(Бу эссе 2007 елның октябрендә FOWA конференциясендә ясалган чыгышка нигезләнгән.)
Хәзерге вакытта бик кызыклы бер хәл бара. Стартаплар технологик арзанлашу барышында була торган үзгәрешләрне үтә.
Бу — технология дөньясында кабатланып торган бер закончалык. Башта бик кыйммәт һәм аз санда җитештерелә торган ниндидер җайланма барлыкка килә. Аннары кемдер аны ничек арзан ясарга кирәген таба; алар күпләп җитештерелә башлый; һәм нәтиҗәдә аларны яңача куллану мөмкинлеге ачыла.
Компьютерлар — моңа яхшы таныш мисал. Мин бала чакта компьютерлар берәмтекләп җыела торган зур, кыйммәт машиналар иде. Хәзер алар гади куллану товарына әйләнде. Хәзер без компьютерларны теләсә нәрсәгә урнаштыра алабыз.
Бу закончалык бик борынгы. Икътисад тарихындагы борылыш мизгелләренең күбесе — аның үрнәкләре. Бу хәл 1850-нче елларда корыч белән, ә 1780-нче елларда энергия белән булды. Бу унөченче гасырда тукыма җитештерүдә булды һәм нәтиҗәдә соңрак Яңарыш дәверен барлыкка китергән байлык тупланды. Авыл хуҗалыгы үзе дә шушы закончалыкның бер мисалы иде.
Хәзер исә бу закончалык стартаплар тарафыннан барлыкка китерелү белән беррәттән, стартапларның үзендә бара. Веб-стартап ачу шулкадәр арзанлашты ки, алар хәзер берничә дәрәҗәгә күбрәк ачылачак. Әгәр бу закончалык дөрес булса, ул зур үзгәрешләргә китерергә тиеш.
1. Бик күп стартаплар
Шуңа күрә веб-стартапларның киләчәге турында минем беренче фаразым бик гади: алар бик күп булачак. Элек стартап башлау кыйммәт булганда, моның өчен инвесторларның рөхсәтен алырга кирәк иде. Хәзер исә бердәнбер киртә — кыюлык.
Хәтта бу киртә дә түбәнәя бара, чөнки кешеләр башкаларның бу адымга барып, исән калуларын күрәләр. Без финанслаган стартапларның соңгы төркемендә элегрәк тә ғариза бирергә уйлаган, ләкин шикләнеп, аның урынына гади эшкә кергән берничә нигезләүче бар иде. Бары тик шушы эшкә алынган дусларының тәҗрибәсен ишеткәч кенә, алар үзләре дә тырышып карарга карар кылганнар.
Стартап башлап җибәрү кыен, ләкин тугыздан бишкә кадәр эштә эшләү дә кыен, һәм кайсы ягы белән караганда — начаррак төрдәге кыенлык. Стартапта мәшәкатьләр күп, ләкин зур компаниядәге кебек гомерең заяга узып бара дигән хис юк. Өстәвенә, стартапта сез күпкә күбрәк акча эшли аласыз.
Стартапларның уңышлы була алуы турында сүз таралган саен, аларның саны хәзер гаҗәп булып күренерлек дәрәҗәгә җитәргә мөмкин.
Хәзер без компаниядә эшләүне гадәти хәл дип саныйбыз, ләкин бу — тарихның бик юка гына бер катламы. Нибары ике-өч буын элек, бүген индустриаль дип аталган илләрдәге күпчелек халык игенчелек белән көн күргән. Шуңа күрә күп санлы кешеләрнең яшәү рәвешен һәм акча эшләү ысулын үзгәртүе турындагы фикер гаҗәп тоелса да, алар үзгәртмәсә, бу тагын да гаҗәбрәк булыр иде.
2. Стандартлаштыру
Технология нинди дә булса нәрсәне нык арзанлатса, аның артыннан һәрвакыт стандартлаштыру килә. Әйберләрне зур күләмдә ясаганда, сез үзгәрүе кирәк булмаган бар нәрсәне стандартлаштырырга омтыласыз.
