Америкалық технологиялық компаниялар үкіметтен иммиграцияны жеңілдетуді сұрайды, себебі олар АҚШ-та бағдарламашылар жеткіліксіз екенін айтады. Ал иммиграцияға қарсы адамдар шетелдіктерге бұл жұмыс орындарын бергенше, көбірек америкалықтарды бағдарламашы болуға оқытуымыз керек дейді. Кімдікі дұрыс?
Технологиялық компаниялардікі дұрыс. Иммиграцияға қарсы адамдардың түсінбейтіні — білікті бағдарламашылар мен ерекше дарынды бағдарламашылар арасындағы қабілет айырмашылығы орасан зор. Адамдарды білікті болуға үйретуге болады, бірақ оларды ерекше дарынды болуға үйрете алмайсыз. Ерекше бағдарламашылардың бағдарламалауға деген икемі мен қызығушылығы тек оқытудың ғана нәтижесі емес. [1]
АҚШ-та әлем халқының 5%-дан азы тұрады. Бұл дегеніміз, егер адамды мықты бағдарламашы ететін қасиеттер біркелкі таралған болса, мықты бағдарламашылардың 95%-ы АҚШ-тан тыс жерде дүниеге келеді деген сөз.
Иммиграцияға қарсы адамдар технологиялық компаниялардың иммиграцияны жеңілдетуге жұмсаған барлық күш-жігерін ақтау үшін қандай да бір түсініктеме ойлап табуға мәжбүр. Сондықтан олар мұны жалақыны түсіру үшін жасалып отыр деп мәлімдейді. Бірақ стартаптармен сөйлессеңіз, белгілі бір деңгейге жеткен кез келген стартап дерлік бағдарламашыларды АҚШ-қа әкелу үшін қаншама заңдық қиындықтардан өткенін және оларға америкалықпен бірдей жалақы төлегенін көресіз. Неліктен олар бірдей бағаға бағдарламашы тарту үшін қосымша қиындықтарға барады? Жалғыз ғана түсініктеме бар: олар шындықты айтып отыр — барлығына жететін мықты бағдарламашылар шынымен жоқ. [2]
Мен шамамен 70 бағдарламашысы бар стартаптың бас директорынан: «Егер қалаған барлық мықты бағдарламашыларды таба алсаңыз, тағы қанша адам жалдаушы едіңіз?» деп сұрадым. Ол: «Ертең таңертең тағы 30 адамды жұмысқа алар едік», — деді. Ал бұл — кадр жинау бәсекесінде үнемі жеңіске жететін ең танымал стартаптардың бірі. Бүкіл Кремний алқабында жағдай дәл осындай. Стартаптар талант тапшылығынан осылай қысылып отыр.
Көбірек америкалықтардың бағдарламашы ретінде оқытылғаны тамаша болар еді, бірақ ешқандай оқыту 95-ке 5 сияқты басым арақатынасты өзгерте алмайды. Әсіресе басқа елдерде де бағдарламашылар даярланып жатқанын ескерсек. Қандай да бір катаклизм болмаса, ең мықты бағдарламашылардың көпшілігі АҚШ-тан тыс жерде туатыны әрқашан ақиқат болып қала береді. Кез келген салада ерекше дарынды адамдардың көбі АҚШ-тан тыс жерде туатыны да әрқашан ақиқат болып қалады. [3]
Ерекше нәтижелер иммиграцияны қажет етеді. Дүниежүзі халқының небәрі бірнеше пайызы ғана тұратын ел белгілі бір салада орасан зор жетістікке жетуі үшін, онда көптеген иммигранттар жұмыс істеуі тиіс.
Бірақ бұл талқылаудың барлығы бір нәрсені өздігінен белгілі деп қабылдайды: егер біз АҚШ-қа көбірек мықты бағдарламашыларды кіргізсек, олар келуге құштар болады. Қазір бұл рас, және бұған біздің жолымыз қаншалықты болып тұрғанын өзіміз де түсінбейміз. Егер бұл мүмкіндікті сақтап қалғымыз келсе, оның ең жақсы жолы — оны тиімді пайдалану: әлемнің ең мықты бағдарламашылары мұнда неғұрлым көп болса, қалғандары да соғұрлым мұнда келуді қалайтын болады.
