«Web 2.0» деген сөз бірдеңені білдіре ме? Жақында ғана мен оны ештеңені білдірмейді деп ойлағанмын, бірақ шындық әлдеқайда күрделірек болып шықты. Бастапқыда, иә, оның еш мағынасы болмаған. Ал қазір ол белгілі бір мағынаға ие болған сияқты. Дегенмен, бұл терминді ұнатпайтындардікі дұрыс та шығар, өйткені егер ол мен ойлаған нәрсені білдіретін болса, бізге бұл сөздің мүлде қажеті жоқ.
Мен «Web 2.0» тіркесін алғаш рет 2004 жылы Web 2.0 конференциясының атауынан естідім. Ол кезде бұл «вебті платформа ретінде» пайдалану дегенді білдіреді деп есептелген, мен мұны вебке негізделген қосымшалар деп түсіндім. [1]
Сондықтан осы жаздағы конференцияда Тим О'Рейлли «Web 2.0» анықтамасын тұжырымдауға арналған сессия өткізгенде таңғалдым. Ол онсыз да вебті платформа ретінде пайдалану дегенді білдірмейтін бе еді? Ал егер ол бастапқыда ештеңені білдірмесе, бізге бұл тіркестің мүлде не керегі бар еді?
Шығу тегі
Тимнің айтуынша, «Web 2.0» тіркесі алғаш рет «O'Reilly мен Medialive International арасындағы миға шабуыл сессиясында» пайда болған. Medialive International деген не? Олардың сайтының мәліметінше, «технологиялық көрмелер мен конференциялардың продюсерлері». Демек, бұл миға шабуыл сессиясының не туралы болғаны түсінікті шығар. O'Reilly веб туралы конференция ұйымдастырғысы келді және оны қалай атайтындарын білмей ойланды.
Меніңше, вебтің жаңа нұсқасы пайда болды дегенді тұспалдауға ешқандай саналы жоспар болған жоқ. Олар тек вебтің қайтадан маңызды болып қалғанын көрсеткісі келді. Бұл семантикалық тапшылықты несиеге алу сияқты бірдеңе болды: олар жаңа нәрселердің келе жатқанын білді, ал «2.0» сол жаңалықтардың қандай болатынына қарамастан, солардың бәріне сілтеме жасады.
Және олардікі дұрыс болды. Жаңа нәрселер шынымен де келе жатқан еді. Бірақ нұсқаның жаңа нөмірі қысқа мерзімде біраз ыңғайсыздық туғызды. Алғашқы конференцияның тұсаукесерін әзірлеу барысында біреу сол «2.0»-нің не білдіретінін қалай да түсіндіріп көру керек деп шешсе керек. Ол нені білдірсе де, «веб платформа ретінде» деген анықтама тым шектеулі болмады.
«Web 2.0» дегеннің вебті платформа ретінде пайдалануды білдіретіні туралы әңгіме бірінші конференциядан кейін көп ұзамады. Екінші конференцияға қарай, «Web 2.0» деген сөз демократияға қатысты бірдеңені білдіретіндей болып көрінді. Кем дегенде, адамдар бұл туралы желіде жазғанда солай көрінді. Конференцияның өзі соншалықты бұқаралық болып көрінбеді. Оның бағасы 2800 доллар болды, сондықтан оған тек венчурлік инвесторлар мен ірі компаниялардың өкілдері ғана бара алды.
Десе де, қызығы сол, Райан Сингелдің Wired News журналындағы конференция туралы мақаласында «қаптаған гиктер» туралы айтылды. Менің бір досым бұл туралы Райаннан сұрағанда, ол мұны бірінші рет естіп таңғалды. Ол бастапқыда «қаптаған венчурлік инвесторлар мен бизнесті дамытушылар» сияқты бірдеңе жазғанын, бірақ кейін оны жай ғана «қаптаған топ» деп қысқартқанын, ал оны редакторлар өз кезегінде «қаптаған гиктер» деп өзгерткен болуы керек екенін айтты. Қалай дегенмен, Web 2.0 конференциясы гиктерге лық толы болуы керек емес пе?
