Унлаған йылдар буйы бер ҙә үҙгәрмәгәндән һуң, стартаптарҙы финанслау бизнесында хәҙер, кәм тигәндә сағыштырмаса, буталсыҡ тип атарлыҡ хәл күҙәтелә. Y Combinator-ҙа беҙ стартаптар өсөн инвестиция мөхитендә ҡырҡа үҙгәрештәр күрҙек. Бәхеткә күрә, уларҙың береһе — баһалауҙарҙың (valuations) күпкә юғарыраҡ булыуы.
Беҙ күргән трендтар, моғайын, бары тик YC-ҡа ғына хас түгелдер. Улар шулай булһын ине тип теләр инем, ләкин төп сәбәп — беҙҙең трендтарҙы беренсе булып күреүебеҙҙәлер: бер яҡтан, беҙ финанслаған стартаптар Кремний үҙәненә ныҡ бәйләнгән һәм яңы нәмәләр менән тиҙ файҙалана, икенсе яҡтан, беҙ шул тиклем күп стартапты финанслайбыҙ, хатта беҙҙә ҡалыптарҙы (patterns) асыҡ күрерлек мәғлүмәт нөктәләре етәрлек.
Беҙ хәҙер нимә күрәбеҙ, шуны, моғайын, барыһы ла яҡынса киләһе ике йыл эсендә күрәсәк. Шуға күрә мин нимә күргәнемде һәм аҡса йыйырға тырышҡанда был һеҙҙең өсөн нимәне аңлатасағын аңлатып үтергә булдым.
Супер-ангелдар
Элек стартаптарҙы финанслау донъяһы нисек күренгәнен тасуирлауҙан башлайым. Элек ҡәтғи рәүештә айырылып торған ике төрлө инвестор бар ине: бизнес-ангелдар һәм венчур капиталистары (VC). Ангелдар — үҙҙәренең аҡсаһынан аҙ күләмдә инвестиция һалыусы айырым бай кешеләр, ә VC-лар — башҡа кешеләрҙең ҙур күләмдәге аҡсаһын инвестициялаусы фонд хеҙмәткәрҙәре.
Унлаған йылдар буйы тик ошо ике төр инвестор ғына булды, ләкин хәҙер улар араһында өсөнсө төр пәйҙә булды: «супер-ангелдар» тип аталғандар. [1] Һәм уларҙың килеүе VC-ларҙы үҙҙәре лә күпләп ангел стилендәге инвестициялар яһарға мәжбүр итте. Шулай итеп, элегерәк ангелдар менән VC-лар араһындағы асыҡ сик ҡотолғоһоҙ булып буталды.
Элек ангелдар һәм VC-лар араһында бер кемгә лә ҡарамаған «буш арауыҡ» бар ине. Ангелдар һәр береһе 20-нән 50 мең долларға тиклем, ә VC-лар ғәҙәттә миллион йәки унан да күберәк инвестиция һала торғайны. Шуға күрә ангел раунды бергәләп 200 мең доллар самаһы йыйған бер нисә ангел инвестицияһын аңлатһа, VC раунды бер генә VC фонды (йәки һирәк осраҡта икәү) 1–5 миллион доллар һалған А сериялы раундты аңлата ине.
Ангелдар менән VC-лар араһындағы был буш арауыҡ стартаптар өсөн бик уңайһыҙ булды, сөнки ул күптәр йыйырға теләгән сумма менән тап килә ине. Demo Day-ҙән һуң күпселек стартаптар 400 мең доллар тирәһе йыйырға теләй ине. Ләкин ангел инвестицияларынан шул тиклем сумманы бергә туплау ҙур мәшәҡәт ине, ә күпселек VC-лар өсөн бындай бәләкәй инвестициялар ҡыҙыҡлы түгел ине. Супер-ангелдарҙың барлыҡҡа килеүенең төп сәбәбе лә ошонда. Улар баҙар ихтыяжына яуап бирә.
Яңы төр инвесторҙың килеүе — стартаптар өсөн ҙур яңылыҡ, сөнки элек улар икәү генә ине һәм һирәк кенә үҙ-ара ярыша торғайны. Супер-ангелдар ангелдар менән дә, VC-лар менән дә ярыша. Был аҡса йыйыу ҡағиҙәләрен үҙгәртәсәк. Яңы ҡағиҙәләр ниндәй булырын әлегә белмәйем, ләкин күпселек үҙгәрештәр яҡшы яҡҡа булыр һымаҡ.
