Бер йыл элек мин үҙебеҙ инвестициялаған иң уңышһыҙ стартаптарҙа бер уртаҡ һыҙатты күреп ҡалдым: уларҙың барыһы менән дә аралашыуы ҡыйын кеүек ине. Беҙҙең арала ниндәйҙер диуар бар һымаҡ тойола ине. Мин әйткәнде уларҙың аңлау-аңламауын бер нисек тә төшөнөп етә алмай торғайным.
Был минең иғтибарымды йәлеп итте, сөнки алдараҡ беҙ иң уңышлы стартаптар араһында ла бер оҡшашлыҡты күргәйнек, һәм ул бөтөнләй икенсе сифатҡа бәйле һымаҡ ине. Беҙҙең күҙәтеүҙәр буйынса, иң яҡшы эшләүсе стартаптар нигеҙләүселәре хаҡында «улар үҙҙәре өсөн үҙҙәре яуап бирә ала» тип әйтерлек проекттар булып сыҡты. Иң уңышлы стартаптар «аттың да оноттоң» принцибы буйынса эшләй: уларға бары тик берәй юл күрһәтеү (лид биреү) етә, ниндәй генә төр булмаһын, улар уны аҙағынаса еткерәсәк. Мәҫәлән, улар аҡса йыйған ваҡытта, һеҙ бары тик тәүге таныштырыуҙы ғына яһай алаһығыҙ һәм, теләһәгеҙ, шул мәлдән башлап был турала бөтөнләй уйламаҫҡа ла мөмкин икәнен беләһегеҙ. Раунд үтһен тип уларҙы ҡарап-тәрбиәләп торорға кәрәкмәйәсәк. Бындай нигеҙләүсе мотлаҡ аҡса менән кире ҡайтасаҡ; берҙән-бер һорау — ниндәй шарттарҙа һәм күпме.
Спектрҙың ике ҡапма-ҡаршы осондағы тайпылыштарҙың бер-береһенә бәйһеҙ кеүек күренгән билдәләр аша асыҡланыуы сәйер тойолдо. Бер остағы нигеҙләүселәр ниндәйҙер x сифатының булыуы менән айырылһа, икенсе остағылары шул x сифатының булмауы менән айырылыр тип көтөр инегеҙ. Етеҙлек (тапҡырлыҡ) менән аралашыуы ауыр булыу араһында ниндәйҙер кире бәйләнеш бармы икән ни?
Был ысынлап та шулай булып сыҡты, һәм серҙең асҡысы — «аңлағанға — бер һүҙ, аңламағанға — мең һүҙ» тигән боронғо мәҡәл. Был ғибәрәне бик йыш ҡулланғанға (һәм йыш ҡына берәй кәңәштең алдына ҡуйып, ситләтеп әйткәнгә) күрә, уны ишеткән күпселек кеше уның асылын белмәй. Ә уның мәғәнәһе шунда: әгәр кеше зирәк икән, уға бары тик бер генә һүҙ әйтеү ҙә етә, һәм ул шунда уҡ барыһын да аңлаясаҡ. Һеҙгә тәфсирләп аңлатыу кәрәкмәй; ул бөтә эҙемтәләрҙе үҙе үк төшөнөп еткерәсәк.
Тап шул рәүешле, кәрәкле төргә ҡараған нигеҙләүсегә венчур инвесторы менән бер юллыҡ таныштырыу яһау ҙа етә, һәм ул шул аҡса артынан үҙе төшөп еткерәсәк. Бәйләнеш бына шунда. Һиңә әйтелгән һүҙҙәрҙең бөтә эҙемтәләрен — хатта уңайһыҙ булғандарын да — аңлай белеү етеҙлектең бер өлөшө булып тора. Был — аралашыуҙағы етеҙлек.
