Оншақты жылдар бойы дерлік өзгеріссіз қалған стартаптарды қаржыландыру саласында қазір, тым болмағанда бұрынғымен салыстырғанда, нағыз дүрбелең болып жатыр деп айтуға болады. Y Combinator-да біз стартаптарды қаржыландыру ортасындағы түбегейлі өзгерістерді байқап отырмыз. Бақытымызға орай, олардың бірі — бағалаулардың (valuations) әлдеқайда жоғарылауы.
Біз байқап отырған трендтер тек YC-ге ғана тән болмаса керек. Әттең, солай-ақ болсыншы дер едім, бірақ басты себеп — трендтерді бәрінен бұрын көретінімізде шығар. Бір жағынан, біз қаржыландыратын стартаптар Алқаппен өте тығыз байланыста және жаңа дүниені тез іліп әкетеді; екінші жағынан, қаржыландыратын жобаларымыз тым көп болғандықтан, бізде заңдылықтарды анық көруге жететін деректер бар.
Біз қазір көріп отырғанды, бәлкім, алдағы екі жылда барлығы көретін болады. Сондықтан мен қазіргі көріп отырғанымызды және ақша тартуға тырысқан кезде бұл сіз үшін нені білдіретінін түсіндіріп берейін.
Супер-періштелер
Әуелі стартаптарды қаржыландыру әлемі бұрын қандай болғанын сипаттаудан бастайын. Бұрын инвесторлардың анық ажыратылатын екі түрі ғана болатын: періштелер (angels) және венчурлық капиталистер (VCs). Періштелер — өздерінің жеке ақшасының шағын сомасын салатын бай адамдар, ал VC-лер — басқа адамдардың қомақты ақшасын инвестициялайтын қорлардың қызметкерлері.
Оншақты жылдар бойы тек осы екі түрлі инвестор ғана болды, бірақ енді олардың арасында үшінші бір түрі пайда болды: супер-періштелер (super-angels) деп аталатындар. [1] Сондай-ақ олардың келуіне байланысты VC-лердің өздері де періштелер үлгісінде көптеген инвестициялар сала бастады. Осылайша, періштелер мен VC-лер арасындағы бұрынғы айқын шекара мүлдем бұлдырап кетті.
Бұрын періштелер мен VC-лердің арасында бейтарап аймақ болатын. Періштелер әрқайсысы 20 мыңнан 50 мың долларға дейін салатын, ал VC-лер әдетте бір миллион немесе одан да көп салатын. Сондықтан періштелер раунды бірнеше періште инвестицияларының жиынтығын, шамамен 200 мың долларды құрайтын, ал VC раунды жалғыз бір VC қоры (кейде екеуі) 1–5 миллион доллар салатын А сериясы (series A) раундын білдіретін.
Періштелер мен VC арасындағы бейтарап аймақ стартаптар үшін өте қолайсыз еді, өйткені бұл дәл көпшілігі тартқысы келетін сомаға сәйкес келетін. Demo Day-ден шыққан көптеген стартаптар шамамен 400 мың доллар тартқысы келетін. Бірақ періште инвестицияларынан мұндай соманы жинап құрау азап болатын, ал көптеген VC-лер мұндай аз көлемдегі инвестицияларға қызықпайтын. Супер-періштелердің пайда болуының негізгі себебі осы. Олар нарық сұранысына жауап беріп отыр.
Инвесторлардың жаңа түрінің пайда болуы — стартаптар үшін үлкен жаңалық, өйткені бұрын олар екеу-ақ болатын және бір-бірімен сирек бәсекелесетін. Супер-періштелер болса әрі періштелермен, әрі VC-лермен бәсекелеседі. Бұл ақша тарту ережелерін өзгертеді. Жаңа ережелердің қандай болатынын әлі білмеймін, бірақ өзгерістердің көбі жақсы жаққа қарай болатын сияқты.
Супер-періштеде періштенің де, VC-дің де кейбір қасиеттері бар. Олар әдетте, періштелер сияқты, жеке тұлғалар. Шын мәнінде, қазіргі супер-періштелердің көбі бастапқыда классикалық типтегі періштелер болған. Бірақ VC-лер сияқты олар да өзгелердің ақшасын инвестициялайды. Бұл оларға періштелерге қарағанда үлкенірек сома салуға мүмкіндік береді: әдеттегі супер-періште инвестициясы қазір шамамен 100 мың долларды құрайды. Олар, періштелер сияқты, шешімді тез қабылдайды. Және олар бір серіктеске шаққанда VC-лерге қарағанда әлдеқайда көп инвестиция жасайды — 10 есеге дейін көп.
