(Бұл эссе 2007 жылдың қазан айында FOWA конференциясында жасалған баяндамаға негізделген.)
Дәл қазір бір қызық жайт болып жатыр. Стартаптар кез келген технология арзандаған кезде өтетін өзгерістерді бастан кешіруде.
Бұл — технология тарихында қайта-қайта кездесетін заңдылық. Бастапқыда өте қымбат және аз көлемде жасалатын қандай да бір құрылғы болады. Кейін біреу оны арзан бағаға қалай жасау керектігін табады; олардың өндірісі еселеп артады; нәтижесінде оларды мүлдем жаңа мақсаттарда қолдану мүмкіндігі туады.
Бұған компьютерлер таныс мысал бола алады. Мен кішкентай кезімде компьютерлер даралап жасалатын үлкен әрі қымбат машиналар еді. Қазір олар жаппай қолжетімді тұтыну тауарына айналды. Енді біз компьютерлерді кез келген затқа енгізе аламыз.
Бұл заңдылық өте ертеден келе жатыр. Экономика тарихындағы бетбұрысты кезеңдердің көбі осының мысалдары болып табылады. Бұл 1850 жылдары болат өндірісінде, ал 1780 жылдары энергия көздерінде орын алды. XIII ғасырда бұл мата өндірісінде болып, кейінірек Қайта өрлеу дәуірін тудырған байлықтың бастауына айналды. Ауыл шаруашылығының өзі де осы заңдылықтың көрінісі еді.
Енді бұл заңдылық стартаптар тарапынан жасалып қана қоймай, стартаптардың өзінде орын алып жатыр. Веб-стартаптарды ашу соншалықты арзандағаны сонша, ендігі жерде олар жүздеген, мыңдаған есе көп көлемде құрылатын болады. Егер бұл заңдылық орындалса, ол түбегейлі өзгерістерге алып келуі тиіс.
1. Қаптаған стартаптар
Сондықтан веб-стартаптардың болашағы туралы менің алғашқы болжамым өте қарапайым: олар өте көп болады. Стартап ашу қымбат болған кезде, оны бастау үшін инвесторлардың келісімін алу керек еді. Қазіргі кездегі жалғыз шектеу — батылдық.
Тіпті бұл шектеу де төмендеп келеді, өйткені адамдар басқалардың тәуекелге бел буып, аман-есен қалып жатқанын көріп отыр. Біз қаржыландырған стартаптардың соңғы тобында бұрын өтінім беруді ойлаған, бірақ сенімсіздік танытып, оның орнына жалдамалы жұмысқа кірген бірнеше негіздеуші болды. Олар мұны істеген достарының айтқандарын естігеннен кейін ғана өздері байқап көруге шешім қабылдаған.
Стартап бастау қиын, бірақ таңғы 9-дан кешкі 5-ке дейінгі жұмыс та оңай емес, кей жағынан ол қиындықтың одан да сорақы түрі. Стартапта уайымың көп болады, бірақ үлкен компаниядағыдай өмірің зая өтіп жатқандай сезім болмайды. Оның үстіне, стартапта әлдеқайда көп ақша табуға болады.
Стартаптардың нәтиже беретіні туралы хабар тараған сайын, олардың саны қазір таңғаларлық болып көрінетін деңгейге дейін өсуі мүмкін.
Қазір біз компанияда жұмыс істеуді қалыпты жағдай деп санаймыз, бірақ бұл — тарихтың өте жұқа ғана қабаты. Небәрі екі-үш ұрпақ бұрын қазір индустриясы дамыған елдер деп аталатын жерлердегі халықтың көпшілігі егіншілікпен күн көрген. Сондықтан көптеген адамдар күнкөріс тәсілін өзгертеді деген болжам таңғаларлық болып көрінгенімен, олардың өзгертпеуі одан да таңғаларлық болар еді.
2. Стандарттау
Технология бір нәрсені түбегейлі арзандатқанда, артынша әрқашан стандарттау келеді. Өнімдерді үлкен көлемде жасаған кезде, өзгертуді қажет етпейтін барлық нәрсені стандарттауға бейім боласың.
