Без финанслаган берәү хәзерге вакытта венчур инвесторлары (VC) белән сөйләшүләр алып бара һәм ул миннән А серияле раундыннан соң стартап нигезләүчеләренең директорлар советы өстеннән контроль саклап калулары гадәти күренешме дип сорады. Аның әйтүенчә, VC-лар аңа бу хәлнең диярлек беркайчан да булмавын әйткәннәр.
Ун ел элек бу дөреслеккә туры килә иде. Элек нигезләүчеләр А сериясе аша директорлар советы контролен бик сирәк саклап кала иде. Директорлар советының традицион А сериясе составы ике нигезләүчедән, ике VC-дан һәм бер бәйсез әгъзадан тора иде. Соңгы вакытта бу кагыйдә еш кына бер нигезләүче, бер VC һәм бер бәйсез әгъзага кайтып кала. Ике очракта да нигезләүчеләр күпчелекне югалта.
Ләкин һәрвакыт алай түгел. Марк Цукерберг А сериясе аша Facebook'ның директорлар советы өстеннән контрольне саклап калды һәм бүген дә аны саклый. Марк Пинкус та Zynga өстеннән контрольне саклады. Ләкин бу бары тик искәрмәләр генәме? А раундыннан соң нигезләүчеләрнең контрольне саклап калуы ни дәрәҗәдә киң таралган? Мин үзебез финанслаган компанияләр арасында берничә очрак турында ишеткән идем, ләкин аларның күпме булуында шикләндем һәм ycfounders исемлегенә хат яздым.
Җаваплар мине гаҗәпләндерде. Без финанслаган дистәгә якын компаниядә нигезләүчеләр А серияле раундыннан соң да директорлар советында күпчелек урыннарны саклап калганнар иде.
Минемчә, без монда борылыш ноктасында торабыз. Күп кенә VC-лар һаман да, нигезләүчеләрнең А сериясеннән соң совет контролен саклап калуы ишетелмәгән-күрелмәгән нәрсә дип эш итә. Күбесе хәтта бу хакта сорасаң да, үзеңне начар хис иттерергә тырыша — син шундый нәрсәне теләгәнең өчен беркатлы яки контроль фанаты (control freak) кебек күренәсең. Ләкин мин ишеткән нигезләүчеләр беркатлы да, контроль фанатлары да түгел. Яисә алар шундый булсалар да, Марк Цукерберг кебек, VC-лар күбрәк акча салырга тиеш булган төркемнән.
А сериясеннән соң нигезләүчеләрнең контрольне саклап калуы, һичшиксез, ишетелгән һәм билгеле нәрсә. Һәм финанс һәлакәте булмаса, минемчә, киләсе елда бу гадәти нормага әйләнәчәк.
Компания контроле — директорлар советы утырышларында башка якларны тавыш бирүдә җиңеп чыгудан күпкә катлаулырак мәсьәлә. Гадәттә, инвесторлар, директорлар советында күпме урын алып торуларына карамастан, компанияне сату кебек кайбер зур карарларга карата вето хокукына ия була. Һәм советның тавыш бирүе сирәк кенә таркала. Мәсьәләләр тавыш бирүнең үзендә түгел, ә аңа кадәр булган фикер алышуда хәл ителә, ә тавыш бирү үзе гадәттә бертавыштан була. Ләкин андый фикер алышуларда фикерләр бүленсә, тавыш бирүдә җиңеләчәген белгән як артык нык басым ясамаска омтылачак. Тәҗрибәдә директорлар советы контроле әнә шуны аңлата. Бу сез үзегез теләгән һәр нәрсәне эшли аласыз дигән сүз түгел; совет барыбер акционерлар мәнфәгатендә эш итәргә тиеш; ләкин сезнең советта урыннарыгыз күбрәк булса, акционерлар мәнфәгате нәрсәдә дигән сезнең фикерегез өстенлек итәчәк.
Шулай итеп, директорлар советы контроле тулы контроль булмаса да, ул уйдырма да түгел. Компания эчендәге халәттә котылгысыз рәвештә аерма була. Димәк, А сериясеннән соң нигезләүчеләрнең совет контролен саклап калуы нормага әйләнсә, бу бөтен стартаплар дөньясындагы халәтне үзгәртәчәк.
Яңа нормага күчү гаҗәеп дәрәҗәдә тиз булырга мөмкин, чөнки контрольне саклап кала ала торган стартаплар гадәттә иң яхшылары була. Алар башка стартаплар өчен дә, VC-лар өчен дә тенденцияләр тудыручылар булып тора.
VC-ларның стартаплар белән сөйләшүләр алып барганда кырыс булуларының зур бер сәбәбе — алар үз партнерлары каршына җиңелгән кыяфәттә кайтырга оялалар. Алар termsheet имзалаганда, үзләре ирешкән яхшы шартлар белән мактана алырга тели. Аларның күбесе шәхсән нигезләүчеләрнең совет контролен саклап калуы турында артык борчылмый да. Алар бары тик ташламага барырга мәҗбүр булган кебек күренергә теләми. Димәк, нигезләүчеләргә контрольне сакларга рөхсәт итү ташлама буларак кабул ителми башласа, бу бик тиз киң таралачак.
VC-ларга мәҗбүри кабул иттерелгән күп кенә үзгәрешләр кебек үк, бу үзгәреш тә алар уйлаганча зур проблема булып чыкмаячак. VC-лар һаман да күндерә алачак; бары тик мәҗбүр итә алмаячак. Ә алар мәҗбүр итүгә барырга тиеш булган стартаплар барыбер әһәмиятлеләрдән түгел. VC-лар үз акчаларының күпчелек өлешен берничә зур уңыштан эшли, һәм ул стартаплар андыйлар исемлегенә керми.
Нигезләүчеләрнең совет контролен саклап калачагын белү VC-ларга сайлауны тагын да яхшырак ясарга ярдәм итәргә мөмкин. Әгәр алар нигезләүчеләрне эштән чыгара алмауларын белсәләр, үзләре ышана алган нигезләүчеләрне сайларга мәҗбүр булачак. Ә алар иң башыннан ук нәкъ менә шундыйларны сайларга тиеш иде инде.
Бу язманың караламаларын укыганнары өчен Сэм Альтманга (Sam Altman), Джон Баутистага (John Bautista), Тревор Блэквеллга (Trevor Blackwell), Пол Бакхайтка (Paul Buchheit), Брайан Ческига (Brian Chesky), Билл Клерикога (Bill Clerico), Патрик Коллисонга (Patrick Collison), Адам Голдштейнга (Adam Goldstein), Джеймс Линденбаумга (James Lindenbaum), Джессика Ливингстонга (Jessica Livingston) һәм Фред Уилсонга (Fred Wilson) рәхмәтемне белдерәм.