Супер-періштелердің өзгелердің ақшасын инвестициялайтыны оларды VC-лер үшін екі есе қауіпті етеді. Олар тек стартаптар үшін ғана емес, инвесторлар үшін де таласады. Супер-періштелер шын мәнінде — тез қозғалатын, жеңіл салмақты VC қорларының жаңа түрі. Ал технология саласындағы біздер осындай сөздермен сипатталатын жаңа нәрсе пайда болғанда әдетте не болатынын жақсы білеміз. Әдетте бұл — ескінің орнын басушы.
Солай бола ма? Қазіргі уақытта супер-періштелерден ақша алатын стартаптардың көбі VC ақшасын алудан үзілді-кесілді бас тартпайды. Олар оны жай ғана кейінге шегереді. Бірақ бұл бәрібір VC-лер үшін мәселе. VC ақшасын тартуды кейінге қалдырған кейбір стартаптар тартқан періште ақшасымен соншалықты жақсы дамитыны сонша, енді қайтып қосымша қаржы іздеп бас қатырмауы да мүмкін. Ал VC раундтарын тартатындар оны жасаған кезде анағұрлым жоғары бағалауға қол жеткізе алады. Егер ең үздік стартаптар A сериясын тартқан кезде 10 есе жоғары бағалауға ие болса, бұл VC-лердің жеңімпаздардан алатын қайтарымын кем дегенде он есеге қысқартады. [2]
Сондықтан мен супер-періштелер VC қорларына елеулі қауіп төндіреді деп санаймын. Бірақ оларды белгілі бір дәрежеде құтқаруы мүмкін нәрсе — стартап нәтижелерінің біркелкі бөлінбеуі: іс жүзінде барлық табыс аздаған үлкен сәттіліктерде ғана шоғырланған. Стартаптың күтілетін құны оның Google болу ықтималдығының пайызымен өлшенеді. Сондықтан, егер жеңіс абсолютті табысқа байланысты болса, супер-періштелер жекелеген стартаптар үшін болатын барлық шайқастарда жеңіске жетіп, бірақ сол аздаған ірі жеңімпаздарды ала алмай қалса, соғыста жеңіліп қалуы мүмкін. Мұның орын алу қаупі бар, себебі үздік VC қорларының бренді мықтырақ, сонымен бірге олар өз портфельдік компаниялары үшін көбірек нәрсе істей алады. [3]
Супер-періштелер бір серіктеске шаққанда көбірек инвестиция жасайтындықтан, әр инвестицияға келетін серіктес үлесі азырақ болады. Олар директорлар кеңесіндегі VC сияқты сізге көп көңіл бөле алмайды. Бұл қосымша көңіл бөлудің құны қанша тұрады? Бұл бір серіктестен екіншісіне қарай айтарлықтай өзгереді. Жалпы жағдай бойынша әлі ортақ пікір жоқ. Сондықтан әзірге стартаптар мұны жеке шешіп жатыр.
Осы уақытқа дейін VC-лердің қаншалықты құндылық қосқаны туралы мәлімдемелері үкіметтің айтқандарына ұқсайтын. Мүмкін олар көңіліңізді көншіткен болар, бірақ егер сізге тек VC-лер ғана ұсына алатын ауқымдағы ақша қажет болса, таңдауыңыз болмаған еді. Енді VC-лердің бәсекелестері пайда болған соң, бұл олардың ұсынатын көмегіне нарықтық баға белгілейді. Бір қызығы, оның қандай болатынын әлі ешкім білмейді.
Шынымен үлкен деңгейге жеткісі келетін стартаптарға тек мықты VC-лер ғана бере алатын кеңестер мен байланыстар қажет пе? Әлде супер-періштелердің ақшасы да дәл сондай жеткілікті ме? VC-лер оларсыз болмайды дейді, ал супер-періштелер олардың қажеті жоқ дейді. Бірақ шындығында оны әлі ешкім білмейді, тіпті VC-лер мен супер-періштелердің өздері де. Бар болғаны, супер-періштелер өздерінің жаңа моделі байқап көруге тұрарлықтай сенімді көрінетінін ғана біледі, ал VC-лер бұл үрейленуге тұрарлықтай сенімді көрінетінін біледі.
