Мин ябай һүҙҙәр һәм ябай һөйләмдәр ҡулланып яҙырға тырышам.
Бындай яҙыуҙы уҡыуы еңелерәк, ә тексты уҡыу ни тиклем еңел булһа, уҡыусылар уға шул тиклем нығыраҡ сумһын. Улар һеҙҙең прозағыҙға ни тиклем аҙыраҡ көс сарыф итһә, фекерҙәрегеҙ өсөн шул тиклем күберәк көсө ҡалыр.
Һәм улар шул тиклем алыҫыраҡ уҡыр. күпселек уҡыусыларҙың дәрт-көсө мәҡәләнең йәки эссеның уртаһына еткәндә кәмей башлай. Әгәр уҡыуҙағы тотҡарлыҡтар етерлек дәрәжәлә аҙ булһа, күберәк кеше аҙағынаса уҡып сығасаҡ.
Saltimbocca тигән итальян ашамлығы бар, ул «ауыҙға һикерә» тигәнде аңлата. Яҙған саҡта минең маҡсатымды saltintesta тип атарға булыр ине: фекерҙәр башығыҙға һикереп инә, ә уларҙы унда еткергән һүҙҙәрҙе һеҙ һиҙмәй ҙә ҡалаһығыҙ.
Яҙыу ҡасан да булһа тик саф фекерҙәрҙән генә торор тип өмөт итеү артыҡ булыр ине. Бәлки, һеҙ быны теләмәҫ тә инегеҙ. Ләкин күпселек авторҙар өсөн, күп ваҡытта, тап ошо маҡсатҡа ынтылыр кәрәк. Күпселек яҙмалар һәм саф фекерҙәр араһындағы ярыҡ шиғриәт менән тулмаған.
Бынан тыш, ябай яҙыу — уҡыусыға ҡарата иғтибарлыраҡ булыу ҙа. Кешеләргә тәьҫир итер өсөн ҡатмарлы, зауыҡлы итеп яҙғанда, һеҙ үҙегеҙҙе текә күрһәтер өсөн генә уларҙы өҫтәмә эш эшләргә мәжбүр итәһегеҙ. Был үҙ артыңдан уҡыусылар күтәреп барырға тейеш булған оҙон шлейф һөйрәүгә оҡшаған.
Һәм онотмағыҙ, әгәр һеҙ инглиз телендә яҙаһығыҙ икән, уҡыусыларығыҙҙың күбеһе өсөн инглиз теле туған тел булмаясаҡ. Уларҙың фекерҙәрҙе аңлауы инглиз телен белеүенән күпкә алда булыуы ихтимал. Шуға күрә ҡатмарлы темаға яҙыу ҡатмарлы һүҙҙәр ҡулланырға ярай тигәнде аңлатмай.
Әлбиттә, ҡупшы яҙыу фекерҙәрҙе генә йәшермәй. Ул шулай уҡ уларҙың юҡлығын да йәшерә ала. Ҡайһы бер кешеләр әйтергә бер нимәһе лә юҡлығын йәшерер өсөн тап ошондай ысул менән яҙа. Ә ябай яҙыу һеҙҙе намыҫлы булырға мәжбүр итә. Әгәр һеҙ бер ни ҙә әйтмәйһегеҙ икән, ябай яҙғанда был һәр кемгә, шул иҫәптән үҙегеҙгә лә асыҡ күренеп торасаҡ.
Ябай яҙылған нәмә ваҡыт һынауын да яҡшыраҡ үтә. Һеҙҙең яҙмаларығыҙҙы киләсәктә уҡыясаҡ кешеләр бөгөн уны башҡа илдәрҙән уҡыған кешеләр менән бер үк хәлдә буласаҡ. Мәҙәниәт тә, тел дә үҙгәрәсәк. Был хаҡта хәстәрлек күреү буш маһайыу түгел, мәҫәлән, ағас оҫтаһының ултырғысты оҙаҡҡа сыҙарлыҡ итеп эшләүе буш маһайыу булмаған кеүек.
Ысынында иһә, оҙаҡҡа сыҙау — ултырғыстарҙың йәки яҙмаларҙың осраҡлы сифаты ғына түгел. Был эшегеҙҙе яҡшы башҡарыуығыҙҙың билдәһе.
Ләкин былар барыһы ла ябай яҙыуҙың ысын өҫтөнлөктәре булһа ла, мин улар өсөн генә ябай яҙмайым. Ябай яҙыуымдың төп сәбәбе — киреһенсә эшләһәм, был мине рәнйетә. Артыҡ ҡатмарлы күренгән йәки кәрәкмәгән ерҙә интеллектуаль һүҙҙәр ҡулланылған һөйләм яҙһам, ул миңә затлы түгел, ә ипһеҙ, тупаҫ булып күренә.
Әлбиттә, ниндәйҙер тәьҫир тыуҙырыу өсөн ҡатмарлы һөйләм йәки затлы һүҙ ҡулланырға теләгән мәлдәр була. Ләкин һеҙ быны бер ҡасан да осраҡлы рәүештә эшләргә тейеш түгелһегеҙ.
Минең яҙмамдың ябай килеп сығыуының икенсе сәбәбе — уны эшләү ысулымда. Мин беренсе өлгөнө тиҙ яҙам, ә аҙаҡ барыһын да теүәл генә килтерергә тырышып, көндәр буйы уны мөхәррирләйем. Был мөхәррирләүҙең күп өлөшө — ҡыҫҡартыу, һәм был ябай яҙыуҙы тағы ла ябайыраҡ итә.