Супер-ангел үҙендә ангелдың да, VC-ның да ҡайһы бер сифаттарын берләштерә. Ангелдар кеүек үк, улар ғәҙәттә айырым шәхестәр. Дөрөҫөн әйткәндә, хәҙерге супер-ангелдарҙың күбеһе тәүҙә классик типтағы ангелдар ине. Ләкин VC-лар кеүек үк, улар башҡа кешеләрҙең аҡсаһын инвестициялай. Был уларға ангелдарға ҡарағанда ҙурыраҡ суммалар һалырға мөмкинлек бирә: ғәҙәттәге супер-ангел инвестицияһы хәҙерге ваҡытта 100 мең доллар самаһы тәшкил итә. Улар, ангелдар һымаҡ уҡ, инвестиция ҡарарҙарын тиҙ ҡабул итә. Һәм улар бер партнерға тура килгән инвестициялар һанын VC-ларға ҡарағанда күпкә күберәк — 10 тапҡырға тиклем күберәк яһай.
Супер-ангелдарҙың башҡа кешеләр аҡсаһын инвестициялауы VC-лар өсөн уларҙы икеләтә ҡурҡыныс итә. Улар стартаптар өсөн генә түгел, инвесторҙар өсөн дә көнсөләшлек итә. Супер-ангелдар — ысынында тиҙ хәрәкәт итеүсе, еңел ҡоролошло VC фондтарының яңы төрө. Ә технология донъяһындағылар ошондай һүҙҙәр менән тасуирланған яңы нәмә пәйҙә булғанда нимә килеп сыҡҡанын яҡшы белә. Ғәҙәттә ул иҫкеһен алмаштыра.
Шулай булырмы? Әлеге ваҡытта супер-ангелдарҙан аҡса алған стартаптарҙың аҙҙары ғына VC аҡсаһын алыуҙан баш тарта. Улар бары тик уны һуңыраҡҡа ҡалдыра. Ләкин был барыбер VC-лар өсөн проблема булып тора. VC аҡсаһын йыйыуҙы кисектергән ҡайһы бер стартаптар үҙҙәре йыйған ангел аҡсаһы иҫәбенә шул тиклем яҡшы үҫешергә мөмкин, хатта улар бүтән бер ҡасан да өҫтәмә аҡса эҙләп йөрөмәҫ. Ә VC раундтарын йыйғандар иһә юғарыраҡ баһалауға өлгәшә аласаҡ. Әгәр иң яҡшы стартаптар А серияһы раундтарын йыйғанда 10 тапҡырға юғарыраҡ баһаланһа, был еңеүселәрҙән VC-лар алған килемде кәм тигәндә ун тапҡырға кәметәсәк. [2]
Шуға күрә минеңсә, VC фондтары супер-ангелдар тарафынан етди хәүеф аҫтында. Ләкин стартаптарҙың һөҙөмтәләре тигеҙ таралмауы уларҙы ниндәйҙер кимәлдә ҡотҡарып ҡалырға мөмкин: бөтә табыштың тиерлек барыһы ла бер нисә ҙур уңышта тупланған. Стартаптың көтөлгән ҡиммәте — уның Google булып китеү ихтималлығы проценты ул. Шуға күрә, еңеү абсолют килем күләме менән бәйле булған осраҡта, супер-ангелдар айырым стартаптар өсөн барлыҡ тиерлек алыштарҙа еңеп сығып та, бары тик ошо бер нисә ҙур уңышты ҡулдан ысҡындырһа, һуғышты оторға мөмкин. Бындай хәлдең булыу ихтималлығы бар, сөнки иң алдынғы VC фондтарының брендтары яҡшыраҡ, шулай уҡ улар үҙҙәренең портфель компаниялары өсөн күберәк эшләй ала. [3]
Супер-ангелдар бер партнерға күберәк инвестиция яһағанлыҡтан, бер инвестицияға тура килгән партнер күләме аҙыраҡ. Директорҙар советында ултырған VC һымаҡ уҡ, улар һеҙгә шул тиклем күп иғтибар бирә алмай. Был өҫтәмә иғтибар ни тора? Был бер партнерҙан икенсеһенә ныҡ үҙгәрәсәк. Дөйөм осраҡта әлегә берҙәм фекер юҡ. Шуға күрә әлегә быны һәр стартап үҙаллы хәл итә.