Y Combinator-да әлі күнге дейін небәрі төрт-ақ адамбыз, сондықтан біз бәрін стандарттауға тырысамыз. Біз қызметкерлер жалдай алар едік, бірақ біз инвестициялау процесін қалай масштабтау керектігін амалсыз табуға мәжбүр болғымыз келеді.
Біз стартаптарға жиі айтамыз: ең алдымен бірінші қарапайым нұсқаны (MVP) тез шығарыңдар, содан кейін қолданушылардың қажеттіліктері келесі қадамды айқындасын. Шын мәнінде, өнімді нарықтың өзі жасақтауына жол беріңіздер. Біз өзіміз де солай жасадық. Стартаптардың үлкен санын басқару үшін әзірлеп жатқан әдіс-тәсілдерімізді біз бағдарламалық жасақтама сияқты көреміз. Кейде ол Hacker News пен өтінім қабылдау жүйеміз сияқты кәдімгі бағдарламаның өзі болып табылады.
Біз стандарттау бойынша жұмыс істеп жатқан ең маңызды бағыттардың бірі — инвестиция шарттары. Осы уақытқа дейін инвестиция шарттары әр жолы жеке келісілетін. Бұл негіздеушілер үшін үлкен мәселе, себебі ол инвестиция тарту мерзімін ұзартады және заңгерлік шығындарды арттырады. Сондықтан біз өзіміз жасайтын әрбір мәміле үшін бірдей құжаттарды пайдаланумен қатар, біз қаржыландыратын барлық стартаптар болашақ раундтарда қолдана алатын әмбебап періштелік келісімшарттарды әзірлеттік.
Кейбір инвесторлар әлі де өздерінің келісім шарттарын ойлап тапқысы келетін шығар. Миллион немесе одан да көп доллар тартылатын Series A раундтары жақын болашақта бәрібір дербес келісімдер болып қала береді. Бірақ менің ойымша, періштелік раундтар негізінен стандартталған келісімдермен жасала бастайды. Келісімшартқа бір үйме күрделі шарттарды тықпалағысы келетін періште инвестормен онсыз да жұмыс істемей-ақ қойған дұрыс.
3. Компанияларды сатып алуға деген жаңа көзқарас
Меніңше, стандарттала бастаған тағы бір нәрсе — сатып алулар (acquisitions). Стартаптардың саны артқан сайын, ірі компаниялар сатып алуды жәй ғана жаңа қызметкерді жұмысқа алудан сәл ғана қиынырақ ететін стандартты процедураларды әзірлей бастайды.
Технологияның басқа да көптеген салаларындағыдай, мұнда да Google көш бастап келеді. Олар көптеген стартаптарды сатып алады — адамдар ойлағаннан әлдеқайда көп, өйткені олар соның шағын бөлігін ғана жариялайды. Және Google болғандықтан, олар мұны барынша тиімді істеудің жолын тауып келеді.
Олар шешкен мәселелердің бірі — сатып алуларға қалай қарау керектігі. Көптеген компаниялар үшін сатып алулар әлі күнге дейін белгілі бір қауқарсыздықтың белгісі сияқты көрінеді. Компаниялар оны мәжбүр болғандықтан жасайды, бірақ әдетте «бұлай істемеуіміз керек еді, өзіміздің бағдарламашыларымыз қажеттінің бәрін өзі жасай алуы керек еді» деген бір ыңғайсыз сезім болады.
Google-дің үлгісі әлемнің қалған бөлігін бұл ойдан арылтуы тиіс. Google-де кез келген ашық технологиялық компанияға қарағанда ең мықты бағдарламашылар бар. Егер олар сатып алу жасаудан қысылмаса, қалғандары тіпті қысылмауы керек. Google қанша сатып алса, Microsoft одан он есе көп сатып алуы тиіс.
