тип уйлаған.
Мин уға был турала борсолмаҫҡа ҡуштым, сөнки ул ауыҙҙан-ауыҙға таралырлыҡ яҡшы нәмә булдырған осорҙа, уның үҫеш кәкреһе суперһыҙыҡлы буласаҡ. Әгәр ул кешеләрҙән аҡса һығып алыуға һәләтһеҙ булһа, иң насарында был кәкре булыуы мөмкин булғандан 1-ҙән кәмерәк ниндәйҙер даими ҡабатлаусыға ғына айырыласаҡ. Әммә теләһә ниндәй кәкренең даими ҡабатлаусыһы тамам шул уҡ формала ҡала. Y күсәрендәге һандар бәләкәйерәк була, әммә кәкре барыбер шул тиклем текә килеш ҡала, һәм берәй нәмә уңышлы стартап тиҙлеге менән үҫкәндә, Y күсәре үҙе хаҡында үҙе хәстәрлек күрәсәк.
Бер нисә миҫал быны асыҡ күрһәтер. Асылда һеҙҙең компанияғыҙ хәҙер айына $1000 эшләй, тимәк, һәм һеҙ аҙнаһына 5%-ҡа үҫә торған шул тиклем шәп нәмә яһағанһығыҙ. Бынан ике йыл үткәс, һеҙ айына яҡынса $160 мең эшләйәсәкһеҙ.
Ә хәҙер һеҙҙең шул тиклем йыртҡыс булмауығыҙ арҡаһында ҡулланыусыларығыҙҙан мөмкин булғандың яртыһын ғына алаһығыҙ, тип күҙ алдына килтерегеҙ. Тимәк, ике йылдан һуң һеҙ $160 мең урынына айына $80 мең эшләйәсәкһеҙ. Һеҙ күпмегә артта ҡалаһығыҙ? Һәр тинде һығып алған осраҡтағы кимәлгә етеү өсөн күпме ваҡыт кәрәк булыр? Бары тик 15 аҙна. Ике йылдан һуң йыртҡыс булмаған ойоштороусы йыртҡысынан ни бары 3,5 айға ғына артта ҡала. [2]
Әгәр берәй һанды оптималләштерергә йыйынһағыҙ, иң яҡшы һайлау — һеҙҙең үҫеш темпығыҙ. Элеккесә, ҡулланыусыларҙан мөмкин булғандың яртыһын ғына алаһығыҙ, әммә 5% урынына аҙнаһына 6%-ҡа үҫә алаһығыҙ, тип күҙ алдына килтерегеҙ. Хәҙер ике йылдан һуң йыртҡыс ойоштороусы менән сағыштырғанда эштәрегеҙ нисек бара? Һеҙ инде алда бараһығыҙ — $160 меңгә ҡаршы айына $214 мең — һәм етеҙ арала алға ынтылаһығыҙ. Тағы бер йылдан һуң һеҙ йыртҡыс ойоштороусының $2 миллионына ҡаршы айына $4.4 миллион эшләйәсәкһеҙ.
Әлбиттә, йыртҡыс булыу ярҙам иткән берҙән-бер осраҡ — үҫеш нәҡ шуға бәйле булғанда. Стартаптарҙың айырмаһы шунда: ғәҙәттә уларҙа эш улай түгел. Стартаптар күпселек осраҡта кешеләр үҙ дуҫтарына тәҡдим итерлек шәп нәмә эшләү арҡаһында еңә. Ә йыртҡыс булыу быға ярҙам итмәү өҫтәүенә, бәлки, зыян ғына килтерәлер. [3]
Стартап ойоштороусыларына изге күңелле булыуҙың хәүефһеҙ булыу сәбәбе шунда: бөйөк нәмәләр яһау ҡатмарлы проценттар принцибы менән үҫә бара, ә йыртҡыслыҡ — юҡ.
Шуға күрә, әгәр һеҙ ойоштороусы булһағыҙ, үҙегеҙ менән үҙегеҙ килешеү төҙөй алаһығыҙ, һәм ул һеҙҙе бәхетле лә итәсәк, компанияғыҙҙы ла уңышлы ҡыласаҡ. Үҙегеҙгә: үҫеш темпы өҫтөндә тырышып эшләп быны ҡаплаған осорҙа, үҙем теләгәнсә изге күңелле була алам, тип әйтегеҙ. Иң уңышлы стартаптар был компромисҡа аңһыҙ рәүештә бара. Бәлки, быны аңлы рәүештә эшләһәгеҙ, тағы ла яҡшыраҡ килеп сығыр.
Иҫкәрмәләр
[1] Күптәр уңышлы стартап ойоштороусыларын аҡса ҡыҙыҡһыныуы алға этәрә тип уйлай. Ысынында иһә иң уңышлы ойоштороусыларҙың йәшерен ҡоралы — уларҙың улай булмауында. Әгәр улай булһа, улар һәр тиҙ үҫеүсе стартап үргә үрләгәндә ала торған һатып алыу тәҡдимдәренең береһен ҡабул итер ине. Иң уңышлы ойоштороусыларҙы алға этәргән нәмә — ниҙер яһаусы күпселек кешеләрҙе алға этәргән нәмә менән бер: был компания — уларҙың проекты.
[2] Ысынында, 2 ≈ 1.05 ^ 15 булғанлыҡтан, йыртҡыс булмаған ойоштороусы һәр ваҡыт йыртҡысынан тап 15 аҙнаға артта ҡала бара.
[3] Клиенттарҙан аҡса һығып алыуҙа оҫта булыуҙың ярҙам итә алған тағы бер сәбәбе — стартаптар башта ғәҙәттә аҡса юғалта, һәм һәр клиенттан күберәк алыу баштағы финанслау бөткәнгә тиклем килемлелеккә сығыуҙы еңеләйтә. Әммә стартаптарҙың башланғыс финанслауҙы тотоноп бөтөп, артабан аҡса таба алмауҙан һәләк булыуы бик таралған булһа ла, төп сәбәп ғәҙәттә булған клиенттарҙан аҡса һығып алыуға тырышлыҡтың етмәүенән түгел, ә үҫештең әкренлегенән йәки саманан тыш күп сығымдарҙан ғибәрәт.
Был яҙманың ҡараламаларын уҡып сыҡҡандары өсөн Сэм Альтманға, Хардж Таггарға, Джессика Ливингстонға һәм Джефф Ралстонға, шулай уҡ шундай изге күңелле кеше булғаны өсөн Рэндалл Беннеттҡа рәхмәтемде белдерәм.