Y Combinator-да без һаман да дүрт кенә кеше, шуңа күрә бөтен нәрсәне стандартлаштырырга тырышабыз. Без хезмәткәрләр яллый алыр идек, ләкин без инвестицияләр күләмен арттыруны (масштаблауны) ничек оештырырга кирәклеген аңларга мәҗбүр булырга телибез.
Без стартапларга еш кына продуктның беренче минималь версиясен тиз арада чыгарырга, ә аннары кулланучыларның ихтыяҗлары алга таба нәрсә эшләргә кирәклеген билгеләсен дип киңәш итәбез. Асылда, продуктның дизайнын базар үзе ясасын. Без моны үзебез дә эшләдек. Без күп санлы стартаплар белән эшләү өчен үзебез булдырган алымнарны программа тәэминаты кебек дип күрәбез. Кайвакыт бу туры мәгънәдә программа тәэминаты, мәсәлән, Hacker News һәм безнең гариза бирү системасы.
Без стандартлаштыру өстендә эшләгән иң мөһим нәрсәләрнең берсе — инвестиция шартлары. Моңа кадәр инвестиция шартлары һәрвакыт аерым килештерелә иде. Бу нигезләүчеләр өчен проблема, чөнки акча җыю озакка сузыла һәм юридик чыгымнарны арттыра. Шуңа күрә, без төзегән һәр килешү өчен бер үк документларны кулланудан тыш, без финанслаган барлык стартаплар киләчәк акча җыю раундларында куллана алсын өчен гомуми фәрештә-инвестор документлары эшләттек.
Кайбер инвесторлар әле дә үзләренең килешү шартларын уйлап табарга теләр. Бер миллион доллар яки күбрәк акча җыела торган Series A раундлары якын киләчәктә дә үзенчәлекле килешүләр булып калачак. Ләкин, минемчә, фәрештә раундлары нигездә стандартлаштырылган килешүләр белән үткәрелә башлар. Килешүгә күп санлы катлаулы шартлар кертергә теләгән фәрештә-инвестор, мөгаен, сезгә кирәк булмаган кешедер.
3. Компанияләрне сатып алуга яңа караш
Мин стандартлаша башлаганын күргән тагын бер нәрсә — компанияләрне сатып алу (аквизицияләр). Стартаплар саны арткан саен, эре компанияләр сатып алуны гади генә эшкә алу процедурасыннан әллә ни аерылмаслык итә торган стандарт тәртипләр эшләп чыгарачак.
Технологиянең бик күп тармакларындагы кебек, бу өлкәдә дә Google алда бара. Алар бик күп стартаплар сатып ала — күпчелек уйлаганнан да күбрәк, чөнки алар үзләренең бик аз өлешен генә игълан итә. Һәм Google булганга күрә, алар моны ничек нәтиҗәле эшләргә кирәклеген аңлый баралар.
Алар хәл иткән бер проблема — сатып алуларга ничек карарга кирәклеге. Күпчелек компанияләр өчен сатып алулар әле дә үзләренең җитешсезлеге тамгасы кебек тоела. Компанияләр моны мәҗбүр булганга эшлиләр, ләкин гадәттә моны эшләргә тиеш түгел идек, үз программачыларыбыз кирәкле бөтен нәрсәне үзләре ясый алырга тиеш иде дигән хис кала.
Google мисалы бөтен дөньяны бу фикердән дәваларга тиеш. Теләсә кайсы ачык акционерлык технологик компанияләре арасында иң яхшы программачылар һичшиксез Google-да. Әгәр алар сатып алуларда бернинди кимчелек күрми икән, калганнары тагын да ким күрергә тиеш. Google күпме генә сатып алмасын, Microsoft алардан ун тапкыр күбрәк сатып алырга тиеш.
Google-ның сатып алуларга каршы булмавының бер сәбәбе — алар бу юл белән нинди сыйфатлы кешеләрне алып буласын үз тәҗрибәләреннән беләләр. Ларри белән Сергей Google-ны үз идеяләрен сатарга дип эзләү системаларын йөреп чыкканнан һәм алучы таба алмагачтан соң гына башлап җибәрделәр. Алар үзләре зур компаниягә керүче егетләр ролендә булдылар, шуңа күрә сөйләшүләр өстәле артында кем утырырга мөмкин икәнен яхшы беләләр.