Ошоғаса VC-ларҙың ни тиклем файҙа килтереүе тураһындағы раҫлауҙары хөкүмәттең белдереүҙәренә оҡшаған ине. Бәлки, улар һеҙгә үҙегеҙҙе яҡшыраҡ тойорға ярҙам иткәндер, ләкин әгәр тик VC-лар ғына бирә алған күләмдә аҡса кәрәк булһа, һеҙҙең һайлау мөмкинлегегеҙ булманы. Хәҙер VC-ларҙың дәғүәселәре барлыҡҡа килгәс, улар тәҡдим иткән ярҙамдың да баҙар хаҡы билдәләнәсәк. Иң ҡыҙығы шунда: ул хаҡтың ниндәй булырын әлегә бер кем дә белмәй.
Ысынлап та ҙур булып үҫергә теләгән стартаптарға тик алдынғы VC-лар ғына бирә алған кәңәштәр һәм бәйләнештәр кәрәкме? Әллә супер-ангелдың аҡсаһы ла шул тиклем үк файҙалы булырмы? VC-лар улар һеҙгә кәрәк тип әйтәсәк, ә супер-ангелдар — кәрәкмәй тип. Ләкин ысынында, хатта VC-лар һәм супер-ангелдар үҙҙәре лә быны әле белмәй. Супер-ангелдар бары тик үҙҙәренең яңы моделен һынап ҡарарлыҡ өмөтлө икәнен белә, ә бөтә VC-лар уның борсолорлоҡ дәрәжәлә өмөтлө булыуын аңлай.
Раундтар
Һөҙөмтә нисек кенә булмаһын, VC-лар һәм супер-ангелдар араһындағы ҡапма-ҡаршылыҡ ойоштороусылар өсөн яҡшы яңылыҡ булып тора. Һәм был килешеүҙәр өсөн ярыштың күберәк булыуы яҡшыраҡ шарттарҙы аңлатыуынан ғына түгел. Килешеүҙәрҙең бөтә төҙөлөшө үҙгәрә бара.
Ангелдар менән VC-лар араһындағы иң ҙур айырмаларҙың береһе — уларҙың компанияғыҙҙан күпме өлөш алырға теләүендә. VC-лар бик ҙур өлөш теләй. А серияһы раундында улар, мөмкин булһа, компанияғыҙҙың өстән бер өлөшөн алырға ынтыла. Улар бының өсөн күпме түләүҙәре менән әллә ни ҡыҙыҡһынмай, ләкин өлөштө ҙур теләйҙәр, сөнки улар үткәрә алған А серияһы инвестицияларының һаны бик аҙ. Традицион А серияһы инвестицияһында VC фондының кәм тигәндә бер партнеры һеҙҙең директорҙар советына инә. [4] Совет ағзалығы яҡынса 5 йыл дауам иткәнлектән һәм һәр партнер бер юлы яҡынса 10-дан артыҡ урынды биләй алмағанлыҡтан, VC фонды йылына бер партнерға бары 2 тирәһе А серияһы килешеүен генә яһай ала тигәнде аңлата. Был иһә уларға һәр береһендә компанияның мөмкин тиклем ҙурыраҡ өлөшөн алырға кәрәклеген аңлата. VC үҙенең 10 урынының береһен һеҙҙең бер нисә генә процентығыҙға тотоноу өсөн, һеҙ ысынлап та бик өмөтлө стартап булырға тейешһегеҙ.
Ангелдар ғәҙәттә директорҙар советына инмәгәнгә күрә, уларҙа бындай сикләү юҡ. Улар шатланып һеҙҙең бер нисә генә процентығыҙҙы һатып ала. Супер-ангелдар күп яҡтан бәләкәй VC фондтары булһа ла, улар ангелдарҙың ошо мөһим һыҙатын һаҡлап ҡалған. Улар советҡа инмәй, шуға күрә уларға һеҙҙең компанияның ҙур проценты кәрәкмәй.