Раундтар
Қорытынды қандай болса да, VC-лер мен супер-періштелер арасындағы қақтығыс құрылтайшылар үшін жақсы жаңалық. Және бұл тек мәмілелер үшін бәсекелестіктің артуы жақсырақ шарттарды білдіретін анық себептен ғана емес. Мәмілелердің бүкіл формасы өзгеріп келеді.
Періштелер мен VC арасындағы ең үлкен айырмашылықтардың бірі — олардың сіздің компанияңыздан қанша үлес қалайтыны. VC-лер көп алғысы келеді. A сериясы раундында, егер мүмкіндік болса, олар компанияңыздың үштен бір бөлігін қалайды. Олар оған қанша төлейтініне онша мән бермейді, бірақ көп үлес алғысы келеді, өйткені олар жасай алатын A сериясы инвестицияларының саны өте аз. Дәстүрлі А сериясы инвестициясында VC қорынан кем дегенде бір серіктес сіздің директорлар кеңесіңізден орын алады. [4] Директорлар кеңесіндегі орын шамамен 5 жылға созылатындықтан және әр серіктес бір уақытта 10-нан артық компанияны алып жүре алмайтындықтан, бұл VC қоры жылына бір серіктеске тек шамамен 2 ғана A сериясы мәмілесін жасай алатынын білдіреді. Ал бұл олар әр мәміледе компаниядан барынша көп үлес алуы керек дегенді білдіреді. VC өзінің кеңестегі 10 орнының бірін сіздің бірнеше ғана пайызыңыз үшін құрбан етуі үшін сіз шынымен де өте үміт күттіретін стартап болуыңыз керек.
Періштелер әдетте директорлар кеңесінен орын алмайтындықтан, оларда мұндай шектеу жоқ. Олар сіздің бірнеше пайызыңызды ғана сатып алуға қуана келіседі. Және супер-періштелер көптеген жағынан шағын VC қорлары болса да, олар періштелердің осы аса маңызды қасиетін сақтап қалған. Олар директорлар кеңесінен орын алмайды, сондықтан оларға компанияңыздың үлкен пайызы қажет емес.
Бұл олардан сәйкесінше азырақ көңіл бөлінетінін білдірсе де, басқа жағынан жақсы жаңалық. Құрылтайшылар ешқашан VC-лер қалағандай көп үлесті беруді ұнатпаған. Бір сәтте компанияның соншалықты көп бөлігінен айырылу оңай емес еді. A сериясы мәмілелерін жасайтын құрылтайшылардың көпшілігі жарты ақшаны жарты үлеске алуды, содан кейін оның құнын арттыру үшін ақшаның бірінші жартысын пайдаланып, қалған екінші бөлігі үшін қандай бағалау алуға болатынын көргенді қалайтын еді. Бірақ VC-лер ешқашан мұндай нұсқаны ұсынған емес.
Енді стартаптарда басқа балама бар. Қазір көлемі А сериясы раундтарының жартысындай болатын періште раундтарын тарту оңай. Біз қаржыландыратын көптеген стартаптар осы жолды таңдауда және бұл жалпы стартаптарға да тән болады деп болжаймын.