Google-дің сатып алудан тартынбауының бір себебі — олар осы жолмен келетін адамдардың сапасын жақсы біледі. Ларри мен Сергей Google-ді іздеу жүйелерін аралап, өз идеяларын сатуға тырысып, ешкім алмағаннан кейін ғана бастаған болатын. Олар үлкен компанияның табалдырығын аттап келген сол жігіттердің өзі болды, сондықтан олар келіссөз үстелінің арғы жағында кім отыруы мүмкін екенін жақсы түсінеді.
4. Неғұрлым тәуекелді стратегиялар мүмкін болады
Тәуекел әрдайым сыйақыға пропорционалды. Шынымен үлкен табысқа жетудің жолы — ақылға сыймайтын сияқты көрінетін әрекеттер жасау, мысалы, 1998 жылы жаңа іздеу жүйесін бастау немесе миллиард долларлық сатып алу ұсынысынан бас тарту.
Бұл венчурлік қаржыландыруда бұрыннан келе жатқан мәселе. Негіздеушілер мен инвесторлардың тәуекелге көзқарасы екі түрлі. Тәуекелдің орта есеппен сыйақыға пропорционал екенін білетін инвесторлар тәуекелді стратегияларды ұнатады, ал орташа көрсеткіштерді елемейтіндей үлкен таңдамасы жоқ негіздеушілер консервативті болуға бейім.
Егер стартаптарды ашу оңай болса, бұл қарама-қайшылық жойылады, себебі негіздеушілер оларды жас кезінде, көбірек тәуекелге бару ұтымды болған кезде бастай алады және өз мансабында жалпы көбірек стартап аша алады. Негіздеушілер көп стартап жасай алған кезде, олар әлемге инвесторлар сияқты портфельді оңтайландыру тұрғысынан қарай бастайды. Ал бұл жасалатын байлықтың жалпы көлемі анағұрлым көп болатынын білдіреді, өйткені стратегиялар тәуекелдірек бола алады.
5. Жас әрі нөрд негіздеушілер
Егер стартаптар арзан тауарға айналса, кезінде микропроцессорлар компьютерлерді арзандатқанда оларға қол жеткізгендер көбейгені сияқты, бұл салаға келетін адамдар да көбейеді. Әсіресе бұрынғыға қарағанда жасырақ әрі техникалық тұрғыдан мықтырақ негіздеушілер стартап бастай алатын болады.
Бұрын стартап бастау өте қымбат болған кезде, сізге инвесторларды көндіру қажет еді. Ал бұл нақты стартаппен айналысудан мүлдем басқа дағдыларды талап ететін. Егер инвесторлар мінсіз бағалаушылар болса, екеуіне де бірдей дағдылар қажет болар еді. Бірақ, өкінішке қарай, көптеген инвесторлар өте нашар бағалайды. Мен мұны жақсы білемін, өйткені ақша тарту қаншалықты орасан зор еңбекті қажет ететінін іштей көріп отырмын, ал кез келген саладағы сату күш-жігерінің көлемі әрқашан сатып алушылардың пайымдау қабілетіне кері пропорционал болады.
Бақытымызға орай, егер стартаптарды бастау арзандаса, инвесторларды көндірудің басқа тәсілі пайда болады. Венчурлік инвесторларға бизнес-жоспармен барып, оларды қаржыландыруға көндірудің орнына, сіз бізден немесе өз ағаңыздан алған бірнеше ондаған мың доллар көлеміндегі бастапқы ақшаға өнімді шығарып, оларға жоспардың орнына жұмыс істеп тұрған компаниямен бара аласыз. Сонда өз-өзіңізге тым сенімді әрі шешен болып көрінудің орнына, жай ғана Alexa көрсеткіштерін көрсете саласыз.
Инвесторларды көндірудің бұл жолы хакерлерге көбірек сәйкес келеді, өйткені олар технологияға ішінара басқа салаларда талап етілетін жасандылықтан ыңғайсызданғандықтан келген болатын.
6. Стартап хабтары өз мәнін жоғалтпайды
Стартап бастау арзандаса, бұл Кремний алқабы сияқты стартап хабтарының соңын білдіретіндей көрінуі мүмкін. Егер стартап бастау үшін тек пәтерақыға жететін ақша ғана қажет болса, оны кез келген жерде жасауға болар еді.