Был һеҙ уларҙан ярашлы рәүештә аҙыраҡ иғтибар аласаҡһығыҙ тигәнде аңлатһа ла, башҡа яҡтан ҡарағанда был яҡшы яңылыҡ. Ойоштороусылар VC-лар талап иткәнсә күп өлөштән бер ҡасан да ихлас баш тартманы. Бер юлы компанияның шундай ҙур өлөшөн биреү ауыр ине. А серияһы килешеүҙәрен яһаусы күпселек ойоштороусылар ике тапҡырға аҙыраҡ аҡсаны ике тапҡырға аҙыраҡ өлөшкә алыуҙы хуп күрер ине, шунан һуң аҡсаның беренсе яртыһын компания ҡиммәтен арттырыу өсөн ҡулланып, өлөштөң икенсе яртыһы өсөн ниндәй баһа ала алыуҙарын ҡарар ине. Ләкин VC-лар бер ҡасан да бындай мөмкинлек бирмәне.
Хәҙер стартаптарҙың башҡа юлы бар. Хәҙер А серияһы раундтарының яртыһы ҙурлығындағы ангел раундтарын еңел генә йыйып була. Беҙ финанслаған күп кенә стартаптар ошо юлды һайлай, һәм мин дөйөм алғанда бөтә стартаптар өсөн дә был ғәҙәти хәлгә әйләнер тип фаразлайым.
Ғәҙәттәге ҙур ангел раунды, мәҫәлән, инвестицияға тиклемге 4 миллион долларлыҡ максималь баһалау (valuation cap) сиге менән конвертацияланыусы займ (convertible note) аша 600 мең доллар тәшкил итергә мөмкин. Был займ акцияларға әйләнгәс (һуңғыраҡ раундта йәки компанияны һатҡанда), шул раундтағы инвесторҙар компанияның 0.6 / 4.6 өлөшөн, йәғни 13%-ын аласаҡ тигәнде аңлата. Был, әгәр һеҙ шул тиклем иртә эшләһәгеҙ, А серияһы раундында ғәҙәттә биргән 30–40%-тан күпкә аҙыраҡ. [5]
Ләкин был уртаса ҙурлыҡтағы раундтарҙың өҫтөнлөгө өлөштөң аҙыраҡ тарҡалыуында (dilution) ғына түгел. Һеҙ контролде лә аҙыраҡ юғалтаһығыҙ. Ангел раундынан һуң ойоштороусылар, ҡағиҙә булараҡ, компания өҫтөнән контролде үҙҙәрендә һаҡлап ҡала, ә А серияһы раундынан һуң улар йыш ҡына уны юғалта. А серияһынан һуң советтың традицион структураһы — ике ойоштороусы, ике VC һәм (күрәһең) нейтраль бишенсе кеше. Өҫтәүенә, А серияһы шарттары ғәҙәттә инвесторҙарға төрлө мөһим ҡарарҙарға, шул иҫәптән компанияны һатыуға вето һалыу хоҡуғын бирә. Эштәр яҡшы барған саҡта ойоштороусылар ғәҙәттә А серияһынан һуң күп де-факто контролгә эйә була. Ләкин был элекке кеүек үҙең теләгәнде эшләү мөмкинлеге булыу менән бер түгел.
Ангел раундтарының өсөнсө һәм бик мөһим өҫтөнлөгө — уларҙы йыйыу стрессы аҙыраҡ. Элек традицион А серияһы раундын йыйыу айҙар булмаһа ла, аҙналар ала торғайны. VC фирмаһы йылына бер партнерға 2 генә килешеү яһай алғас, улар ҡайһыһын эшләүҙе ентекләп һайлай. Традицион А серияһы раундын алыу өсөн һеҙгә бер нисә осрашыу үтергә кәрәк, улар фирманың бөтә партнерҙарының дөйөм йыйылышы менән тамамлана, унда фирма бөтөнләйгә «эйе» йәки «юҡ» ти. Был ойоштороусылар өсөн иң ҡурҡыныс өлөшө: А серияһы раундтарының шул тиклем оҙаҡҡа һуҙылыуы ғына түгел, ә ошо оҙон процестың аҙағында VC-ларҙың барыбер «юҡ» тип әйтеү ихтималлығы бар. Бөтә партнерҙар йыйылышынан һуң кире ҡағылыу ихтималлығы уртаса яҡынса 25% тәшкил итә. Ҡайһы бер фирмаларҙа ул 50%-тан артып китә.
Ойоштороусыларҙың бәхетенә күрә, VC-лар күпкә етеҙерәк эшләй башланы. Хәҙер Үҙән VC-лары 2 ай түгел, ә 2 аҙна ваҡыт ала. Ләкин улар барыбер ангелдар һәм супер-ангелдар кеүек тиҙ түгел, уларҙың иң тәүәккәлдәре ҡайһы берҙә бер нисә сәғәт эсендә ҡарар ҡабул итә.