Әдеттегі үлкен періште раунды premoney (инвестицияға дейінгі) бағалау лимиті (valuation cap) 4 миллион доллар болатын айырбасталатын қарыз шарты (convertible note) бойынша 600 мың долларды құрауы мүмкін. Яғни, қарыз акцияларға айырбасталған кезде (кейінгі раундта немесе компания сатылғанда), осы раундтағы инвесторлар компанияның .6 / 4.6, яғни 13%-ын алады. Бұл соншалықты ерте кезеңде A сериясы раундында әдетте беретін 30–40% үлестен әлдеқайда аз. [5]
Бірақ бұл орташа көлемдегі раундтардың артықшылығы тек үлестің азырақ сұйылуында (dilution) ғана емес. Сіз бақылауды да азырақ жоғалтасыз. Періште раундынан кейін құрылтайшылар компанияны бақылауды әрдайым дерлік сақтап қалады, ал А сериясы раундынан кейін олар көбінесе бұдан айырылады. А сериясы раундынан кейінгі дәстүрлі кеңес құрылымы: екі құрылтайшы, екі VC және (шартты түрде) бейтарап бесінші адам. Сонымен қатар A сериясының шарттары әдетте инвесторларға әртүрлі маңызды шешімдерге, соның ішінде компанияны сатуға вето қою құқығын береді. Іс жақсы жүріп жатқанда, құрылтайшылар А сериясынан кейін де іс жүзінде көп бақылауға ие болады. Бірақ бұл бұрынғыдай өз қалағаныңды жай ғана істей алумен бірдей емес.
Періште раундтарының үшінші және өте маңызды артықшылығы — оларды тартудың стрессі азырақ. Бұрын дәстүрлі А сериясы раундын тарту айларға болмаса да, апталарға созылатын. VC фирмасы жылына бір серіктеске тек 2 ғана мәміле жасай алатындықтан, олар қайсысын таңдайтынына мұқият қарайды. Дәстүрлі A сериясы раундын алу үшін сіз бірқатар кездесулерден өтуіңіз керек, оның шарықтау шегі — фирма толық құрамда «иә» немесе «жоқ» дейтін барлық серіктестердің жиналысы. Құрылтайшылар үшін нағыз қорқынышты жері осы: A сериясы раундтарының ұзаққа созылуы ғана емес, сонымен қатар осы ұзақ процестің соңында VC-лер әлі де «жоқ» деп айтуы мүмкін. Серіктестердің толық жиналысынан кейін бас тартылу ықтималдығы орта есеппен шамамен 25%-ды құрайды. Кейбір фирмаларда бұл 50%-дан асады.
Құрылтайшылардың бағына орай, VC-лер әлдеқайда жылдамырақ бола бастады. Қазіргі уақытта Алқаптағы VC-лердің 2 айдан гөрі 2 апта уақыт алу ықтималдығы жоғары. Бірақ олар әлі де періштелер мен супер-періштелер сияқты жылдам емес, олардың ең батылдары шешімді кейде бірнеше сағат ішінде қабылдайды.
Періште раундын тарту тек жылдамырақ қана емес, сонымен қатар процесс барысында сіз кері байланыс алып отырасыз. Періште раунды A сериясы сияқты «не бәрі, не түк те жоқ» мәселесі емес. Ол әртүрлі деңгейдегі байыптылық танытатын бірнеше инвесторлардан тұрады: нақты міндеттеме алатын адал адамдардан бастап, «раундты толықтыру үшін маған кейінірек кел» сияқты сылтау айтатын сүмелектерге дейін. Әдетте сіз ақшаны ең белсенді инвесторлардан жинай бастайсыз және раунд тола бастаған сайын қызығушылығы артатын екіұдай инвесторларға қарай жылжисыз.
Бірақ әрбір сәтте сіз өз жағдайыңызды біліп отырасыз. Егер инвесторлар салқын тартса, сізге азырақ ақша тартуға тура келуі мүмкін, бірақ періште раундындағы инвесторлар салқындаған кезде процесс бірден күйреп, толық серіктестер жиналысынан кейін VC қоры бас тартқандағыдай сізді тақырға отырғызып кетпейді, тым болмағанда бірқалыпты баяулайды. Ал егер инвесторлар қатты қызығып тұрса, сіз раундты тезірек жауып қана қоймай, айырбасталатын қарыз шарттары нормаға айналып келе жатқандықтан, сұранысты көрсету үшін бағаны көтере аласыз.