Бұл бір жағынан дұрыс, бір жағынан бұрыс. Қазір стартапты кез келген жерде бастауға болатыны рас. Бірақ стартаппен тек бастап қана қоймай, одан да көп нәрсе істеу керек. Оны табысты ету керек. Ал бұл стартап хабында жүзеге асуы әлдеқайда ықтимал.
Мен бұл сұрақ туралы көп ойландым, және маған веб-стартаптардың арзандауы стартап хабтарының маңызын кемітпейді, керісінше арттыра түсетін сияқты көрінеді. Стартап хабтарының құндылығы, кез келген бизнестің орталықтары сияқты, өте ескі дәстүрге негізделген: бетпе-бет кездесулер. Жақын болашақта ешқандай технология University Ave бойымен келе жатып, демалыс бойы мазалаған қатені (bug) қалай түзету керектігін айтып беретін досыңды кездейсоқ кездестіруді немесе көрші көшедегі досыңның стартапына барып, сондағы инвесторлардың бірімен әңгімелесіп қалуды алмастыра алмайды.
Стартап хабында болу-болмау мәселесі сырттан инвестиция тарту-тартпау туралы сұраққа ұқсайды. Мәселе оның сізге қажет немесе қажет еместігінде емес, оның қандай да бір артықшылық беретіндігінде. Себебі артықшылық әкелетін кез келген нәрсені бәсекелестеріңіз пайдаланып, ал сіз пайдаланбасаңыз, олар сізден озып кетеді. Сондықтан біреудің «бізге Кремний алқабында болудың қажеті жоқ» дегенін естісеңіз, оның «қажет» деген сөзді қолдануының өзі сұраққа дұрыс қарап тұрмағанының белгісі.
Стартап хабтары бұрынғыдай қуатты магнит болып қалғанымен, стартап бастаудың арзандауы олар тартатын бөлшектердің жеңілдегенін білдіреді. Қазіргі стартап небары 22 жастағы екі жігіттен тұруы мүмкін. Мұндай шағын команда 10 адамнан тұратын, жартысының бала-шағасы бар компанияға қарағанда әлдеқайда оңай көше алады.
Біз мұны жақсы білеміз, өйткені адамдарды Y Combinator үшін көшуге міндеттейміз, және бұл ешқандай қиындық тудырмайтын сияқты. Үш ай бойы бірге бетпе-бет жұмыс істеудің артықшылығы көшудің қолайсыздығын толықтай ақтайды. Мұны бастан өткерген кез келген адамнан сұрап көріңіз.
Бастапқы кезеңдегі стартаптардың мобильділігі бастапқы қаржыландырудың (seed funding) ұлттық ауқымдағы бизнес екенін көрсетеді. Бізге ең жиі келетін хаттардың бірі — Y Combinator-дың жергілікті клонын ашуға көмектесуімізді сұрайтындардан келеді. Бірақ бұл жәй ғана жұмыс істемейді. Ірі ғылыми-зерттеу университеттері сияқты, бастапқы қаржыландыру да аймақтық бола алмайды.
Бастапқы қаржыландыру жай ғана ұлттық емес, халықаралық деңгейде ме? Қызық сұрақ. Олай болуы мүмкін деген белгілер бар. Бізге АҚШ-тан тыс жерлерден негіздеушілер легі толассыз келіп жатыр және олардың нәтижелері ерекше жақсы, өйткені олардың барлығы табысқа жетуге соншалықты бекінгендіктен, осы мақсатта басқа елге көшуге де дайын болған адамдар.
Стартаптар неғұрлым мобильді болған сайын, жаңа кремний алқаптарын құру соғұрлым қиынға соғады. Егер стартаптар мобильді болса, ең мықты жергілікті таланттар нағыз Кремний алқабына кетеді, ал жергілікті жерде қалатындар — көшуге жігері жетпеген адамдар ғана болады.