4. Хәтәррәк стратегияләр мөмкин була
Хәтәрлек (риск) һәрвакыт бүләккә пропорциональ. Чыннан да зур уңышка ирешү юлы — акылсыз булып күренгән эшләрне эшләү, мәсәлән, 1998 елда яңа эзләү системасын башлау яки бер миллиард долларлык сатып алу тәкъдимен кире кагу.
Бу венчур финанслауда гадәттә һәрвакыт проблема булып торды. Нигезләүчеләр белән инвесторларның рискка карашы төрле. Рискның уртача алганда бүләккә пропорциональ икәнен белеп, инвесторлар хәтәр стратегияләрне өстен күрә, ә нигезләүчеләр, уртача статистика белән кызыксынырлык зур сайланмага ия булмаганлыктан, саграк булырга омтыла.
Әгәр стартапларны башлау җиңел булса, бу каршылык юкка чыга, чөнки нигезләүчеләр аларны яшьрәк чакта, рискка бару акыллырак булганда башлый ала, һәм үз карьераларында гомумән күбрәк стартап ача ала. Нигезләүчеләр күп санлы стартаплар белән шөгыльләнә алса, алар дөньяга инвесторлар кебек үк портфель оптимизациясе күзлегеннән карый башлый. Димәк, тудырылган байлыкның гомуми күләме зуррак була ала, чөнки стратегияләр хәтәррәк була ала.
5. Яшьрәк, ботаникрак нигезләүчеләр
Әгәр стартаплар арзан куллану товарына әйләнсә, аларга ия булучылар саны артачак, микропроцессорлар санакларны арзанлатканнан соң аларны күбрәк кеше ала алган кебек. Һәм аеруча, элегрәк мөмкин булганга караганда яшьрәк һәм техник яктан белемлерәк нигезләүчеләр стартаплар башлый алачак.
Элек стартап башлау бик кыйммәт булганда, сезгә моны эшләргә рөхсәт бирсеннәр өчен инвесторларны күндерү кирәк иде. Һәм моның өчен стартапның үзен ясауга караганда бөтенләй башка осталыклар таләп ителә иде. Әгәр инвесторлар камил хөкемдарлар булса, икесенә дә бер үк төрле осталыклар кирәк булыр иде. Ләкин, кызганычка каршы, күпчелек инвесторлар — бик начар хөкемдарлар. Мин моны беләм, чөнки акча җыю нинди зур хезмәт таләп иткәнен пәрдә артында күрәм, ә нинди дә булса тармакта таләп ителгән сату осталыгы һәрвакыт сатып алучыларның бәяләмә бирү осталыгына кире пропорциональ.
Бәхеткә, стартапларны башлау арзанрак булса, инвесторларны ышандыруның башка юлы бар. Бизнес-план белән венчур инвесторларына барып, аларны акча бирергә күндерү урынына, сез бездән яки абыегыздан алган берничә дистә мең доллар башлангыч акчага продукт чыгара аласыз һәм аларга план урынына эшләүче компания белән килә аласыз. Аннары үзегезне тапкыр һәм үзегезгә ышанган итеп күрсәтергә тырышу урынына, аларга Alexa күрсәткечләренә төртеп күрсәтү дә җитә.
Инвесторларны күндерүнең бу ысулы хакерларга күбрәк туры килә, чөнки алар технология өлкәсенә еш кына башка өлкәләрдә таләп ителгән ялган күләменнән үзләрен уңайсыз хис иткәнгә күрә килгәннәр.
6. Стартап үзәкләре сакланып калачак
Стартаплар башлау арзанлашса, бу Кремний үзәне кебек стартап үзәкләренең ахыры дигән сүз кебек тоелырга мөмкин. Әгәр стартап башлау өчен аренда хакы гына кирәк булса, сез моны теләсә кайда эшли алыр идегез.
Бу бер караганда дөрес, икенче караганда ялган. Хәзер стартапны теләсә кайда башлап җибәрү мөмкин булуы дөрес. Ләкин стартапны башлау гына җитми. Аны уңышка ирештерергә кирәк. Ә моның стартап үзәгендә булу ихтималы зуррак.