Жоқ, олай емес. Онда бар болғаны 7-ге жуық адам болды. Тіпті Тим О'Рейллидің өзі костюм киіп жүрді, бұл көрініс маған соншалықты жат болып көрінгенінен алғашында не екенін түсіне алмадым. Оның жанымнан өтіп бара жатқанын көріп, O'Reilly компаниясының қызметкерлерінің біріне: «Анау кісі дәл Тимге ұқсайды екен», — дедім.
«О, бұл Тим ғой. Ол костюм сатып алды». Мен оның артынан жүгіріп бардым, расында да сол екен. Ол оны жаңа ғана Таиландтан сатып алғанын түсіндірді.
2005 жылғы Web 2.0 конференциясы маған Дотком көпіршігі кезіндегі, келесі танымал стартапты іздеп жүрген венчурлік инвесторларға толы интернет-көрмелерді еске салды. Мүмкіндікті жіберіп алмауға бекінген көптеген адамдар тудырған дәл сол біртүрлі атмосфера бар еді. Нені жіберіп алмауға? Олар білмеді. Не болса да — Web 2.0 не болып шықса да, соны жіберіп алмауға.
Венчурлік инвесторлар қайтадан инвестиция салуға асығып жатқандықтан ғана мен мұны «Көпіршік 2.0» деп атамас едім. Интернет — шын мәнінде үлкен құбылыс. Құлдырау да дәл көтерілу сияқты артық реакция болды. Біз құлдыраудан шыға бастаған кезде, Депрессияға дейін ең қатты шарықтаған салалардағыдай, бұл салада да көптеген өсім болатыны күтілген жайт еді.
Мұның екінші Көпіршікке айналмауының себебі — IPO нарығы жойылды. Венчурлік инвесторлар шығу стратегияларына тәуелді. 90-жылдардың аяғында олардың барлық күлкілі стартаптарды қаржыландыруының себебі — оларды аңқау бөлшек инвесторларға сатып, банктен күліп шығудан үміттенуі еді. Қазір бұл жол жабық. Енді әдепкі шығу стратегиясы — компанияны сатып жіберу, ал сатып алушылар IPO инвесторларына қарағанда негізсіз эйфорияға азырақ бейім келеді. Көпіршік кезіндегі бағалауларға ең жақын мысал — Руперт Мердоктың Myspace үшін 580 миллион доллар төлеуі болар. Бұл небары 10 еседей ғана қате бағалау.
1. Ajax
«Web 2.0» әлі де конференция атауынан артық бірдеңені білдіре ме? Мұны мойындағым келмейді, бірақ ол сондай бола бастады. Қазір адамдар «Web 2.0» дегенде, олардың не айтып тұрғанын шамалап түсінемін. Және менің бұл тіркесті жек көре тұра, сонымен бірге түсінетіндігімнің өзі — оның белгілі бір мағына бере бастағанының ең нақты дәлелі.
Оның мағынасының бір құрамдас бөлігі сөзсіз — Ajax, оны тырнақшасыз пайдалануға әлі де әрең шыдаймын. Негізінде, «Ajax» деген сөз «Javascript енді жұмыс істейді» дегенді білдіреді. Ал бұл өз кезегінде веб-қосымшаларды енді десктоптық қосымшаларға әлдеқайда ұқсас етіп жасауға болады дегенді білдіреді.
Сіз мынаны оқып отырған кезде, Ajax-тың артықшылықтарын пайдалану үшін бағдарламалық жасақтаманың тұтас жаңа буыны жазылып жатыр. Микрокомпьютерлер алғаш пайда болғаннан бері мұндай жаңа қосымшалар толқыны болған емес. Мұны тіпті Microsoft та көріп отыр, бірақ олар үшін бұл жаңа трендтің шыңында жүргендей әсер қалдыруға арналған «ішкі» құжаттарды сыртқа таратудан басқа ештеңе істеуге тым кеш.