Айтпақшы, бұл ұлтшылдық ой емес. Бәсекелесетін мемлекеттер емес, қалалар. Атланта да дәл Мюнхен сияқты сәтсіздікке ұшырайды.
7. Жақсырақ пайымдау қажет
Егер стартаптардың саны күрт артса, онда оларды бағалаумен айналысатын адамдар өз ісін әлдеқайда жақсырақ меңгеруге мәжбүр болады. Мен бұл жерде әсіресе инвесторлар мен сатып алушыларды айтып отырмын. Біз қазір жылына шамамен 1000 өтінім аламыз. Егер бізге 10 000 өтінім түссе, біз не істейміз?
Бұл шынында да алаңдатарлық ой. Бірақ біз қандай да бір шешімін табамыз. Табуға тура келеді. Бұл, бәлкім, белгілі бір бағдарламалық жасақтама жазуды қажет етер, бірақ бақытымызға орай, біз оны істей аламыз.
Сатып алушылар да жеңімпаздарды таңдауда шеберлене түсуі керек болады. Олар әдетте инвесторларға қарағанда жақсырақ таңдайды, себебі олар шешімді кейінірек, өлшейтін нақты нәтижелер көбірек болған кезде қабылдайды. Бірақ тіпті ең озық сатып алушылардың өзінде сатып алатын компанияларды анықтау тым бейберекет жүреді, ал сатып алуды аяқтау көбінесе көптеген қажетсіз кедергілермен коштеледі.
Менің ойымша, сатып алушы компанияларда уақыт өте келе жақсы сатып алуларды анықтап қана қоймай, мәмілелерді де жүзеге асыратын бас сатып алу директоры (chief acquisition officer) пайда болуы мүмкін. Қазіргі уақытта бұл екі функция бір-бірінен бөлек. Болашағы зор жаңа стартаптарды көбінесе әзірлеушілер байқайды. Егер ықпалы бар біреу оларды сатып алғысы келсе, мәміле корпоративтік даму (corp dev) жігіттеріне келіссөз жүргізу үшін беріледі. Егер осы екеуі бір топқа біріктіріліп, оны техникалық білімі бар және қол жеткізгісі келетін нәтиже туралы көзқарасы бар адам басқарса, жақсырақ болар еді. Мүмкін болашақта ірі компанияларда компанияның өз ішінде әзірленген технологияларға жауапты инжиниринг жөніндегі вице-президент (VP of Engineering) және технологияны сырттан тартуға жауапты CAO болар.
Қазіргі уақытта ірі компанияларда кезінде 20 миллион долларға сатып алуға болатын стартапты кейін 200 миллион долларға сатып алғаны үшін ешкімнің басы ауырмайды. Осындай нәрсе үшін жауап беретін адам пайда болуы керек.
8. Колледждер өзгереді
Егер ең үздік хакерлер колледжден кейін жұмысқа тұрудың орнына өз компанияларын ашатын болса, бұл колледждегі жағдайды өзгертеді. Бұл өзгерістердің көпшілігі жақсы жаққа қарай болады. Менің ойымша, колледж өмірі болашақта әлеуетті жұмыс берушілер сені бағалайды деген үмітпен жағымсыз түрде бұрмаланған.
Өзгерістердің бірі «колледжден кейін» деген ұғымның мәнінде болады: ол колледжді бітірген кезден гөрі, оны тастап кеткен кезге ауысады. Егер сіз өз компанияңызды ашып жатсаңыз, дипломның сізге не қажеті бар? Біз адамдарды колледж кезінде стартап ашуға шақырмаймыз, бірақ ең мықты негіздеушілер бұған әбден қабілетті. Біз қаржыландырған ең табысты компаниялардың кейбірін студенттер бастаған.
