Күптән түгел мин патент проблемасының бер өлешен хөкүмәтне көтеп тормыйча да хәл итә алуыбызны аңладым.
Мин патентларның технологик прогресска ярдәм итүенә яки комачаулавына беркайчан да 100% ышанып бетә алмадым. Бала чагымда алар ярдәм итә дип уйлый идем. Патентлар уйлап табучыларны идеяләрен эре компанияләр урлаудан саклый дип уйлый идем. Бәлки, элек, күбрәк әйбер матди булган чорда, бу күбрәк хаклыкка туры килгәндер. Ләкин патентларның гомумән алганда яхшы нәрсә булуына яки булмавына карамастан, аларны куллануның начар ысуллары бар кебек. Патентларны начар ният белән куллану очраклары арта барганга күрә, патент реформасын таләп итү тавышлары да көчәя бара.
Патент реформасы белән проблема шунда: ул хөкүмәт аша узарга тиеш. Ә бу, гадәттә, акрын бара. Әмма күптән түгел мин проблеманы агымның түбән ягында да чишеп булуын аңладым. Патентлар агымын алар бирелгән урында кысып кую белән беррәттән, без кайбер очракларда аны алар кулланыла торган урында да кыса алабыз.
Патентларны инновацияләрне стимуллаштырмый торган куллану ысулларының берсе — начар продуктлы танылган компанияләр яхшы продуктлы кече көндәшләрен бастыру өчен патентлардан файдаланганда күренә. Бу — хөкүмәткә мөрәҗәгать итмичә дә киметә алырлык явызларча файдалану төре.
Моны эшләү юлы шундый: мондый хәйләләр өстендә булган компанияләрне халык алдында моны эшләмәскә вәгъдә бирергә чакыру. Шул чакта мондый вәгъдәне бирмәүчеләр бик нык күренәчәк. Потенциаль хезмәткәрләр аларга эшкә барырга теләмәячәк. Һәм инвесторлар да аларның яхшы продуктлар ясау урынына судлашу аша көндәшлек итә торган компания булуын күрә алачак.
Менә бу вәгъдә:
25 кешедән ким булган компанияләргә каршы программа тәэминаты патентларын беренче булып кулланмау.
Мин төгәллекне махсус кыскалыкка алмаштырдым. Патент вәгъдәсе юридик көчкә ия түгел. Бу Google-ның «Don't be evil» («Явыз булмагыз») шигаренә охшаш. Алар явызлыкның нәрсә икәнен билгеләмиләр, ләкин моны ачыктан-ачык әйтеп, мәсәлән, Altria туры килмәгән стандартка үзләренең омтылырга әзер икәнлекләрен белдерәләр. Һәм чикләүче булуына карамастан, «Don't be evil» Google өчен файдалы булды. Технология компанияләре иң нәтиҗәле кешеләрне җәлеп итеп җиңәләр, ә иң нәтиҗәле кешеләр закон таләп иткәннән югарырак стандартларга омтылган эш бирүчеләргә тартыла. [1]
Патент вәгъдәсе — асылда тагын да кысыграк, ләкин ачык кодлы «Don't be evil». Мин һәр технология компаниясен аны кабул итәргә чакырам. Әгәр сез патентларны төзәтергә ярдәм итәргә теләсәгез, үзегезнең эш бирүчегезне дә моңа чакырыгыз.
Хәзер үк күпчелек технология компанияләре стартапларга каршы патентлар куллану дәрәҗәсенә кадәр төшми. Google яки Facebook-ның стартапларны патент бозуда гаепләп судка биргәнен күрмәссез. Аларга бу кирәк түгел. Шуңа күрә яхшырак технология компанияләре өчен патент вәгъдәсе үз-үзеңне тоту рәвешен үзгәртүне таләп итми. Алар барыбер эшләячәк нәрсәләрен генә эшләргә сүз бирәләр. Һәм стартапларга каршы патентларны кулланмаячак барлык компанияләр моны әйткәч, каршы торучылар бик нык күзгә ташланачак.
Патент вәгъдәсе патентлар белән бәйле һәр проблеманы хәл итми. Мәсәлән, ул патент тролльләрен туктатмаячак; алар болай да җәмгыятьтән читләтелгәннәр. Ләкин патент вәгъдәсе хәл итә торган проблема патент тролльләре проблемасына караганда җитдирәк булырга мөмкин. Патент тролльләре — бары тик паразитлар гына. Салпы-мылпы паразит кайвакыт хуҗасын үтерергә мөмкин, ләкин аның максаты бу түгел. Ә стартапларны патент бозуда гаепләп судка бирүче компанияләр моны, гадәттә, аларның продуктын базардан чыгару максаты белән эшлиләр.
Стартапларга каршы патентларны кулланучы компанияләр инновациягә тамырында һөҗүм итә. Хәзер хөкүмәтне көтмичә, һәр кеше бу проблема буенча эшли ала торган бер нәрсә бар: компанияләрдән аларның нинди позициядә торуларын сорау.
Искәрмәләр:
[1] Вәгъдә махсус рәвештә аңлаешсыз булганга күрә, аны аңлату өчен безгә сәламәт акыл кирәк булачак. Һәм киресенчә тагын да ныграк: кешеләр аны аңлатканда сәламәт акылны куллансыннар өчен, вәгъдә аңлаешсыз итеп язылган.
Шуңа күрә, мәсәлән, мин 25 кешенең рәсми хезмәткәр булырга тиешлеге яки контрактникларның да исәпкә алынуы турында әйтүдән махсус тыелдым. Әгәр компаниягә судка бирү патент вәгъдәсен бозамы-юкмы икәнен шулкадәр ваклап тикшерергә туры килсә, бу барыбер әшәкелек булып кала инде.