Шын мәнінде, бағдарламалық жасақтаманың жаңа буыны Microsoft-тың оны бағыттауына, тіпті өз ішінде жазып шығуына тым жылдам жазылып жатыр. Олардың жалғыз үміті енді — Google-дан бұрын ең жақсы Ajax-стартаптарының бәрін сатып алу. Және бұл да қиынға соғады, өйткені Google бірнеше жыл бұрын іздеу саласында алда болғаны сияқты, шағын стартаптарды сатып алуда да үлкен артықшылыққа ие. Қалай дегенмен, квинтэссенциялық Ajax-қосымшасы болып саналатын Google Maps — олар сатып алған стартаптың нәтижесі еді.
Осылайша, парадоксальды түрде, Web 2.0 конференциясының бастапқы сипаттамасы ішінара дұрыс болып шықты: вебке негізделген қосымшалар — Web 2.0-дің үлкен құрамдас бөлігі. Бірақ мен олардың бұған кездейсоқ тап болғанына сенімдімін. Ajax бумы 2005 жылдың басында, Google Maps пайда болып, «Ajax» термині ойлап табылғанға дейін басталған жоқ еді.
2. Демократия
Web 2.0-дің екінші үлкен элементі — демократия. Енді бізде, егер күш-жігерін бағыттайтын дұрыс жүйе болса, әуесқойлардың кәсіпқойлардан асып түсе алатынын дәлелдейтін бірнеше мысал бар. Wikipedia ең танымалы болуы мүмкін. Сарапшылар Wikipedia-ға орташа баға берді, бірақ олар ең маңызды мәселені ескермейді: ол жеткілікті деңгейде жақсы. Және ол тегін, бұл адамдардың оны шынымен оқитынын білдіреді. Вебте ақылы мақалалар мүлде жоқ сияқты. Оларды оқу үшін өзіңіз ақша төлеуге дайын болсаңыз да, оларға сілтеме бере алмайсыз. Олар ортақ әңгіменің бөлшегі емес.
Демократияның жеңетіндей көрінетін тағы бір жері — ненің жаңалық екенін шешу. Мен енді Reddit-тен басқа ешқандай жаңалықтар сайтын қарамаймын. [2] Егер маңызды бірдеңе орын алса немесе біреу ерекше қызықты мақала жазса, оның сонда пайда болатынын білемін. Белгілі бір газеттің немесе журналдың басты бетін тексерудің не керегі бар? Reddit бүкіл веб үшін сапа сүзгісі бар RSS арнасы сияқты. Осыған ұқсас сайттардың қатарына Slashdot-тың танымалдылығына тез жақындап келе жатқан Digg технологиялық жаңалықтар сайты және «тегтеу» қозғалысын бастаған ұжымдық бетбелгілер желісі del.icio.us жатады. Және Wikipedia-ның басты тартымдылығы оның жеткілікті деңгейде жақсы әрі тегін болуында болса, бұл сайттар дауыс берушілердің редакторлардан әлдеқайда жақсы жұмыс істейтінін көрсетеді.
Web 2.0 демократиясының ең әсерлі мысалы идеяларды таңдауда емес, оларды өндіруде көрінеді. Мен біраз уақыттан бері жеке адамдардың сайттарында оқитын материалдарым газеттер мен журналдардан оқитындарыммен бірдей немесе олардан да жақсы екенін байқадым. Енді менде тәуелсіз дәлел бар: Reddit-тегі ең танымал сілтемелер журнал мақалалары немесе жаңалықтар сюжеттерінен гөрі, негізінен жеке адамдардың сайттарына апарады.
Журналдарға жазған тәжірибем мұның түсіндірмесін ұсынады. Редакторлар. Олар сіз жаза алатын тақырыптарды бақылайды және әдетте сіз жазған нәрсенің кез келгенін қайта жазып шыға алады. Нәтижесінде шектен шыққан тұстар басылады. Редакциялау 95-процентильдік мәтін береді — мақалалардың 95%-ы одан жақсарады, бірақ 5%-ы төмендейді. 5% жағдайда «қаптаған гиктер» шығады.