Бағалау
Дегенмен, VC-лерде супер-періштелерге қарсы қолдана алатын қаруы бар және олар оны қолдана бастады. VC-лер де періште көлеміндегі инвестицияларды сала бастады. «Періште раунды» термині ондағы барлық инвесторлар періштелер дегенді білдірмейді; ол тек раундтың құрылымын сипаттайды. Оған қатысушылардың қатарында жүз немесе екі жүз мың доллар салатын VC-лер көбейіп келеді. Ал VC-лер періште раундтарына инвестиция салғанда, супер-періштелерге ұнамайтын нәрселерді істей алады. VC-лер періште раундтарында бағалауға аса мән бермейді — бір жағынан, олар жалпы алғанда сондай, екінші жағынан, олар кейінірек болатын A сериясы раундтарына стартаптарды тарту тәсілі ретінде ғана қарайтын періште раундтарының қайтарымына аса алаңдамайды. Сондықтан періште раундтарына инвестиция салатын VC-лер оларға инвестиция салатын періштелер мен супер-періштелер үшін бағалауды шарықтатып жібере алады. [6]
Кейбір супер-періштелер бағалауға мән беретін сияқты. Бірнешеуі Demo Day-ден кейін YC қаржыландырған стартаптардан бас тартты, өйткені олардың бағалауы тым жоғары болды. Бұл стартаптар үшін мәселе болған жоқ; анықтама бойынша, жоғары бағалау оны қабылдауға дайын инвесторлардың жеткілікті болғанын білдіреді. Бірақ супер-періштелердің бағалау үшін саудаласуы маған түсініксіз болды. Олар үлкен қайтарымның аздаған ірі сәттіліктерден келетінін, сондықтан қанша төлегеніңізден гөрі қай стартапты таңдағаныңыз әлдеқайда маңыздырақ екенін түсінбеді ме екен?
Бұл туралы біраз ойланып, кейбір басқа белгілерді бақылағаннан кейін, менде супер-періштелер неліктен көрінгенінен гөрі ақылдырақ болуы мүмкін екенін түсіндіретін теория пайда болды. Егер супер-періштелер ерте сатылатын стартаптарға инвестиция салудан үміттенсе, олар үшін төмен бағалауды қалау қисынды болар еді. Егер сіз келесі Google-ды ұстап қалудан үміттенсеңіз, бағалаудың 20 миллион болғанына бас қатырмауыңыз керек. Бірақ егер сіз 30 миллионға сатылатын компанияларды іздесеңіз, бұл сізге маңызды. Егер сіз 20-мен инвестиция салып, компания 30-ға сатылса, сіз бар болғаны 1,5 есе ғана аласыз. Одан да Apple акцияларын сатып ала салғаныңыз жақсы.
Сондықтан, егер кейбір супер-періштелер тез сатып алынуы мүмкін компанияларды іздеген болса, бұл олардың неге бағалауға мән беретінін түсіндірер еді. Бірақ неге олар осындайларды іздейді? Өйткені «тез» деген сөздің мағынасына байланысты, бұл шын мәнінде өте пайдалы болуы мүмкін. 30 миллионға сатып алынған компания VC үшін сәтсіздік саналады, бірақ ол періште үшін 10 еселік табыс, оның үстіне жылдам 10 еселік табыс болуы мүмкін. Инвестициялауда табыстылық мөлшерлемесі маңызды — сіз алатын еселік емес, жылына келетін еселік. Егер супер-періште бір жылда 10 есе алса, бұл VC-дің ашық нарыққа (IPO) шығу үшін 6 жыл кеткен компаниядан алатын қайтарымынан да жоғары мөлшерлеме. Дәл осындай табыстылық мөлшерлемесін алу үшін VC 10^6 — бір миллион еселік табыс алуы керек еді. Тіпті Google-дың өзі бұған жақындай да алмады.
Сондықтан, кем дегенде кейбір супер-періштелер сатылатын компанияларды іздеп жүр деп ойлаймын. Дұрыс компанияларға емес, дұрыс бағалауға назар аударудың жалғыз қисынды түсіндірмесі осы. Ал егер солай болса, олармен қарым-қатынас VC-лерден өзгеше болады. Олар бағалау мәселесінде қаталдау болады, бірақ ерте сатқыңыз келсе, анағұрлым икемділік танытады.
Болжам
Кім жеңеді: супер-періштелер ме, әлде VC-лер ме? Менің ойымша, жауап — әрқайсысынан біразы. Олардың әрқайсысы бір-біріне көбірек ұқсайтын болады. Супер-періштелер үлкенірек сомаларды сала бастайды, ал VC-лер бірте-бірте шағын инвестицияларды көбірек және жылдамырақ салудың жолдарын табады. Он жылдан кейін ойыншыларды бір-бірінен ажырату қиын болады және әр топтан аман қалғандар болуы мүмкін.
