Егер сізде X деп аталатын америкалық стартап болып, бірақ x.com домені болмаса, сізге атыңызды өзгерткен жөн шығар.
Себебі адамдардың сізді таба алмайтынында ғана емес. Әсіресе мобильді қосымшалары бар компаниялар үшін дұрыс домендік атауға ие болу пайдаланушыларды тартуда бұрынғыдай маңызды емес. Өз атауыңыздың .com доменіне ие болмауының мәселесі — бұл әлсіздікті білдіреді. Егер абыройыңыз өзіңізден бұрын жүретіндей соншалықты үлкен болмасаңыз, маргиналды домен сізді маргиналды компания ретінде көрсетеді. Ал (Stripe көрсеткендей) x.com доменіне ие болу, тіпті ол сіздің ісіңізге еш қатысы болмаса да, күш-қуатты білдіреді.
Тіпті жақсы негіздеушілердің өзі мұны мойындағысы келмеуі мүмкін. Олардың бұл теріске шығаруы екі өте күшті фактордан туындайды: бірегейлік (идентичность) және қиялдың жетіспеушілігі.
X — бұл біздің кім екеніміз, деп ойлайды негіздеушілер. Бұдан жақсы басқа атау жоқ. Екеуі де қате.
Біріншісін мәселеден бір қадам артқа шегіну арқылы түзетуге болады. Компанияңызды басқаша атадыңыз деп елестетіп көріңізші. Егер солай атаған болсаңыз, әрине, сіз қазіргі атыңызға қалай бауыр бассаңыз, сол атауға да солай бауыр басқан болар едіңіз. Ал қазіргі атыңызға ауысу идеясы жиіркенішті болып көрінер еді. [1]
Қазіргі атыңызда өзіндік тамаша ештеңе жоқ. Оған деген барлық бауыр басуыңыз оның сізге тиесілі болғанынан ғана туындайды. [2]
Теріске шығарудың екінші көзін — басқа ықтимал атауларды ойлап таба алмауыңызды бейтараптандырудың жолы — атау таңдауға қабілетсіз екеніңізді мойындау. Атау қою — жақсы негіздеуші болу үшін қажет дағдылардан мүлдем бөлек дағды. Сіз керемет стартап негіздеушісі бола аласыз, бірақ компанияңызға атау ойлап табуда дәрменсіз болуыңыз мүмкін.
Мұны мойындаған кезде, сізден басқаша аталу мүмкін емес деген ойдан арыласыз. Одан кем емес немесе тіпті одан да жақсы басқа да көптеген ықтимал атаулар бар; сіз жай ғана оларды ойлап таба алмай отырсыз.
Оларды қалай табуға болады? Бір жауабы — өзіңіз нашар істейтін мәселелерді шешудің әдепкі тәсілі: атауларды ойлап таба алатын басқа біреуді табу. Бірақ компания атауларында басқа да ықтимал тәсіл бар. Анығында, анық нашар атау болмаған кез келген сөз немесе сөз тіркесі жеткілікті дәрежеде жақсы болып шығады, ал мұндай домендердің саны соншалықты көп, сіз арзан немесе тіпті бос тұрғандардың көбін таба аласыз. Сондықтан тізім жасап, біразын сатып алуға тырысыңыз. Stripe дәл осылай жасады. (Олардың іздеуі сонымен қатар parse.com доменін де тапты, оны Parse-тағы достары алды.)
Компанияларға атау қоюдың стартапта қажет болатын басқа дағдылардан мүлде бөлек ерекше дағды екенін білуімнің себебі — менде бұл қабілет кездейсоқ бар болып шықты. Бұрын YC-ті басқарып жүргенімде және стартаптармен көбірек кеңес өткізген кезімде, мен оларға жаңа атаулар табуға жиі көмектесетінмін. 80% жағдайда біз 20 минуттық кеңес уақытында кем дегенде бір жақсы атау таба алатынбыз.
Қазір кеңес өткізгенде маған компанияның не істеп жатқаны сияқты маңыздырақ сұрақтарға назар аударуға тура келеді. Мен оларға атын өзгерту керек болғанда айтамын. Бірақ оларды қысып ұстап тұрған күштердің қуатын білемін, сондықтан көпшілігінің тыңдамайтынын да білемін. [3]
Әрине, өз атауының .com доменінсіз-ақ жетістікке жеткен стартаптардың мысалдары бар. Түрлі қателіктерге қарамастан табысқа жеткен стартаптар да бар. Бірақ бұл қателік басқаларға қарағанда кешірімсіз. Егер мәселені мойындауға жеткілікті тәртібіңіз болса, бұл екі күнде шешуге болатын нәрсе.
Бағалауы бойынша алдыңғы 20 YC компаниясының 100%-ында өз атауының .com домені бар. Алдыңғы 50-дің 94%-ында бар. Бірақ қазіргі лектегі компаниялардың тек 66%-ында ғана өз атауының .com домені бар. Бұл қалғандарының көпшілігі үшін, қайткен күнде де, алда сабақтар күтіп тұрғанын білдіреді.
Ескертпелер
[1] Айтпақшы, бұл ойша эксперимент ұлт пен дінге де қатысты жұмыс істейді.
[2] Сіздің бірегейлігіңіздің бір бөлігіне айналған атауға деген ұнатуыңыз тікелей көрінбейді (оны елемеу оңай болар еді), керісінше оның ішкі қасиеттері туралы жалған сенімдер жиынтығы түрінде көрінеді. (Бұл ұлт пен дінге де бірдей қатысты.)
[3] Кейде негіздеушілер өз атауының .com доменінің болмауы проблема екенін біледі, бірақ жаңылысу бір қадам кейінірек, ол сатылатыны туралы ешқандай дәлел болмаса да, оны сатып ала аламыз деген сенімнен туындайды. Иесі сізге сұралатын бағаны айтпайынша, домен сатылады деп сенбеңіз.
Осы мәтіннің нобайларын оқып шыққаны үшін Сэм Альтманға, Джессика Ливингстонға және Джефф Ралстонға алғыс білдіремін.