Вебте адамдар өздері қалаған кез келген нәрсені жариялай алады. Оның барлығы дерлік баспасөз басылымдарындағы редакторлық сүзгіден өткен мәтіндерге жетпейді. Бірақ авторлар қатары өте, өте көп. Егер ол жеткілікті деңгейде үлкен болса, сүзгінің жоқтығы интернеттегі ең жақсы жазбалардың баспасөздегі ең жақсы жазбалардан асып түсуі керек дегенді білдіреді. [3] Енді веб жақсы дүниелерді таңдау тетіктерін дамытқандықтан, веб жалпы есепте жеңіске жетеді. Нарықтық экономиканың орталықтандырылған жоспарлы экономиканы жеңетіні сияқты себеппен, іріктеу сүзгіден өткізуден басым түседі.
Бұл жолы тіпті стартаптар да өзгеше. Олардың Дотком көпіршігі кезіндегі стартаптарға қатынасы, блогерлердің баспа БАҚ-қа қатынасы сияқты. Көпіршік кезінде стартап тікелей мағынада «тез өсу» үшін венчурлік капиталдың бірнеше миллион долларын оңды-солды шашқан, MBA дәрежесі бар адам басқаратын компанияны білдіретін. Қазір ол жай ғана тамаша бірдеңе жасауға бел буған кішігірім, жасырақ, анағұрлым техникалық мамандар тобын білдіреді. Олар венчурлік көлемде қаржы тартқысы келетін-келмейтінін кейін шешеді, ал егер оны алса, өз шарттарымен алады.
3. Қолданушыларға дөрекілік танытпау
Демократия мен Ajax «Web 2.0» элементтері екеніне бәрі келісетін шығар. Мен үшінші элементті де көріп тұрмын: қолданушыларға дөрекілік танытпау. Көпіршік кезінде көптеген танымал сайттар пайдаланушыларға өте менсінбей қарайтын. Және бұл тек оларды тіркелуге мәжбүрлеу немесе жалықтыратын жарнамаларды көрсету сияқты анық тәсілдермен ғана емес еді. 90-жылдардың аяғындағы орташа сайттың дизайнының өзі қорлау сияқты болатын. Ең танымал сайттардың көбі көзге бататын брендингке толы болды, бұл олардың баяу жүктелуіне әкелді және пайдаланушыға: бұл біздің сайт, сенікі емес деген белгі жіберетін. (Мұның физикалық баламасы ретінде кейбір ноутбуктерде болатын Intel және Microsoft жапсырмаларын айтуға болады.)
Меніңше, мәселенің түп-тамыры мынада: сайттар бірдеңені тегін беріп жатырмыз деп санады, ал соңғы кезге дейін бір нәрсені тегін беретін компания өзін өте өркөкірек ұстай алатын. Кейде бұл экономикалық садизм деңгейіне дейін жетті: сайт иелері қолданушыға қаншалықты көп қиындық туғызса, соғұрлым өздеріне көп пайда келеді деп ойлады. Бұл модельдің ең айқын сарқыншағы salon.com сайтында болуы мүмкін, онда мақаланың басын оқи аласыз, бірақ қалғанын көру үшін бейнероликті соңына дейін көруге мәжбүрсіз.
Y Combinator-да біз қаржыландыратын барлық стартаптарға қолданушыларға ешқашан үстемдік көрсетпеуге кеңес береміз. Олар үшін бірдеңе сақтау қажет болмаса, қолданушыларды ешқашан тіркелуге мәжбүрлемеңіз. Егер қолданушыларды тіркейтін болсаңыз, оларды ешқашан электрондық поштадағы растау сілтемесін күтуге мәжбүр етпеңіз; шын мәнінде, белгілі бір себеппен қажет болмаса, олардың электрондық пошта мекенжайын тіпті сұрамаңыз. Оларға ешқандай қажетсіз сұрақ қоймаңыз. Олар өздері нақты сұрамаса, оларға ешқашан хат жібермеңіз. Сілтеме жасайтын беттерді фреймге салмаңыз немесе оларды жаңа терезеде ашпаңыз. Егер сізде тегін нұсқа мен ақылы нұсқа болса, тегін нұсқаны тым шектеулі етпеңіз. Ал егер өзіңізден «қолданушыларға мынаны істеуге рұқсат беруіміз керек пе?» деп сұрасаңыз, сенімді болмаған кезде жай ғана «иә» деп жауап беріңіз. Жомарттық жағына қарай бейімделіңіз.
