Венчурлік инвестор немесе періште инвестор болсын, ешкім де Рон Конвей сияқты ең үздік стартаптарға көп инвестиция салмаған. Ол Алқаптағы әрбір мәміледе не болғанын біледі, көп жағдайда өйткені оны өзі ұйымдастырған.
Солай бола тұра, ол өте жақсы адам. Шын мәнінде, «жақсы» деген сөз жеткіліксіз. Ронко — ізгі адам. Оның жаман қылық көрсеткен бірде-бір жағдайын білмеймін. Мұны тіпті елестету қиын.
Силикон алқабына алғаш келгенімде: «Мұндай құдіретті адамның осыншалықты мейірімді болғаны қандай бақыт», — деп ойладым. Бірақ бірте-бірте мұның жай ғана сәттілік емес екенін түсіндім. Ронко дәл осы мейірімділігінің арқасында осындай ықпалды болды. Ол инвестиция салатын барлық мәмілелер оған ұсыныстар (рефералдар) арқылы келеді. Google солай келді. Facebook солай келді. Twitter-ді оған Evan Williams-тің өзі ұсынды. Көптеген адамдардың оған мәмілелерді ұсынуының себебі — ол өзінің жақсы адам екенін іс жүзінде дәлелдеген.
Ізгі болу — ынжық, босбелбеу болу дегенді білдірмейді. Мен ашуланған Ронкомен бетпе-бет келуді қаламас едім. Бірақ егер Рон сізге ашуланса, демек сіз бірдеңені дұрыс істемедіңіз. Ронның ескі көзқарасы сондай, тіпті Көне өсиет секілді. Ол өзінің әділ қаһарымен сізді жазалай алады, бірақ мұнда ешқандай зұлымдық жоқ.
Барлық салада дерлік жақсы болып көрінудің артықшылықтары бар. Бұл адамдардың сізге деген сенімін оятады. Бірақ шынайы түрде жақсы болу — жақсы болып көрінудің тым қымбат жолы. Моральдан жұрдай адамға бұл тіпті артық шығын болып көрінуі мүмкін.
Кейбір салаларда бұл солай да шығар, бірақ стартап әлемінде олай емес сияқты. Инвесторлардың арасында тоңмойындар көп болса да, олардың арасында айқын бір үрдіс бар: ең табысты инвесторлар — сонымен қатар ең парасатты, адал адамдар. [1]
Бұл әрдайым бұлай болған жоқ. Жиырма жыл бұрын инвесторлар туралы дәл осылай сенімді айта алмас едім.
Не өзгерді? Стартап әлемі әлдеқайда ашық және болжауға келмейтін болды. Екеуі де шынайы жақсы болмай тұрып, жақсы болып көрінуді қиындата түседі.
Ашықтықтың мұндай әсер ету себебі түсінікті. Қазір инвестор негізін қалаушыға дөрекілік танытса, бұл бірден жария болады. Тікелей баспасөзге жетпесе де, басқа негізін қалаушылар оны естиді де, ол инвестор мәмілелерден қағыла бастайды. [2]
Болжаусыздықтың әсері әлдеқайда нәзік. Ол екіжүзді болу үшін жұмсалатын күш-жігерді арттырады. Егер сіз екіжүзді болғыңыз келсе, кімге мейірімді болу керектігін және кімге жазасыз дөрекілік көрсете алатыныңызды білуіңіз керек. Ал стартап әлемінде жағдай соншалықты жылдам өзгеретіні сонша, мұны алдын ала білу мүмкін емес. Бүгін сіз сөйлескен қарапайым студент екі жылдан кейін Алқаптағы ең танымал стартаптың бас директоры (CEO) болуы мүмкін. Егер кімге жақсы қарау керектігін білмесеңіз, барлығына бірдей жақсы қарауға мәжбүр боласыз. Ал бұл тек шын мәнінде ізгі адамдардың ғана қолынан келуі мүмкін.
Өзара тығыз байланысқан және болжап болмайтын әлемде, өзіңіз шынайы ізгі болмайынша, жақсы болып көріне алмайсыз.
Көбінесе болатындай, Рон болашақтың инвесторы болу жолын кездейсоқ ашты. Ол стартап инвестицияларының болашағын болжап, адал болу пайда әкелетінін түсініп, өзін солай ұстауға мәжбүрлеген жоқ. Оған басқаша әрекет ету табиғатына жат болар еді. Ол онсыз да болашақта өмір сүріп жатқан еді.
Бақытымызға орай, бұл болашақ тек стартап әлемімен ғана шектелмейді. Стартап әлемі көптеген басқа салаларға қарағанда ашығырақ және болжауға қиынырақ, бірақ барлық жерде дерлік бағыт осы жаққа қарай бет алуда.
Ескертпелер
[1] Мен инвесторларды мейірімділігі бойынша сұрыптасаңыз, оларды табыстылығы бойынша да сұрыптаған боласыз деп тұрған жоқпын, керісінше, х осіне мейірімділікті, ал y осіне табыстылықты қойып нүктелі диаграмма жасасаңыз, айқын өсу үрдісін көрер едіңіз дегенді айтамын.
[2] Әсіресе Y Combinator көптеген стартаптардан деректер жинайтындықтан, инвесторлардың мінез-құлқы туралы өте толық көрініске ие.
Осы мәтіннің нобайын оқып шыққандары үшін Сэм Альтманға және Джессика Ливингстонға алғыс білдіремін.