Ангел раундын йыйыу тиҙерәк булып ҡына ҡалмай, процесс барышында һеҙ кире бәйләнеш (feedback) тә алаһығыҙ. Ангел раунды А серияһы һымаҡ «йә бөтәһе, йә бер нимә лә түгел» тигән принципта ҡоролмаған. Ул етдилек дәрәжәһе төрлө булған күп һанлы инвесторҙарҙан тора: бер һүҙһеҙ ҡушылған намыҫлыларҙан алып, һеҙгә «раунд тулғас, миңә тағы килегеҙ» тигән фразалар әйткән иҫәрҙәргә тиклем. Һеҙ ғәҙәттә иң тоғро инвесторҙарҙан аҡса йыя башлайһығыҙ һәм шикләнгәндәргә табан бараһығыҙ, сөнки раунд тула барған һайын уларҙың да ҡыҙыҡһыныуы арта.
Ләкин һәр этапта һеҙ эштәрегеҙҙең нисек барыуын беләһегеҙ. Әгәр инвесторҙар һыуынһа, бәлки аҙыраҡ йыйырға тура килер, ләкин ангел раундында инвесторҙар һыуынғанда, процесс, бөтә партнерҙар йыйылышынан һуң VC фонды һеҙҙе кире ҡаҡҡандағы кеүек бөтә өмөттәрҙе селпәрәмә килтереп һеҙҙе бер нимәһеҙ ҡалдырмай, ә яйлап ҡына кәмей. Әгәр инвесторҙар ҡыҙыҡһыныу белдерһә, һеҙ раундты тиҙерәк ябып ҡына ҡалмайһығыҙ, ә хәҙерге ваҡытта конвертацияланыусы займдар нормаға әйләнгәс, ихтыяжға ярашлы хаҡты ла арттыра алаһығыҙ.
Баһалау (Valuation)
Шулай ҙа, VC-ларҙың супер-ангелдарға ҡаршы ҡуллана алырлыҡ ҡоралы бар, һәм улар уны ҡуллана башланы. VC-лар ҙа ангел күләмендәге инвестициялар яһай башланы. «Ангел раунды» тигән термин ундағы барлыҡ инвесторҙар ҙа ангелдар тигәнде аңлатмай; ул бары тик раундтың төҙөлөшөн тасуирлай. Ҡатнашыусылар араһында йөҙ йәки ике йөҙ мең инвестиция һалыусы VC-лар ҙа күбәйә бара. Һәм VC-лар ангел раундтарына инвестиция һалғанда, улар супер-ангелдарға оҡшамаған нәмәләр эшләй ала. VC-лар ангел раундтарында баһалауға ҡарата бик битараф — бер яҡтан, улар дөйөм алғанда шундай, икенсе яҡтан, улар ангел раундтарынан алынған табыш менән әллә ни ҡыҙыҡһынмай, сөнки улар быны һаман да башлыса һуңыраҡ А серияһы раундтары өсөн стартаптар табыу ысулы тип күрә. Шуға күрә ангел раундтарына ингән VC-лар унда ҡатнашҡан ангелдар һәм супер-ангелдар өсөн хаҡтарҙы (баһалауҙарҙы) шартлатып күтәрә ала. [6]
Ҡайһы бер супер-ангелдар баһалауҙар тураһында борсола һымаҡ. Бер нисәһе Demo Day-ҙән һуң YC финанслаған стартаптарҙан баш тартты, сөнки уларҙың баһаһы үтә юғары ине. Был стартаптар өсөн проблема түгел ине; билдәләмә буйынса юғары баһалау — етәрлек һандағы инвесторҙарҙың уны ҡабул итергә әҙер булыуын аңлата. Ләкин супер-ангелдарҙың баһалауҙар буйынса бәхәсләшеүе миңә серле булып күренде. Улар ҙур табыштың бары тик бер нисә ҙур уңыштан килеүен, шуға күрә ҡайһы стартаптарҙы һайлауың улар өсөн күпме түләүеңдән күпкә мөһимерәк булыуын аңламаймы икән ни?