«Стартапты қалай бастау керек» мақаласында мен стартаптарға ешкімге өздерінен төмен ұшуға жол бермеуді, яғни ешбір басқа компанияға арзанырақ әрі оңайырақ шешім ұсынуға мүмкіндік бермеуді ескерткенмін. Төмен ұшудың тағы бір жолы — пайдаланушыларға көбірек мүмкіндік беру. Пайдаланушыларға қалағанын істеуге мүмкіндік беріңіз. Егер сіз олай істемесеңіз және бәсекелесіңіз солай істесе, басыңыз бәлеге қалады.
iTunes осы мағынада Web 2.0 стиліне сай келеді. Ақырында, тұтас альбомдарды сатып алуға мәжбүр болмай, жекелеген әндерді сатып алуға мүмкіндік туды. Дыбыс жазу индустриясы бұл идеяны жек көрді және оған барынша қарсы тұрды. Бірақ қолданушылардың не қалайтыны анық еді, сондықтан Apple лейблдерден төмен ұшты. [4] Дегенмен, шынында iTunes-ті Web 1.5 деп сипаттаған дұрысырақ болар. Музыкаға қолданылатын Web 2.0, бәлкім, жекелеген топтардың DRM-сіз әндерді тегін таратуын білдіретін шығар.
Қолданушыларға жақсылық жасаудың ең түпкі тәсілі — бәсекелестер ақша алатын нәрсені оларға тегін беру. 90-жылдары көптеген адамдар қазірге қарай микротөлемдерге арналған қандай да бір жұмыс істейтін жүйеге ие боламыз деп ойлаған шығар. Шын мәнінде, іс басқа бағытта өрбіді. Ең табысты сайттар — заттарды тегін берудің жаңа тәсілдерін тапқан сайттар. Craigslist 90-жылдардағы хабарландыру сайттарының күлін көкке ұшырды, ал OkCupid танысу сайттарының алдыңғы буынына дәл солай істейтін сияқты.
Веб-беттерге қызмет көрсету өте, өте арзан. Егер сіз әр бетті көруден бір центтің шағын бөлшегін болса да таба алсаңыз, пайда көре аласыз. Ал жарнаманы мақсатты бағыттау технологиясы жақсаруын жалғастыруда. Осыдан он жыл өткен соң eBay-ді жарнама есебінен жұмыс істейтін freeBay (немесе, ықтималырақ, gBay) ығыстырып шығарса, таңғалмас едім.
Қаншалықты оғаш естілсе де, біз стартаптарға мүмкіндігінше аз ақша табуға тырысу керектігін айтамыз. Егер сіз миллиард долларлық саланы елу миллион долларлық салаға айналдырудың жолын тапсаңыз, сол елу миллионның барлығы сізге тисе, тіпті жақсы. Дегенмен, шын мәнінде, заттарды арзандату, көбінесе автоматтандыру жұмыс орындарын көбейтетіні сияқты, сайып келгенде көбірек ақша әкелетін болып шығады.
Ең басты нысана — Microsoft. MS Office-ке вебке негізделген тегін балама ұсыну арқылы біреу сол шарды жарғанда, қандай гүрсіл болар еді десеңізші. [5] Мұны кім істейді? Google ма? Олар асықпайтын сияқты. Менің ойымша, бұл инені бұл идеядан қаймығуға тым тәжірибесіз екі 20 жастағы хакер қолданатын болады. (Ол қаншалықты қиын болуы мүмкін?)
Ортақ арқау
Ajax, демократия және қолданушыларды құрметтеу. Олардың барлығына не ортақ? Жақында ғана мен олардың арасында қандай да бір ортақ нәрсе бар екенін түсінбеген едім, бұл менің «Web 2.0» терминін соншалықты ұнатпауымның бір себебі болатын. Ол жай ғана жаңа пайда болған кез келген нәрсеге жапсырма ретінде қолданылып жатқандай — ештеңені болжай алмайтындай көрінді.
