Мин гади сүзләр һәм гади җөмләләр кулланып язарга тырышам.
Мондый язуны уку җиңелрәк, ә язманы уку никадәр җиңел булса, укучылар аңа шулкадәр тирәнрәк чума. Сезнең сүзләрегезгә никадәр азрак көч сарыф итсәләр, фикерләрегез өчен шулкадәр күбрәк көчләре калачак.
Һәм алар шулкадәр ераграк укыячак. Күпчелек укучыларның көче мәкалә яки эссе уртасында бетә башлый. Әгәр уку җиңел булса һәм киртәләр аз булса, ахырына кадәр күбрәк кеше укып чыгачак.
Италиянең saltimbocca дигән ашы бар, бу «авызга сикерә» дигәнне аңлата. Минем язудагы максатымны saltintesta дип атарга булыр иде: фикерләр сезнең башыгызга сикерә, ә сез аларны анда алып килгән сүзләрне сизмәссез диярлек.
Язуның кайчан да булса саф фикерләрдән генә торачагына өметләнү артык зур хыял булыр иде. Сез моны теләмәскә дә мөмкинсез. Ләкин күпчелек язучылар өчен күп вакытта омтылырга тиешле максат нәкъ менә шул. Күпчелек язу белән саф фикерләр арасындагы бушлык шигърият белән тулмаган.
Моннан тыш, гади итеп язу – хөрмәт күрсәтү дә. Кешеләрдә тәэсир калдырыр өчен купшы итеп язганда, сез үзегезне шәп итеп күрсәтер өчен генә аларга өстәмә эш кушасыз. Бу укучылар күтәреп барырга тиеш булган озын итәкне артыгыздан сөйрәп йөрүгә охшаган.
Һәм онытмагыз: әгәр сез инглизчә язасыз икән, укучыларыгызның күбесе өчен инглиз теле туган тел түгел. Аларның фикерләрне аңлавы инглиз телен аңлауларыннан күпкә алдарак булырга мөмкин. Шуңа күрә катлаулы тема турында язу катлаулы сүзләр кулланырга ярый дигәнне аңлатмый.
Әлбәттә, купшы язу фикерләрне яшереп кенә калмый. Ул шулай ук аларның бөтенләй юклыгын да яшерә ала. Кайбер кешеләр үзләренең әйтер сүзләре юклыгын яшерер өчен шулай язалар да. Гади итеп язу исә сезне намуслы булырга мәҗбүр итә. Әгәр сез бернәрсә дә әйтмичә аны гади итеп язсагыз, бу барысына да, шул исәптән үзегезгә дә ачык күренәчәк.
Гади язу озаграк та яши. Киләчәктә сезнең язмаларыгызны укый торган кешеләр бүген сезне башка илләрдән укучы кешеләр белән бер үк хәлдә булачак. Мәдәният һәм тел үзгәрәчәк. Бу турыда кайгырту буш амбиция түгел, балта остасының урындыкны озакка чыдарлык итеп ясавы ни дәрәҗәдә буш амбиция булмаса, бу да шулкадәр буш түгел.
Дөресен генә әйткәндә, озак саклану – урындыкларның да, язуның да очраклы сыйфаты гына түгел. Бу сезнең эшегезне яхшы башкаруыгызның билгесе.
Ләкин бу өстенлекләрнең барысы да гади итеп язуның чын өстенлекләре булса да, мин болар аркасында гына гади язмыйм. Мин гади язуымның төп сәбәбе – алай эшләмәүнең минем күңелемә тиюендә. Мин артык катлаулы тоелган яки кирәксез зыялы сүзләр кулланылган җөмлә язсам, ул миңа нәфис булып күренми. Ул миңа уңышсыз һәм дорфа булып тоела.
Әлбәттә, тәэсирлерәк булсын өчен катлаулы җөмлә яки затлы сүз кулланырга теләгән вакытлар да була. Ләкин сез моны беркайчан да очраклы рәвештә эшләргә тиеш түгелсез.
Минем язуымның гади булып чыгуының тагын бер сәбәбе – аны язу рәвешемдә. Мин беренче караламага тиз генә язам, ә аннары барысы да нәкъ кирәгенчә булсын өчен, аны көннәр буе төзәтәм. Бу төзәтүләрнең күбесе – кыскарту, ә бу гади язуны тагын да гадирәк итә.