Жақында мен үкіметті күтпестен-ақ, патент мәселесінің бір бөлігін шешуге болатынын түсіндім.
Патенттер технологиялық прогреске көмектесе ме, әлде кедергі келтіре ме — бұған ешқашан 100% сенімді болған емеспін. Бала кезімде олар көмектеседі деп ойлайтынмын. Олар өнертапқыштардың идеяларын ірі компаниялардың ұрлап кетуінен қорғайды деп сендім. Мүмкін, бұрын, көптеген заттар материалдық болған кезде, бұл шындыққа жанасымдырақ болған шығар. Бірақ патенттер жалпы алғанда жақсы нәрсе ме, жоқ па, оған қарамастан, оларды теріс пайдалану жолдары бар сияқты. Ал патенттерді теріс пайдалану жағдайлары көбейіп бара жатқандықтан, патенттік реформа жүргізу туралы талаптар да жиілеуде.
Патенттік реформаның басты мәселесі — ол үкімет арқылы жүзеге асуы керек. Ал бұл әдетте өте баяу жүреді. Бірақ жақында мен бұл мәселеге ағыстың төменгі жағынан да шабуыл жасай алатынымызды түсіндім. Патенттер легін олар беріліп жатқан бастауында ғана шектеп қоймай, кейбір жағдайларда оларды қолданылатын жерінде де шектей алатын шығармыз.
Инновацияға мүлдем дем бермейтін патенттерді пайдалану тәсілдерінің бірі — нашар өнімдері бар орныққан компаниялардың жақсы өнімдері бар шағын бәсекелестерін басып-жаныштау үшін патенттерді қолдануы. Бұл — үкіметке жүгінбей-ақ азайтуға болатын қиянат түрі.
Бұған қол жеткізудің жолы — мұндай айла-шарғылардан жоғары тұрған компанияларды олай істемейміз деп көпшілік алдында уәде беруге тарту. Сонда мұндай уәде беруден бас тартқандар тайға таңба басқандай көрініп қалады. Ықтимал қызметкерлер олар үшін жұмыс істегісі келмейтін болады. Инвесторлар да олардың жақсы өнім жасау арқылы емес, соттасу арқылы бәсекелесетін компания екенін көре алады.
Уәденің мәтіні мінекей:
Қызметкерлер саны 25-тен аспайтын компанияларға қарсы бағдарламалық жасақтама патенттерін бірінші болып қолданбау.
Мен дәлдікті әдейі қысқалыққа айырбастадым. Патенттік уәденің заңды күші жоқ. Бұл Google-дің «Don't be evil» («Зұлым болма») қағидасы сияқты. Олар зұлымдықтың не екенін нақтыламайды, бірақ мұны жария түрде айту арқылы өздерін, айталық, Altria бағынбайтын стандартқа бағынуға дайын екендіктерін білдіреді. Және шектеу қойғанына қарамастан, «Don't be evil» Google үшін пайдалы болды. Технологиялық компаниялар ең өнімді адамдарды тарту арқылы жеңіске жетеді, ал ең өнімді адамдар өздеріне заң талап еткеннен де жоғары талап қоятын жұмыс берушілерге тартылады. [1]
Патенттік уәде, шын мәнінде, аясы тарырақ, бірақ ашық бастапқы кодты «Don't be evil» болып табылады. Мен әрбір технологиялық компанияны оны қабылдауға шақырамын. Егер патенттер мәселесін шешуге көмектескіңіз келсе, өз жұмыс берушіңізді осы қадамға үндеңіз.
Қазірдің өзінде технологиялық компаниялардың көпшілігі стартаптарға қарсы патенттерді қолдану деңгейіне дейін төмендемейді. Google немесе Facebook-тің патент бұзғаны үшін стартаптарды сотқа беріп жатқанын көрмейсіз. Оларға оның қажеті де жоқ. Сондықтан жақсырақ технологиялық компаниялар үшін патенттік уәде өз мінез-құлқын өзгертуді талап етпейді. Олар тек бәрібір жасайтын нәрсесін істеуге уәде береді. Ал стартаптарға қарсы патенттерді қолданбайтын барлық компаниялар мұны ашық айтқан кезде, бас тартқандар анық көзге түсетін болады.
Патенттік уәде патенттерге қатысты барлық мәселені шешпейді. Мысалы, ол патенттік тролльдерді тоқтата алмайды; олар қазірдің өзінде қоғамнан шеттетілгендер. Бірақ патенттік уәде шешетін мәселе патенттік тролльдер мәселесінен де маңыздырақ болуы мүмкін. Патенттік тролльдер — жай ғана паразиттер. Ебедейсіз паразит кейде иесін өлтіріп қоюы мүмкін, бірақ оның түпкі мақсаты бұл емес. Ал стартаптарды патент бұзғаны үшін сотқа беретін компаниялар мұны әдетте олардың өнімін нарыққа шығармау деген айқын мақсатпен жасайды.
Стартаптарға қарсы патенттерді қолданатын компаниялар инновацияны тамырынан балталайды. Енді үкіметті күтпестен, кез келген адамның осы мәселеге қатысты жасай алатын нәрсесі бар: компаниялардан олардың осыған көзқарасын сұраңыз.
Ескертпелер:
[1] Уәде әдейі бұлыңғыр жасалғандықтан, оны түсіндіру кезінде бізге парасаттылық қажет болады. Және одан да бетері: уәде адамдар оны түсіндіру кезінде парасаттылықты қолдансын деген мақсатпен бұлыңғыр етіп жасалған.
Мәселен, мен 25 адамның міндетті түрде штаттағы қызметкерлер болуы керек пе, әлде келісімшарттағы мердігерлер де санала ма, соны әдейі нақтыламай кеттім. Егер компанияға сотқа беру осы патенттік уәдені бұза ма, жоқ па дегенді соншалықты жіліктеп, майын шағуға тура келсе, бұл бәрібір арамзалық болып саналатын шығар.