Бұл құрылтайшылар үшін нені білдіреді? Мұның бір мәні — стартаптардың қазір алып жатқан жоғары бағалаулары мәңгілікке созылмауы мүмкін. Бағалаулар бағаға селқос қарайтын VC-лердің әсерінен өсіп жатқандықтан, егер VC-лер супер-періштелерге көбірек ұқсап, бағалауға сараңырақ қарай бастаса, олар қайтадан төмендейді. Бақытымызға орай, егер бұл орын алса да, бұған жылдар кетеді.
Қысқа мерзімді болжам — инвесторлар арасындағы бәсекелестік күшейеді, бұл сіз үшін жақсы жаңалық. Супер-періштелер жылдамырақ әрекет ету арқылы VC-лердің аяғынан шалуға тырысады, ал VC-лер бағалауды көтеру арқылы супер-періштелерді тығырыққа тіреуге ұмтылады. Бұл құрылтайшылар үшін тамаша үйлесімге әкеледі: тез жабылатын, жоғары бағаланған қаржыландыру раундтары.
Бірақ есте сақтаңыз, бұл үйлесімге қол жеткізу үшін сіздің стартапыңыз әрі супер-періштелерге, әрі VC-лерге бірдей тартымды болуы керек. Егер сіздің биржаға шығу (IPO) әлеуетіңіз бар сияқты көрінбесе, періште раундының бағалауын көтеру үшін VC-лерді пайдалана алмайсыз.
Періште раундында VC-лердің болуының бір қаупі бар: белгі беру қаупі (signalling risk) деп аталатын нәрсе. Егер VC-лер мұны тек кейіннен көбірек инвестиция салу үмітімен ғана жасап жатса, ал егер олар оны салмаса ше? Бұл қалғандардың бәріне олар сізді нашар деп санайды деген белгі береді.
Бұл үшін қаншалықты алаңдауыңыз керек? Белгі беру қаупінің салмақтылығы сіздің қаншалықты алға жылжығаныңызға байланысты. Егер келесі рет ақша тарту қажет болғанға дейін ай сайынғы кірістің немесе трафиктің өсіп жатқанын көрсететін графиктеріңіз болса, қазіргі инвесторларыңыздың қандай белгі беріп жатқанына алаңдамасаңыз да болады. Сіздің нәтижелеріңіз бәрін өзі айтып тұрады. [7]
Ал егер келесі рет ақша тарту қажет болған кезде қолыңызда нақты нәтижелер болмаса, инвесторларыңыз одан әрі салмай қойған жағдайда қандай белгі берілуі мүмкін екенін көбірек ойлануыңыз керек шығар. Бұл мәселеге қаншалықты алаңдау керектігін әлі нақты білмеймін, өйткені VC-лердің періште инвестицияларын салу құбылысы өте жаңа. Бірақ ішкі түйсігім көп алаңдаудың қажеті жоқ дейді. Белгі беру қаупі — құрылтайшылар бекер бас қатыратын, шын мәнінде нақты проблема емес нәрселердің біріне ұқсайды. Әдетте, жақсы стартапты тек стартаптың өзі ғана құрдымға кетіре алады. Мысалы, бәсекелестердің кесірінен гөрі, стартаптар өз-өздеріне әлдеқайда жиі зиян келтіреді. Меніңше, белгі беру қаупі де осы санатқа жатады.
YC қаржыландырған стартаптар періште раундтарында VC-лерден ақша алу қаупін азайту үшін жасап жүрген бір амал — кез келген бір VC-ден тым көп алмау. Егер сізде ақшадан бас тартуға мүмкіндік беретіндей артықшылық болса, бұл көмектесуі мүмкін.
Бақытымызға орай, барған сайын көбірек стартаптар осындай мүмкіндікке ие болады. Оншақты жылдар бойы жай ғана ішкі үйірмелік сипатта болып келген бәсекеден кейін, стартаптарды қаржыландыру бизнесіне ақыры нағыз бәсекелестік келді. Бұл кем дегенде бірнеше жылға, бәлкім одан да ұзаққа созылуы керек. Егер қандай да бір үлкен нарықтық құлдырау болмаса, алдағы екі жыл стартаптардың ақша тартуы үшін қолайлы уақыт болмақ. Және бұл өте қуанышты жайт, өйткені бұл одан да көп стартаптардың пайда болатынын білдіреді.