Был турала бер аҙ уйланып, башҡа билдәләрҙе күҙәткәндән һуң, мин супер-ангелдарҙың ни өсөн үҙҙәре күренгәнгә ҡарағанда аҡыллыраҡ булыуы ихтималлығын аңлатҡан бер теория таптым. Әгәр улар иртә һатыласаҡ стартаптарға инвестиция һалырға өмөтләнһә, супер-ангелдарҙың түбән баһалауҙар теләүе мәғәнәле булыр ине. Әгәр һеҙ киләһе Google-ды табырға өмөтләнһәгеҙ, баһалауҙың 20 миллион булыуы һеҙҙе борсомаҫҡа тейеш. Ләкин әгәр һеҙ 30 миллионға һатыласаҡ компанияларҙы эҙләһәгеҙ, был һеҙҙең өсөн мөһим. Әгәр һеҙ 20 миллионлыҡ баһа менән инвестиция һалһағыҙ һәм компания 30 миллионға һатылһа, һеҙ бары 1.5 тапҡыр күберәк кенә алаһығыҙ. Улай булғас, ябай ғына Apple акцияларын алыу яҡшыраҡ булыр ине.
Шулай итеп, әгәр ҡайһы бер супер-ангелдар тиҙ арала һатыла торған компанияларҙы эҙләһә, был уларҙың баһалауҙар хаҡында ни өсөн борсолоуын аңлатыр ине. Ләкин ни өсөн улар ундайҙарҙы эҙләһен һуң? Сөнки «тиҙ» һүҙенең мәғәнәһенә ҡарап, был ысынында бик керемле булырға мөмкин. 30 миллионға һатылған компания VC өсөн уңышһыҙлыҡ булып тора, ләкин ул ангел өсөн 10 тапҡыр күберәк килем (10x), өҫтәүенә, тиҙ аралағы 10x килем булыуы мөмкин. Инвестицияларҙа иң мөһиме — килем кимәле (rate of return), һеҙ алған тапҡырлаусы түгел, ә йылына килгән тапҡырлаусы. Әгәр супер-ангел бер йыл эсендә 10x алһа, был берәй компанияның биржаға сығыуы (IPO) өсөн 6 йыл көткән VC өмөт итә алғандан күпкә юғарыраҡ килем кимәле. Шул уҡ килем кимәленә өлгәшеү өсөн VC 10^6 — бер миллион тапҡыр күберәк табыш алырға тейеш булыр ине. Хатта Google да быға яҡын килә алманы.
Шуға күрә, кәм тигәндә ҡайһы бер супер-ангелдар һатыласаҡ компанияларҙы эҙләй тип уйлайым. Дөрөҫ компаниялар урынына дөрөҫ баһалауҙарға иғтибар итеүҙең берҙән-бер аҡылға ярашлы аңлатмаһы шул. Һәм әгәр шулай булһа, улар менән эш итеү VC-лар менән эш итеүҙән айырыласаҡ. Улар баһалау мәсьәләһендә ҡатыраҡ булыр, ләкин иртәрәк һатырға теләһәгеҙ, ҡулайлыраҡ шарттар тәҡдим итер.
Фараз
Кем еңер, супер-ангелдармы, әллә VC-лармы? Минеңсә, яуап шундай: ике яҡтан да ҡайһы берәүҙәр. Улар бер-береһенә нығыраҡ оҡшай барасаҡ. Супер-ангелдар ҙурыраҡ суммалар инвестициялай башлар, ә VC-лар әкренләп бәләкәйерәк инвестицияларҙы тиҙерәк яһау юлдарын табасаҡ. Ун йылдан һуң уйнаусыларҙы бер-береһенән айырыуы ауыр булыр, һәм һәр төркөмдән иҫән ҡалыусылар булыр, моғайын.
Был ойоштороусылар өсөн нимәне аңлата? Был стартаптар хәҙер алған юғары баһалауҙарҙың мәңгегә бармауы мөмкинлеген аңлата. Баһалауҙар хаҡҡа битараф VC-лар арҡаһында үҫкән дәрәжәлә, әгәр VC-лар супер-ангелдарға оҡшай башлаһа һәм баһалауҙарға ҡарата һаран була башлаһа, улар ҡабат төшәсәк. Бәхеткә күрә, әгәр был булһа ла, уға йылдар кәрәк булыр.