Ал егер олай істемесек, АҚШ-тың жағдайы шынымен қиын болуы мүмкін. Бұл өте ауыр сөз екенін түсінемін, бірақ бұл мәселеде тартынып жүргендер бұл жердегі күштердің қуатын толық түсінбейтін сияқты. Технология ең мықты бағдарламашыларға орасан зор мүмкіндік береді. Бағдарламашылардың әлемдік нарығы айтарлықтай икемді әрі еркін болып бара жатқандай. Ал жақсы мамандар мықты әріптестерді ұнататындықтан, бұл ең мықты бағдарламашылар санаулы ғана орталықтарға жиналуы мүмкін дегенді білдіреді. Мүмкін, негізінен бір ғана орталықта.
Егер ең мықты бағдарламашылардың көпшілігі бір орталыққа жиналса, және ол орталық бізде болмаса ше? Бұл сценарий қазір екіталай болып көрінуі мүмкін, бірақ алдағы 50 жылда жағдай соңғы 50 жылдағыдай түбегейлі өзгерсе, олай болмауы әбден мүмкін.
Бізде жылына бірнеше мың мықты бағдарламашыны елге кіргізу арқылы ғана АҚШ-тың технологиялық держава болып қалуын қамтамасыз етуге толық әлеует бар. Мұндай мүмкіндікті жіберіп алу қандай орасан зор қателік болар еді. Бұл америкалық саясаткерлердің қазіргі ұрпағы кейін сонысымен «танымал» болатын басты қателікке айналуы әбден мүмкін. Және осындай ауқымдағы басқа ықтимал қателіктерден айырмашылығы — мұны түзету ешқандай шығынды талап етпейді.
Сондықтан, өтінемін, осы істі созбай шешіңіздер.
Ескертпелер
[1] Мықты бағдарламашы қарапайым бағдарламашыдан қаншалықты артық? Соншалықты артық, сіз олардың арасындағы айырмашылықты тікелей өлшей де алмайсыз. Мықты бағдарламашы дәл сол жұмысты жай ғана жылдамырақ істеп қоймайды. Мықты бағдарламашы қарапайым бағдарламашының үш ұйықтаса түсіне кірмейтін нәрселерді ойлап табады. Бұл мықты бағдарламашының шексіз құнды екенін білдірмейді, өйткені кез келген өнертабыстың шекті нарықтық құны бар. Бірақ мықты бағдарламашының орташа бағдарламашының жалақысынан 100 есе, тіпті 1000 есе қымбат тұратын дүниелерді ойлап табатын жағдайларын елестету қиын емес.
[2] H1-B визасымен шетелдік бағдарламашылардың үлкен тобын алып келіп, жалға беретін бірнеше консалтингтік фирмалар бар. Олардың жолын әрине кесу керек. Оларды басқалардан ажырататын заң қабылдау оңай болуы тиіс, өйткені олар технологиялық компаниялардан мүлде өзгеше. Бірақ иммиграцияға қарсы адамдардың Google мен Facebook сияқты компанияларды да осындай мақсат жетелейді деп мәлімдеуі — әділетсіздік. Арзан, бірақ ортаңқол бағдарламашылардың ағылып келуі бұл компаниялардың ең соңғы қалайтын нәрсесі; бұл оларды құрдымға жіберер еді.
[3] Бұл эсседе бағдарламашылар туралы айтылғанымен, бізге сырттан тарту керек адамдар тобы бұдан да кеңірек: дизайнерлерден бастап бағдарламашылар мен инженер-электриктерге дейін. Жалпылама термин ретінде ең қолайлысы «цифрлық таланттар» болар еді. Бірақ барлығын жаңа терминмен шатастырғанша, тақырыпты сәл тар шеңберде ұстаған дұрыс деп шештім.
Осы мәтіннің нобайларын оқып шыққаны үшін Сэм Альтманға, Джон Коллисонға, Патрик Коллисонға, Джессика Ливингстонға, Джефф Ралстонға, Фред Уилсонға және Касар Юниске алғыс айтамын.