Бірақ ортақ арқау бар. Web 2.0 вебті бастапқыда қалай қолданылуы керек болса, солай қолдануды білдіреді. Қазір біз көріп отырған «трендтер» — бұл жай ғана Көпіршік кезінде оған күштеп таңылған бұзылған модельдердің астынан вебтің табиғи болмысының қайта шығуы.
Мен мұны Excite компаниясының негізін қалаушылардың бірі Джо Краустың сұхбатын оқығанда түсіндім. [6]
Excite шынында да бизнес-модельді ешқашан дұрыс таңдай алмады. Біз жаңа медиа пайда болған кезде ескі медианың тәжірибесін, мазмұнын, бизнес-модельдерін қабылдайтын классикалық проблемаға тап болдық — бұл сәтсіздікке ұшырайды, содан кейін барып анағұрлым сәйкес келетін модельдер табылады.
Көпіршік жарылғаннан кейінгі жылдары ештеңе болып жатпағандай көрінуі мүмкін еді. Бірақ өткенге көз жүгіртсек, бірдеңе болып жатты: веб өзінің табиғи тыныштық күйін тауып жатты. Мысалы, демократия құрамдас бөлігі — бұл біреудің арнайы іске асырғаны мағынасындағы инновация емес. Бұл — вебтің табиғи түрде тудыруға бейім нәрсесі.
Десктоптық тәрізді қосымшаларды веб арқылы ұсыну идеясына да қатысты осыны айтуға болады. Бұл идея вебтің өзі сияқты дерлік ескі. Бірақ бірінші ретте оны Sun өз пайдасына бейімдеп, біз Java апплеттерін алдық. Java содан бері C++ тілінің әмбебап ауыстырушысына айналды, бірақ 1996 жылы Java туралы әңгіме оның бағдарламалық жасақтаманың жаңа моделін ұсынатынында еді. Десктоптық қосымшалардың орнына сіз серверден жеткізілетін Java «апплеттерін» іске қосар едіңіз.
Бұл жоспар өз салмағынан өзі күйреді. Оны өлтіруге Microsoft көмектесті, бірақ ол бәрібір өлер еді. Хакерлер арасында оған ешқандай қызығушылық болған жоқ. Сіз PR агенттіктерінің бірдеңені келесі әзірлеу платформасы ретінде жарнамалап жатқанын көрсеңіз, оның олай емес екеніне сенімді бола аласыз. Егер ол шынымен сондай болса, оны сізге PR агенттіктерінің айтуының қажеті болмас еді, өйткені хакерлер, мысалы, Busmonster сияқты сайттар Google оны платформа ретінде жоспарламай тұрып-ақ оны платформа ретінде пайдаланғанындай, оның негізінде бірдеңелер жазып жатар еді.
Ajax-тың келесі ең мықты платформа екенінің дәлелі — мыңдаған хакерлер оның негізінде өздігінен бірдеңелер жасай бастады. Майкиге бұл ұнайды.
Web 2.0-дің барлық үш компонентінде тағы бір ортақ нәрсе бар. Міне, бір тұспал. Айталық, сіз Web 2.0 стартапы үшін мынадай идеямен инвесторларға бардыңыз делік:
del.icio.us және flickr сияқты сайттар пайдаланушыларға мазмұнды сипаттаушы токендермен «тегтеуге» мүмкіндік береді. Бірақ олар елемейтін жасырын тегтердің үлкен көзі де бар: веб-сілтемелердегі мәтін. Оның үстіне, бұл сілтемелер парақшаларды жасаған жеке адамдар мен ұйымдарды байланыстыратын әлеуметтік желіні білдіреді, ал графтар теориясын қолдана отырып, біз осы желіден әр мүшенің беделінің бағасын есептей аламыз. Біз осы жасырын тегтерді табу үшін вебті зерттеуді және оларды олар қамтитын бедел иерархиясымен бірге веб-іздеулерді жақсарту үшін пайдалануды жоспарлап отырмыз.