Ҡыҫҡа мөҙҙәтле фараз — инвесторҙар араһында ярыштың көсәйеүе, был һеҙҙең өсөн яҡшы яңылыҡ. Супер-ангелдар тиҙерәк эш итеп, VC-ларҙың аяғы аҫтын ҡаҙырға тырышасаҡ, ә VC-лар баһалауҙарҙы күтәреп, супер-ангелдарға ҡамасауларға тырышасаҡ. Был ойоштороусылар өсөн камил комбинацияға килтерәсәк: юғары баһалар менән тиҙ ябыла торған финанслау раундтары.
Ләкин онотмағыҙ, был комбинацияны алыу өсөн стартапығыҙ супер-ангелдарға ла, VC-ларға ла оҡшарға тейеш. Әгәр һеҙҙең биржаға сығыу потенциалығыҙ күренмәһә, һеҙ ангел раундының баһаһын күтәреү өсөн VC-ларҙы файҙалана алмаҫһығыҙ.
Ангел раундында VC-ларҙың булыуының бер хәүефе бар: сигнал хәүефе тип аталған хәл. Әгәр VC-лар быны һуңыраҡ күберәк аҡса һалыу өмөтө менән генә эшләһә, улар һуңынан аҡса һалмаһа нимә булыр? Был башҡалар өсөн уларҙың һеҙҙе көсһөҙ тип иҫәпләүе хаҡында сигнал булып тора.
Был турала ни тиклем борсолорға кәрәк? Сигнал хәүефенең етдилеге һеҙҙең ни тиклем алға китеүегеҙгә бәйле. Әгәр киләһе тапҡыр аҡса йыйырға кәрәк булғанда, һеҙҙә айҙан-айға үҫә барыусы килемде йәки трафикты күрһәткән графиктар булһа, һеҙгә ғәмәлдәге инвесторҙарығыҙ ниндәй сигнал биреүе тураһында борсолорға кәрәкмәй. Һеҙҙең һөҙөмтәләрегеҙ үҙҙәре өсөн үҙҙәре һөйләр. [7]
Әгәр киләһе тапҡыр аҡса йыйырға кәрәк булғанда һеҙҙә аныҡ һөҙөмтәләр әле булмаһа, инвесторҙарығыҙ күберәк аҡса һалмаған осраҡта ниндәй хәбәр ебәрә алыуы тураһында күберәк уйланырға кәрәк булыуы ихтимал. Һеҙҙең ни тиклем борсолорға тейешлегегеҙҙе әлегә төгәл белмәйем, сөнки VC-ларҙың ангел инвестицияларын яһауы кеүек был күренеш бик яңы. Ләкин эске тойоуым миңә үтә борсолорға кәрәкмәй тип әйтә. Сигнал хәүефе ойоштороусылар борсолған, ләкин ысынында ысын проблема булмаған нәмәләр иҫәбенә оҡшаған. Ҡағиҙә булараҡ, яҡшы стартапты тик стартап үҙе генә һәләк итә ала. Мәҫәлән, көнсөләштәрҙең зыян килтереүенә ҡарағанда, стартаптар үҙҙәренә күпкә йышыраҡ зыян килтерә. Сигнал хәүефе лә ошо категорияға инәлер тип уйлайым.
YC тарафынан финансланған стартаптар ангел раундтарында VC-ларҙан аҡса алыу хәүефен кәметеү өсөн ҡулланған бер ысул — ниндәй ҙә булһа бер VC-нан үтә күп алмау. Әгәр һеҙҙә аҡсанан баш тартыу кеүек танһыҡ мөмкинлек булһа, бәлки был ярҙам итер.
Бәхеткә күрә, стартаптарҙың күберәгендә бындай мөмкинлек буласаҡ. Бары тик «үҙ-ара ғына ярыш» тип атарлыҡ унлаған йылдарҙан һуң, стартаптарҙы финанслау бизнесында ниһайәт ысын дәғүәселек башлана. Был кәм тигәндә бер нисә йыл, ә бәлки күпкә оҙағыраҡ дауам итергә тейеш. Әгәр ниндәйҙер ҙур баҙар ҡыйралышы булмаһа, киләһе ике йыл стартаптар өсөн аҡса йыйыуға бик яҡшы ваҡыт буласаҡ. Һәм был ҡыуаныслы, сөнки был күпкә күберәк стартаптар пәйҙә буласаҡ тигәнде аңлата.
Иҫкәрмәләр
[1] Мин шулай уҡ уларҙы «Мини-VC» һәм «Микро-VC» тип атағандарын да ишеттем. Ҡайһы исемдең нығынып ҡалырын белмәйем.
