Бер ел элек мин без инвестицияләгән иң уңышсыз стартапларда бер уртак сыйфат күреп алдым: алар белән аралашу кыен сыман иде. Безнең арада ниндидер дивар бар кебек тоела иде. Мин сөйләгәнне алар аңлыймы-юкмы икәнен беркайчан да төгәл белә алмый идем.
Бу минем игътибарымны җәлеп итте, чөнки алданрак без иң уңышлы стартаплар арасында башка бер сыйфатка бәйле канунлык күргән идек. Без иң яхшы нәтиҗәләргә ирешкән стартапларның нәкъ менә «үзләрен үзләре карый беләләр» дип әйтерлек нигезләүчеләргә ия булганын ачыкладык. Иң уңышлы стартаплар «аттың да оныттың» принцибы буенча эшли: аларга бары тик юл күрсәтергә кирәк, ә алар, бу нинди генә эш булмасын, аны ахырына җиткерәчәк. Мәсәлән, акча җыйганда, сез беренче таныштыруларны гына ясый аласыз һәм шуннан соң бу турыда бөтенләй уйламаска да мөмкин икәнен беләсез. Раунд уңышлы узсын өчен аларның артыннан карап йөрисе булмый. Андый нигезләүче акча табып кире кайтачак; бердәнбер сорау — нинди шартларда һәм күпме.
Спектрның капма-каршы ике ягындагы бу чик очракларны бер-берсенә бәйсез кебек тоелган сынаулар белән ачыклап булуы сәер тоелды. Бер яктагы нигезләүчеләр x сыйфатының булуы белән аерылып торса, икенче яктагылар шул x сыйфатының җитмәве белән аерылыр дип көтәр идегез. Эшлеклелек (хәйләкәрлек) белән аралашуның кыен булуы арасында ниндидер кире бәйләнеш бар идеме?
Баксаң, бар икән, һәм бу сернең ачкычы — «аңлаучыга бер сүз җитә» дигән борынгы мәкальдә. Бу гыйбарә бик еш кулланылганга гына түгел, ә кыек рәвештә кулланылганга күрә (киңәш алдыннан куелып), аны ишеткән күпчелек кеше аның мәгънәсен белми. Ә асылда ул шуны аңлата: әгәр кеше зирәк икән, аңа бары бер сүз әйтү дә җитә, һәм ул шунда ук аңлаячак. Сезгә тәфсилләп аңлатып торырга кирәкми; ул барлык яшерен мәгънәләрне һәм нәтиҗәләрне үзе аңлап бетерәчәк.
Нәкъ шуның кебек, кирәкле төрдәге нигезләүчегә венчур инвесторы белән кыска гына таныштыру җитә, һәм ул акчаны барыбер җәлеп итәчәк. Бәйләнеш менә шунда. Сезгә әйтелгән сүзнең барлык нәтиҗәләрен — хәтта уңайсыз нәтиҗәләрен дә — төшенү үзе бер хәйләкәрлекнең, зирәклекнең бер өлеше булып тора. Бу — әңгәмәдәге тапкырлык.
Реаль дөньядагы тапкырлык кебек үк, әңгәмәдәге тапкырлык та еш кына сез эшләргә теләмәгән эшләрне кылуны аңлата. Сезгә әйтелгән сүзнең бөтен нәтиҗәләрен аңлап бетерү кайвакыт уңайсыз нәтиҗәләргә китерергә мөмкин. Моны эшли алмауны тасвирлау өчен иң кулай сүз, мөгаен, «кире кагу» булыр иде, гәрчә бу бераз тар төшенчә кебек тоелса да. Бу хәлне тасвирлауның яхшырак юлы шундый: уңышсыз нигезләүчеләрдә көчсезлектән килә торган консерватизм бар иде. Алар фикерләр киңлегендә бик карт кеше физик дөнья буйлап сак кына атлаган кебек сак кылана иделәр. [1]
Уңышсыз нигезләүчеләр акылсыз түгел иде. Интеллектуаль яктан алар үзләренә әйтелгән сүзләрнең барлык нәтиҗәләрен төшенүдә уңышлы нигезләүчеләрдән ким түгел иде. Алар бары тик моны теләми иделәр.
Димәк, уңышсыз стартапларны юкка чыгарган нәрсә — алар белән аралашуның кыенлыгы түгел иде. Бу бары тик төп сыйфат — хәйләкәрлек һәм тапкырлык җитмәвенең билгесе иде. Аларны һәлак иткән нәрсә нәкъ менә шул иде. Үзләренә әйтелгән сүзнең нәтиҗәләрен тирәнтен аңлаудан кала, уңышсыз нигезләүчеләр шулай ук финанслауны, кулланучыларны һәм яңа фикерләр чыганакларын эзләп таба алмыйлар иде. Ләкин ниндидер начарлык барлыгының иң ачык билгесе минем өчен алар белән сөйләшә алмавым булды.
Искәрмәләр
[1] YC партнерларының берсе язды:
Начар төркемнәр белән эшләгәндә миндә шундый хис туа: консультация сәгатьләренә килгәндә, алар инде нәрсә эшләячәкләрен хәл иткән була, һәм мин әйткән һәр сүз аларның башларындагы эчке процесс аша уза. Бу процесс я мин әйткәнне өметсез рәвештә үз карарларына яраклаштырырга тырыша, яисә аны бөтенләй читкә кага һәм моның өчен аклау таба. Алар бу процессны хәтта аңламаска да мөмкин, ләкин начар төркемнәргә нәрсәдер әйткәндә һәм аларның карашлары тоныкланганда, минемчә, нәкъ менә шул бара. Бу буталчыклык яки аңламау түгел, ә менә шул эчке процесның эшләве дип уйлыйм.
Яхшы төркемнәр белән исә, сез әйткән һәрнәрсәгә яңа караш белән карауларын күреп була, һәм фикер кире кагылса да, моның ниндидер мантыйкый сәбәбе була, мәсәлән: «без моны инде сынап карадык» яки «кулланучыларыбыз белән сөйләшүдән аңлашылганча, бу аларга ошамаячак» һ.б. Мондый төркемнәрдә караш беркайчан да тоныкланмый.
Әлеге язманың караламаларын укыганнары өчен Сэм Альтманга, Патрик Коллисонга, Аарон Ибага, Джессика Ливингстонга, Роберт Морриска, Хардж Таггарга һәм Гарри Танга рәхмәт белдерәм.