Ең құнды пайымдар әрі жалпылама, әрі таңғалдырарлық болып келеді. Мысалы, F = ma. Бірақ жалпыламалық пен таңғалдырарлықты қатар алып жүру — қол жеткізуі қиын үйлесім. Бұл аймақ әдетте тап-таза етіп қазылып қойған, себебі дәл осындай пайымдар аса құнды болып саналады.
Әдетте адамдардың қолынан келетіні — осы екеуінің тек біреуі ғана: не жалпылыққа ие емес таңғалдырарлық дүние (мысалы, өсек-аяң), не таңғалдырмайтын жалпылама нәрсе (мысалы, жауыр болған қағидалар).
Қызықтың бәрі орташа құнды пайымдардан басталады. Оларға жетіспей тұрған қасиеттің бірін сәл ғана үстемелеу арқылы қол жеткізуге болады. Неғұрлым жиі кездесетін жағдай — сәл-пәл жалпыламалық қосу: жай ғана қауесет емес, дүние туралы қызықты бірдеңені үйрететіндіктен мәні зор болатын өсек. Бірақ азырақ кездесетін тағы бір тәсіл — ең жалпы идеяларға назар аударып, олар туралы айтатын жаңа бірдеңе табуға бола ма, соны байқап көру. Бұл идеялар бастапқыда-ақ өте жалпы болғандықтан, пайдалы пайым жасап шығару үшін жаңалықтың шамалы ғана үлесі (дельтасы) жеткілікті.
Көп жағдайда сіздің қолыңыздан келетіні — осы шағын ғана жаңалық үлесі болмақ. Демек, егер осы жолды таңдасаңыз, идеяларыңыз бұрыннан бар нәрселерге өте қатты ұқсайтын болып көрінеді. Кейде бұрыннан бар идеяны жай ғана қайта ашқаныңызды байқайсыз. Бірақ сағыңыз сынбасын. Сәл де болса жаңа нәрсе ойлап табудың сәті түскен кезде іске қосылатын орасан зор көбейткішті (мультипликаторды) ұмытпаңыз.
Қорытынды: идеяларыңыз неғұрлым жалпылама болған сайын, өзіңізді қайталап қоюдан соғұрлым аз алаңдауыңыз керек. Егер жеткілікті деңгейде көп жазсаңыз, қайталану — сөзсіз болатын нәрсе. Сіздің миыңыз жылдан-жылға айтарлықтай өзгермейді, оған әсер ететін түрткілер де солай. Бұрын айтқаныма өте жақын бірдеңені айтып қойғанымды байқағанда, өзімнен өзім ұрлағандай болып, өзімді сәл ыңғайсыз сезінемін. Бірақ ақылға салсақ, бұлай істеудің қажеті жоқ. Екінші рет оны дәл сол күйінде айтып шықпайсыз, ал бұл өзгеріс жаңағы кішкентай, бірақ аса маңызды жаңалық үлесіне қол жеткізу мүмкіндігін арттырады.
Әрине, идеялар жаңа идеяларды тудырады. (Бұл таныс естіледі.) Шамалы ғана жаңалығы бар идея одан да зор жаңалыққа жетелеуі мүмкін. Бірақ тоқтамай жалғастырған жағдайда ғана. Сондықтан өзіңіз ашқан нәрсе туралы «мұнда жаңа ештеңе жоқ» дейтін адамдардың сөзіне бола салыңыз суға кетпеуі екі есе маңызды. Ең жалпы идеялар туралы сөз болғанда, «онша көп жаңалығы жоқ» болудың өзі — нағыз жетістік.
Айдың астында жаңа ештеңе жоқ деген рас емес. Жаңа нәрсе мүлдем жоқтың қасы болатын бірнеше салалар бар. Бірақ оны күн астындағы кеңістіктің ауданына көбейткен кезде, жоқ пен жоқтың қасы арасында жер мен көктей айырмашылық болады.
Осы жазбаның нобайларын оқып шыққандары үшін Сэм Альтманға, Патрик Коллисонға және Джессика Ливингстонға алғыс білдіремін.