Ескертпелер
[1] Мен олардың «Шағын-VC» (Mini-VC) және «Микро-VC» (Micro-VC) деп аталғанын да естідім. Қай атаудың орнығып қаларын білмеймін.
Олардың бірнеше ізашарлары болған. Рон Конвейдің (Ron Conway) 1990-жылдардан басталған періште қорлары болды, ал First Round Capital кейбір жағынан VC қорынан гөрі супер-періштеге жақынырақ.
[2] Бұл олардың жалпы табысын он есеге қысқартпас еді, өйткені кейінірек инвестициялау, бәлкім, (а) сәтсіз болған инвестициялардан азырақ жоғалтуға әкелер еді және (б) қазіргідей стартаптардың үлкен пайызын алуға мүмкіндік бермес еді. Сондықтан олардың табыстылығына не болатынын нақты болжау қиын.
[3] Инвестордың бренді көбінесе олардың портфельдік компанияларының табысына байланысты қалыптасады. Осылайша, үздік VC-лер супер-періштелерге қарағанда үлкен брендтік артықшылыққа ие. Егер олар мұны ең жақсы жаңа стартаптарды иемдену үшін пайдаланса, мұны үздіксіз жалғастыра беруге болар еді. Бірақ мен олардың бұған шамасы жетеді деп ойламаймын. Ең жақсы стартаптарды алу үшін олардың сізді қалауынан да көп нәрсе істеу керек. Сіз де оларды қалауыңыз керек; сіз оларды көргенде тани білуіңіз керек, ал бұл әлдеқайда қиын. Супер-періштелер VC-лер назардан тыс қалдырған жұлдыздарды қағып алады. Және бұл үздік VC-лер мен супер-періштелер арасындағы бренд алшақтығының бірте-бірте жойылуына әкеледі.
[4] Дәстүрлі A сериясы раундында VC-лер сіздің директорлар кеңесіне екі серіктесін қоятынына қарамастан, қазір VC-лер бұрын періште раундының кеңесі деп саналған — екі құрылтайшыдан және бір VC-ден тұратын құрылымға көшу арқылы кеңестегі орындарды үнемдей бастауы мүмкін деген белгілер бар. Бұл құрылтайшылар үшін де тиімді, себебі олар компанияны әлі де өз бақылауында ұстайды дегенді білдіреді.
[5] A сериясы раундында сізге әдетте VC-лер сатып алатын акциялардың нақты көлемінен де көбірек үлесті беруге тура келеді, өйткені олар «опциондық пул» (option pool) бөлу үшін де үлестеріңізді сұйылтуды талап етеді. Дегенмен, бұл тәжірибе бірте-бірте жойылады деп болжаймын.
[6] Құрылтайшылар үшін ең жақсысы, егер қол жеткізе алса — бағалау шегі мүлдем жоқ айырбасталатын қарыз шарты (uncapped convertible note). Мұндай жағдайда періште раундына салынған ақша келесі раундтың бағалауы қаншалықты үлкен болса да, дәл сол бағалау бойынша акцияларға айырбасталады. Періштелер мен супер-періштелер шектелмеген қарыз шарттарын ұната бермейді. Олар компанияның қанша үлесін сатып алып жатқанын білмейді. Егер компания жақсы дамып, келесі раундтың бағалауы жоғары болса, олар бар болғаны титтей ғана үлеске қанағаттануға мәжбүр болуы мүмкін. Сондықтан періште раундтарындағы бағалауға мән бермейтін VC-лер шектелмеген ноталарға келісу арқылы супер-періштелер жауап бере алмайтын ұсыныстар жасай алады.
[7] Әрине, егер сізге ешқашан қосымша ақша тарту қажет болмаса, белгі беру қаупі де мәселе тудырмайды. Бірақ стартаптар бұл мәселеде жиі қателеседі.
Осы мақаланың нобайларын оқып шыққаны үшін Сэм Альтманға, Джон Баутистаға, Патрик Коллисонға, Джеймс Линденбаумға, Рид Хоффманға, Джессика Ливингстонға және Хардж Таггарға алғыс білдіремін.