Бының бер нисә башланғысы бар ине. Рон Конвейҙың 1990-сы йылдарҙан уҡ ангел фондтары булды, һәм ниндәйҙер яҡтан First Round Capital VC фондына ҡарағанда супер-ангелға яҡыныраҡ.
[2] Был уларҙың дөйөм табышын ун тапҡырға кәметмәҫ ине, сөнки һуңыраҡ инвестиция һалыу, моғайын, (а) уңышһыҙ булған инвестицияларҙан аҙыраҡ юғалтыуға килтерер, һәм (б) уларға хәҙерге кеүек стартаптарҙың ҙур өлөшөн алырға мөмкинлек бирмәҫ ине. Шуға күрә уларҙың килеменә нимә буласағын аныҡ күҙаллау ауыр.
[3] Инвесторҙың бренды башлыса уның портфель компанияларының уңышына нигеҙләнә. Шулай итеп, алдынғы VC-лар супер-ангелдар алдында ҙур бренд өҫтөнлөгөнә эйә. Әгәр улар уны бөтә иң яҡшы яңы стартаптарҙы алыу өсөн ҡулланһа, улар быны даими итә алыр ине. Ләкин улар быны эшләй алыр тип уйламайым. Иң яҡшы стартаптарҙың барыһын да алыу өсөн, улар һеҙҙе теләүен тәьмин итеүҙән дә күберәк эшләргә кәрәк. Һеҙ ҙә уларҙы теләргә тейешһегеҙ; уларҙы күргәс таный белергә тейешһегеҙ, ә был күпкә ҡатмарлыраҡ. Супер-ангелдар VC-лар күрмәй ҡалған йондоҙҙарҙы эләктереп аласаҡ. Һәм был алдынғы VC-лар менән супер-ангелдар араһындағы бренд айырмаһын яйлап бөтөрөүгә килтерәсәк.
[4] Традицион А серияһы раундында VC-лар һеҙҙең советҡа ике партнерҙы ҡуйһа ла, хәҙерге ваҡытта VC-лар ике ойоштороусынан һәм бер VC-нан торған, элек ангел раунды советы тип һаналған структураға күсеп, директорҙар советындағы урындарҙы һаҡлай башлауы ихтималлығы тураһында билдәләр бар. Әгәр был ойоштороусыларҙың компанияны һаман да контролдә тотоуын аңлатһа, был улар өсөн шулай уҡ отошло.
[5] А серияһы раундында һеҙ ғәҙәттә VC-лар һатып алған акцияларҙың фактик күләменән күберәк бирергә мәжбүр булаһығыҙ, сөнки улар «опцион фонды» (option pool) бүлеү өсөн дә үҙ өлөшөгөҙҙө кәметеүҙе талап итә. Мин был ғәмәлдең әкренләп юҡҡа сығасағын фаразлайым.
[6] Ойоштороусылар өсөн иң яҡшы нәмә, әгәр уны ала алһалар — бер ниндәй баһалау сиге булмаған конвертацияланыусы займ. Был осраҡта ангел раундына һалынған аҡса киләһе раундтың баһаһы ни тиклем ҙур булыуына ҡарамаҫтан, шул баһа буйынса акцияларға әйләнә. Ангелдар һәм супер-ангелдар сикһеҙ займдарҙы (uncapped notes) яратмаусан була. Улар компанияның күпме өлөшөн һатып алыуҙарын белмәй. Әгәр компанияның эштәре яҡшы барһа һәм киләһе раундтың баһаһы юғары булһа, уларға уның бәләкәй генә бер ҡыйырсығы ғына эләгергә мөмкин. Шулай итеп, сикһеҙ займдарға ризалашып, ангел раундтарында баһалауға битараф булған VC-лар супер-ангелдар ярыша алмаҫлыҡ тәҡдимдәр яһай ала.
[7] Әлбиттә, әгәр һеҙгә башҡа бер ҡасан да аҡса йыйырға кәрәк булмаһа, сигнал хәүефе лә проблема түгел. Ләкин стартаптар был мәсьәләлә йыш ҡына яңылыша.
Был яҙманың ҡараламаларын уҡып сыҡҡандары өсөн Сэм Альтманға, Джон Баутистаға, Патрик Коллисонға, Джеймс Линденбаумға, Рид Хоффманға, Джессика Ливингстонға һәм Хардж Таггарға рәхмәтемде белдерәм.