Біз қаржыландырған біреу қазір венчурлік инвесторлармен (VC) келіссөздер жүргізіп жатыр, ол менен А раундынан кейін стартап негізін қалаушылардың директорлар кеңесіне бақылауды сақтап қалуы қаншалықты жиі кездесетінін сұрады. Оның айтуынша, инвесторлар мұндай жағдай ешқашан дерлік болмайды депті.
Осыдан он жыл бұрын бұл рас еді. Бұрын негізін қалаушылар А раунды арқылы кеңесті бақылауды сирек сақтап қалатын. Дәстүрлі А раундындағы кеңес екі негізін қалаушыдан, екі венчурлік инвестордан және бір тәуелсіз мүшеден тұратын. Соңғы кездері бұл формула көбінесе бір негізін қалаушы, бір венчурлік инвестор және бір тәуелсіз мүше түрінде болып жүр. Қай жағдайда да негізін қалаушылар өздерінің басым көпшілігінен айырылады.
Бірақ әрдайым олай емес. Марк Цукерберг А раунды кезінде Facebook директорлар кеңесін бақылауды сақтап қалды және бүгінге дейін солай. Марк Пинкус те Zynga бақылауын сақтап қалды. Бірақ бұлар жай ғана ерекше жағдайлар ма? А раундынан кейін негізін қалаушылардың бақылауды сақтап қалуы қаншалықты жиі кездеседі? Мен біз қаржыландырған компаниялардың арасында бірнеше оқиғаны естіген едім, бірақ олардың қанша екенін нақты білмедім, сондықтан ycfounders таратылымына хат жаздым.
Жауаптар мені таңғалдырды. Біз қаржыландырған он шақты компанияда негізін қалаушылар А раундынан кейін де директорлар кеңесіндегі орындардың көпшілігін сақтап қалған екен.
Меніңше, біз қазір бетбұрыс кезеңінде тұрмыз. Көптеген венчурлік инвесторлар А раундынан кейін негізін қалаушылардың кеңес бақылауын сақтап қалуын бұрын-соңды естілмеген нәрседей қабылдайды. Олардың көбі сіз тіпті бұл туралы сұрасаңыз да, өзіңізді ыңғайсыз сезіндіруге тырысады — мұндайды қалағаныңыз үшін сізді бейхабар жаңадан бастаушы (noob) немесе бақылауға құмар (control freak) сияқты көреді. Бірақ маған жауап берген негізін қалаушылар жаңадан бастаушылар да, бақылауға құмарлар да емес. Немесе солай болған күннің өзінде, олар Марк Цукерберг сияқты инвесторлар көбірек қаржыландыруға тырысуы керек санаттағы жандар.
А раундынан кейін негізін қалаушылардың бақылауды сақтап қалуы әбден мүмкін және естілген жайт. Егер қаржылық дағдарыс болмаса, менің ойымша, алдағы жылы бұл қалыпты жағдайға айналады.
Компанияны бақылау — директорлар кеңесінің отырыстарында басқа тараптарды жай ғана дауыс санымен жеңуден әлдеқайда күрделі мәселе. Инвесторлар кеңесте қанша орынға ие болғанына қарамастан, компанияны сату сияқты белгілі бір маңызды шешімдерге әдетте вето қою құқығына ие болады. Ал кеңестегі дауыс беру сирек жағдайда ғана қақ жарылады. Мәселелер әдетте бірауыздан өтетін дауыс беру кезінде емес, оның алдындағы талқылауда шешіледі. Бірақ мұндай талқылауларда пікір екіге жарылса, дауыс беруде жеңілетінін білетін жақ онша табандылық танытпайтын болады. Іс жүзінде кеңесті бақылау дегеніміз осы. Сіз жай ғана қалаған нәрсеңізді істей алмайсыз; кеңес әлі де акционерлердің мүддесі үшін әрекет етуі керек; бірақ егер кеңес орындарының көпшілігі сізде болса, акционерлердің мүддесіне не сай келетіні туралы сіздің пікіріңіз басымдыққа ие болады.
Сондықтан кеңесті бақылау толық бақылау болмаса да, ол жай ғана елес емес. Бұл сөзсіз компания ішіндегі ахуалды өзгертеді. Демек, егер А раундынан кейін негізін қалаушылардың кеңес бақылауын сақтап қалуы қалыпты жағдайға айналса, бұл бүкіл стартап әлеміндегі ахуалды өзгертеді.
Жаңа қалыпты жағдайға көшу таңғаларлықтай жылдам болуы мүмкін, өйткені бақылауды сақтап қала алатын стартаптар әдетте ең үздіктер болып табылады. Олар басқа стартаптар үшін де, венчурлік инвесторлар үшін де трендтерді қалыптастыратындар.
Венчурлік инвесторлардың стартаптармен келіссөздерде қатал болуының басты себептерінің бірі — олар өз серіктестерінің алдына жеңіліп қалғандай болып қайтудан қысылады. Олар келісімшарт талаптарына (termsheet) қол қойғанда, өздері қол жеткізген жақсы шарттармен мақтана алуды қалайды. Олардың көбіне негізін қалаушылар кеңес бақылауын сақтай ма, жоқ па, жеке өздері үшін соншалықты маңызды емес. Олар тек жеңілдік жасауға мәжбүр болғандай көрінгісі келмейді. Демек, егер негізін қалаушыларға бақылауды сақтауға мүмкіндік беру жеңілдік ретінде қабылданбайтын болса, бұл өте тез арада әлдеқайда кең таралған жағдайға айналады.
Венчурлік инвесторларға мәжбүрлі түрде енгізілген көптеген өзгерістер сияқты, бұл өзгеріс те олар ойлағандай үлкен мәселе болып шықпайды. Венчурлік инвесторлар бұрынғыша көз жеткізе алады; олар тек мәжбүрлей алмайды. Ал олар мәжбүрлеуге баратын стартаптар бәрібір маңызды емес. Венчурлік инвесторлар өз ақшаларының көп бөлігін бірнеше үлкен жетістіктерден (хиттерден) табады, ал бұлар олар емес.
Негізін қалаушылар кеңесті бақылауды сақтап қалатынын білу тіпті инвесторларға жақсырақ таңдау жасауға көмектесуі мүмкін. Егер олар негізін қалаушыларды жұмыстан шығара алмайтынын білсе, сенім арта алатын адамдарды таңдауға мәжбүр болады. Ал олар бастан-ақ сондай адамдарды таңдауы керек еді.
Осы эссенің нобайын оқып шыққаны үшін Сэм Альтманға, Джон Баутистаға, Тревор Блэквеллге, Пол Бакхайтка, Брайан Ческиге, Билл Клерикоға, Патрик Коллисонға, Адам Голдштейнге, Джеймс Линденбаумға, Джессика Ливингстонға және Фред Уилсонға алғыс білдіремін.