Олардың мұның Google-дың сипаттамасы екенін түсінуі үшін орта есеппен қанша уақыт кетеді деп ойлайсыз?
Google Web 2.0-дің барлық үш компонентінде пионер болды: олардың негізгі бизнесі Web 2.0 терминдерімен сипатталғанда керемет сәнді естіледі, «Қолданушыларға дөрекілік танытпау» — «Зұлым болмаудың» бір бөлігі, және, әрине, Google Google Maps арқылы бүкіл Ajax бумын бастап берді.
Web 2.0 дегеніміз — вебті қалай қолдану керек болса, дәл солай қолдану, ал Google солай істейді. Олардың құпиясы осында. Олар баспа БАҚ сияқты бизнес-модельді тілеп тыныштықта отырудың немесе Microsoft пен дыбыс жазу лейблдері сияқты өз тұтынушыларын сотқа беріп, қарсы желге қарсы жүзуге тырысудың орнына, желмен бірге жүзіп келеді. [7]
Google оқиғаларды өз қалауынша болуға мәжбүрлеуге тырыспайды. Олар не болатынын анықтауға және ол орын алған кезде сонда дайын тұруға тырысады. Технологияға осылай келу керек — және бизнес барған сайын үлкен технологиялық құрамдас бөлікті қамтитындықтан, бұл бизнесті жүргізудің де дұрыс жолы.
Google-дың «Web 2.0» компаниясы екендігі бұл терминнің мағыналы бола тұра, сонымен бірге біршама жалған екенін көрсетеді. Бұл «аллопатиялық» деген сөз сияқты. Ол жай ғана істі дұрыс істеуді білдіреді және ол үшін арнайы сөздің болуы — жаман белгі.
Ескертпелер
[1] 2004 жылғы маусымдағы конференция сайтынан: «Вебтің бірінші толқыны браузермен тығыз байланысты болса, екінші толқын қосымшаларды веб бойынша кеңейтеді және қызметтер мен бизнес мүмкіндіктерінің жаңа буынына жол ашады». Егер бұл бірдеңені білдіретін болса, онда бұл вебке негізделген қосымшалар туралы сияқты.
[2] Мәлімет ретінде: Reddit Y Combinator тарапынан қаржыландырылды. Бірақ мен оны өз командамызға деген адалдықтан қолдана бастағаныммен, оған шынайы тәуелді болып қалдым. Айтпақшы, мен биылғы жылдың басында барлық акцияларымды сатып жібергендіктен, !MSFT-тің инвесторымын.
[3] Мен редакциялауға қарсы емеспін. Мен жазуға қарағанда редакциялауға көбірек уақыт бөлемін және мен жазғанның бәрін дерлік тексеріп беретін талғампаз достар тобым бар. Маған ұнамайтыны — кейіннен басқа біреудің редакциялауы.
[4] «Анық» деу тым жеңілдетіп айтқандық болар. Apple ақыр соңында есікті ашқанға дейін, қолданушылар жылдар бойы терезеден кіріп жүрді.
[5] Тұспал: Office-ке вебке негізделген балама жасаудың жолы әрбір компонентті өзіңіз жазып шығуда емес, бірнеше серверге таралған виртуалды үй каталогын бөлісу үшін веб-қосымшаларға арналған хаттама жасауда болуы мүмкін. Немесе бәрін өзіңіз жазып шығуда болар.
[6] Джессика Ливингстонның Founders at Work кітабында.
[7] Microsoft өз клиенттерін тікелей сотқа берген жоқ, бірақ олар SCO-ға оларды сотқа беруге көмектесу үшін қолдан келгеннің бәрін жасаған сияқты.
Осы мақаланың нобайларын оқып шыққаны үшін Тревор Блэквеллге, Сара Харлинге, Джессика Ливингстонға, Питер Норвигке, Аарон Шварцқа және Джефф Вайнерге, сондай-ақ сұрақтарыма жауап бергені үшін O'Reilly мен Adaptive Path жігіттеріне алғыс айтамын.