Ысын тормоштағы етеҙлек кеүек үк, аралашыуҙағы етеҙлек тә йыш ҡына үҙең эшләргә теләмәгән нәмәләрҙе эшләүҙе аңлата. Һиңә әйтелгән фекерҙең бөтә эҙемтәләрен аҙағынаса төшөнөү ҡайһы саҡта уңайһыҙ һығымталарға килтереүе мөмкин. Быны эшләй алмауҙы тасуирлау өсөн иң яҡшы һүҙ, бәлки, «кире ҡағыу» (инҡар итеү) булыр ине, әммә был бер аҙ тар мәғәнәле кеүек. Был хәлде яҡшыраҡ тасуирлау өсөн, уңышһыҙ нигеҙләүселәрҙә көсһөҙлөктән килә торған консерватизм бар ине тип әйтергә мөмкин. Улар идеялар араһында, оло йәштәге кеше матди донъяла һаҡ ҡына атлаған кеүек, шул тиклем һаҡ йөрөнөләр. [1]
Уңышһыҙ нигеҙләүселәр ахмаҡ түгел ине. Интеллектуаль йәһәттән улар, уңышлы нигеҙләүселәр кеүек үк, үҙҙәренә әйтелгән фекерҙең бөтә эҙемтәләрен төшөнөрлөк һәләткә эйә ине. Тик уларҙың быны эшләргә ынтылышы юҡ ине.
Шулай итеп, уңышһыҙ стартаптарҙың төбөнә еткән нәмә улар менән аралашыуы ауыр булыу үҙе түгел ине. Был төптә ятҡан етеҙлек етмәүенең билдәһе булды. Бына нимә уларҙы һәләк итте. Үҙҙәренә әйтелгән һүҙҙәрҙең эҙемтәләрен аҙағынаса төшөнә алмау кеүек үк, уңышһыҙ нигеҙләүселәр финанслау сығанаҡтары, ҡулланыусылар һәм яңы идеялар артынан да аҙағынаса төшә алмай торғайны. Әммә берәй нәмәнең хата икәнен күрһәткән иң тәүге асыҡ дәлил — улар менән һөйләшә алмауым ине.
Иҫкәрмәләр
[1] YC партнерҙарының береһе былай тип яҙғайны:
Яман төркөмдәр менән минең тойғоларым ошондай: осрашыуға килгәндә үк, улар нимә эшләйәсәктәрен хәл иткән була инде, һәм мин әйткән һәр һүҙ уларҙың башындағы эске процестан үтә — был процесс йә минең һүҙҙәремде өҙгөләп, уларҙың ҡарарына яраҡлаштырырға өмөтһөҙ тырыша, йә иһә уны бөтөнләй кире ҡаға һәм быны аҡлау өсөн сәбәп таба. Улар был процесты үҙҙәре хатта аңламаҫҡа ла мөмкин, әммә насар төркөмдәргә берәй нәмә әйткәндә һәм уларҙың күҙҙәре быяла кеүек ҡатып ҡалғанда, минеңсә, тап ошо хәл бара. Был буталыу йәки аңламау үҙе генә түгел, был эшләп торған эске процесс тип уйлайым.
Ә яҡшы төркөмдәр менән һеҙ әйткән һәр һүҙгә яңыса ҡараш менән ҡарауҙарын тойоп була, һәм улар фекерҙе кире ҡаҡһа ла, был ниндәйҙер логик сәбәп арҡаһында була, мәҫәлән, «беҙ быны ҡулланып ҡараныҡ инде» йәки «ҡулланыусылар менән һөйләшеүҙән күренеүенсә, был уларға оҡшамаясаҡ» һ.б. Ундай төркөмдәрҙең бер ҡасан да күҙҙәре быяла һымаҡ ҡатмай.
Был яҙманың ҡараламаларын уҡып сыҡҡандары өсөн Сэм Альтманға, Патрик Коллисонға, Аарон Ибаға, Джессика Ливингстонға, Роберт Моррисҡа, Хардж Таггарға һәм Гарри Танға рәхмәт белдерәм.