Мен колледж дипломдары шынымен маңызды болып көрінген уақытта өстім, сондықтан мұндай сөздерді айту мен үшін де тосын, бірақ дипломда тұрған ешқандай сиқыр жоқ. Соңғы емтиханды тапсырғаннан кейін өміріңізде сиқырлы түрде өзгеретін ештеңе жоқ. Дипломдардың маңыздылығы тек ірі ұйымдардың әкімшілік қажеттіліктеріне ғана байланысты. Бұл, әрине, сіздің өміріңізге әсер етуі мүмкін — жоғары оқу орнынан кейінгі білім алуға түсу немесе АҚШ-та жұмыс визасын алу бакалавр дипломынсыз қиын — бірақ мұндай талаптардың маңызы барған сайын азая береді.
Студенттердің диплом алу-алмауының маңызы азайған сайын, олардың қай колледжде оқығаны да маңызды болмай бастайды. Стартапта сізді қолданушылар бағалайды, ал оларға қай колледжде оқығаныңыз бәрібір. Сондықтан стартаптар әлемінде элиталық университеттер қақпашы рөлін азырақ атқаратын болады. АҚШ-та бай ата-аналардың балалары оқуға түсуді оңай айналып өтетіні ұлттық жанжалға айналған. Бірақ бұл мәселенің түпкілікті шешімі университеттерді реформалау арқылы емес, оларды айналып өту арқылы табылуы мүмкін. Біз технология әлемінде мұндай шешімдерге үйренгенбіз: сіз нарықтағы алпауыттарды жеңбейсіз; сіз мәселені қайта тұжырымдап, оларды керексіз етіп тастайсыз.
Университеттердің ең үлкен құндылығы — олардың бренді немесе тіпті сабақтары емес, сіз кездестіретін адамдар. Егер колледжден кейін стартап бастау қалыпты жағдайға айналса, студенттер осы мүмкіндікті барынша пайдалануға ұмтыла бастауы мүмкін. Өздері жұмыс істегісі келетін компанияларда тағылымдамадан өтуге көңіл бөлгеннің орнына, олар бірлескен негіздеуші болғысы келетін басқа студенттермен бірге жұмыс істеуге ден қоя бастайды.
Студенттердің сабақта не істейтіні де өзгереді. Болашақ жұмыс берушілерге әсер қалдыру үшін жақсы баға алуға тырысудың орнына, студенттер шынымен бірдеңе үйренуге тырысатын болады. Біз бұл жерде өте түбегейлі өзгерістер туралы айтып отырмыз.
9. Қаптаған бәсекелестер
Егер стартап бастау оңайырақ болса, бұл бәсекелестер үшін де оңай деген сөз. Дегенмен, бұл арзандықтың артықшылығын жоққа шығармайды. Бәріңіз бірдей нөлдік қосындысы бар ойын ойнап жатқан жоқсыздар. Қанша стартап басталғанына қарамастан, табысқа жете алатын стартаптардың саны шектеулі емес.
Шын мәнінде, табысқа жете алатын стартаптардың санына ешқандай шек жоқ деп ойлаймын. Стартаптар құндылық жасау арқылы табысқа жетеді, ал бұл — адамдардың қалауларын қанағаттандыру. Ал адамдардың қалауы, кем дегенде қысқа мерзімде, шексіз болып көрінеді.
Стартаптар санының өсуі нені білдіреді десеңіз, ол жақсы идеяны жайына қалдырып, созып жүре алмайтыныңызды білдіреді. Сіздің идеяңыз басқа адамдарда да бар және олардың сол идея бойынша әрекет ету ықтималдығы күн сайын арта түседі.
10. Жылдамырақ даму
Бұның, кем дегенде технология тұтынушылары үшін, жақсы жағы бар. Егер адамдар идеяларды созбай, оларды бірден жүзеге асыруға кіріссе, технология тезірек дамиды.
Инновациялардың кейбір түрлері эволюциядағы үзілмелі тепе-теңдік моделі сияқты, әр жолы бір компания арқылы пайда болады. Ірі компанияларға ойлаудың өзі қауіпті болып көрінетін идеялардың түрлері бар. Microsoft-тың веб-қосымшаларды түсінуде қалай қиналғанына қараңызшы. Олар көрермендердің бәрі жаман бірдеңе болатынын көріп отырған, бірақ өзі ештеңені аңғармайтын кино кейіпкеріне ұқсайды. Әр жолы бір компания арқылы жүзеге асатын үлкен инновациялар жаңа компаниялардың пайда болу жылдамдығы артқан сайын, әрине, тезірек орын алады.
Бірақ шын мәнінде жылдамдық екі есе артады. Адамдар жаңа идеяларды іске асыру үшін бұрынғыдай ұзақ күтпейді, сонымен қатар бұл идеялар ірі компанияларда емес, көбінесе стартаптардың ішінде дамитын болады. Бұл технологияның әрбір компания шеңберінде де жылдамырақ дамитынын білдіреді.
Ірі компаниялар істі тез бітіруге қолайлы орын емес. Мен жақында стартапын үлкен компания сатып алған бір негіздеушімен сөйлестім. Ол нақтылықты ұнататын адам еді, сондықтан сатып алуға дейінгі және одан кейінгі өнімділікті өлшеген. Ол код жолдарын санап шыққан, бұл күмәнді өлшем болуы мүмкін, бірақ бұл жағдайда ол мағыналы болды, себебі бағдарламашылардың құрамы өзгермеген еді. Ол сатып алудан кейін олардың өнімділігі он үш есе төмендегенін анықтады.
Оларды сатып алған компания аса ақымақ компания емес еді. Меніңше, оның өлшегені — негізінен үлкендіктің салдары болатын. Мұны өзім де бастан өткердім және оның көрсеткіші шындыққа жанасатын сияқты. Үлкен компанияларда адамның бойындағы күш-жігерді сорып алатын бірдеңе бар.
Осы барлық энергия дұрыс бағытқа жұмсалса, не істей алатынын елестетіп көріңізші. Әлем хакерлерінің бойында көптеген адамдар тіпті байқамайтын орасан зор жасырын әлеует бар. Біздің Y Combinator-мен айналысуымыздың басты себебі де сол: хакерлерге өз стартаптарын бастауды жеңілдету арқылы осы бүкіл энергияны босату.
Құбырлар тізбегі
Қазіргі уақытта стартап бастау процесі ескі үйдегі сантехникаға ұқсайды. Құбырлары тар әрі ирелеңдеген, әрбір жалғанған жерінен су ағып тұр. Болашақта бұл былық бірте-бірте бір ғана үлкен құбырмен ауыстырылады. Су бәрібір А нүктесінен В нүктесіне дейін баруы керек, бірақ ол тезірек және кездейсоқ жарықтардан шашырап кету қаупінсіз жетеді.
Бұл көптеген нәрсені жақсы жаққа өзгертеді. Мұндай үлкен, түзу құбырда адамның өз нәтижесімен бағалануының күші бүкіл жүйе бойымен кері бағытта тарайды. Нәтиже әрқашан басты сынақ болып табылады, бірақ қазір сантехникада иірімдер көп болғандықтан, көптеген адамдар уақытының көп бөлігінде одан оқшауланып қалады. Нәтижесінде, жоғары сынып оқушылары элиталық колледждерге түсу үшін жақсы баға алу керек деп ойлайтын, колледж студенттері жұмыс берушілерге әсер ету үшін жақсы баға алу керек деп ойлайтын, ондағы қызметкерлер уақытының көп бөлігін саяси интригаларға жұмсайтын, ал тұтынушылар таңдаудың аздығынан амалсыз сатып алатын әлемге тап боласыз. Осы тізбек үлкен, түзу құбырға айналғанын елестетіп көріңізші. Сонда нәтижеге қарап бағалаудың әсері мектепке дейін жетіп, қазір адамдарды бағалауға негіз болатын барлық негізсіз дүниелерді жуып шайып кетер еді. Міне, веб-стартаптардың болашағы осындай.
Сөз сөйлеуге шақырғаны үшін Брайан Оберкирх пен Саймон Уиллисонға, сондай-ақ бәрінің ойдағыдай өтуін қамтамасыз еткен Carson Systems ұжымына алғыс айтамын.