Мин бу сорау турында күп уйландым, һәм миңа калса, веб-стартапларның арзанлашуы стартап үзәкләренең әһәмиятен тагын да арттырачак кына. Стартап үзәкләренең кыйммәте, теләсә нинди бизнес үзәге кебек үк, бик гади һәм борынгы бер нәрсәдә: күзгә-күз очрашуларда. Якын киләчәктә бернинди технология дә Университет проспекты буйлап барганда бөтен ял көннәрендә борчыган хатаны ничек төзәтергә кирәклеген сөйләүче дустыгызны очратуны яисә күрше урамдагы дустыгызның стартапына кереп, аларның бер инвесторы белән сөйләшеп китүне алыштыра алмаячак.
Стартап үзәгендә булу-булмау соравы читтән инвестиция алу-алмау соравына охшаган. Сорау аның сезгә кирәк булуында түгел, ә аның нинди дә булса өстенлек китерүендә. Чөнки нинди генә өстенлек бирмәсен, көндәшләрегез моны эшләп, сез эшләмәсәгез, ул аларга сезнең алдыгызда өстенлек бирәчәк. Шуңа күрә, әгәр кемнеңдер «безгә Кремний үзәнендә булу кирәк түгел» дигәнен ишетсәгез, шул «кирәк» сүзен куллану аларның бу турыда дөрес уйламавын күрсәтә.
Һәм стартап үзәкләре элеккечә көчле магнит булып калса да, стартап башлауның арзанлашуы алар тарта торган кисәкчәләрнең җиңеләюен аңлата. Стартап хәзер 22 яшьлек ике егет кенә булырга мөмкин. Мондый компания яртысының балалары булган 10 кешелек компаниягә караганда күпкә җиңелрәк күчә ала.
Без моны беләбез, чөнки Y Combinator өчен кешеләрне күченергә мәҗбүр итәбез, һәм бу проблема тудырмый кебек. Өч ай дәвамында күзгә-күз карашып бергә эшләү мөмкинлегенең өстенлеге күченү уңайсызлыкларын каплый. Моны эшләгән һәркемнән сорагыз.
Башлангыч этаптагы стартапларның хәрәкәтчәнлеге шуны аңлата: башлангыч финанслау — милли күләмдәге бизнес. Безгә килгән иң таралган хатларның берсе — бездән Y Combinator-ның җирле клонын булдырырга ярдәм итә алмассызмы дип сораучылардан. Ләкин бу барып чыкмаячак. Эре тикшеренү университетлары төбәк дәрәҗәсендә генә булмаган кебек, башлангыч финанслау да төбәкнеке түгел.
Башлангыч финанслау милли генә түгел, ә халыкара дамы? Кызыклы сорау. Аның шулай булуына ишарәләр бар. Бездә АКШ-тан тыш илләрдән килгән нигезләүчеләрнең өзлексез агымы бар, һәм алар аеруча уңышка ирешергә омтыла, чөнки алар уңышка ирешү өчен башка илгә күченергә әзер булган тәвәккәл кешеләр.
Стартаплар күчмә булган саен, яңа кремний үзәннәре булдыру кыенрак булачак. Әгәр стартаплар хәрәкәтчән икән, иң яхшы җирле талантлар чын Кремний үзәненә китәчәк, ә җирле үзәндә бары тик күченергә көче җитмәгән кешеләр генә калачак.
Сүз уңаеннан, бу милләтчел фикер түгел. Илләр түгел, шәһәрләр көч сынаша. Атланта да Мюнхен кебек үк оттырышлы хәлдә.
7. Яхшырак бәяләү сәләте кирәк
Әгәр стартаплар саны кискен артса, аларны бәяләү белән шөгыльләнүче кешеләр моны тагын да яхшырак эшләргә өйрәнергә тиеш булачак. Мин аеруча инвесторларны һәм сатып алучыларны күздә тотам. Хәзер без елына 1000 тирәсе гариза алабыз. Әгәр 10 000 алсак, нәрсә эшләрбез?
Бу чыннан да шомлы уй. Ләкин без нинди дә булса җавап табарбыз. Без мәҗбүр булачакбыз. Ихтимал, моның өчен ниндидер программа тәэминаты язарга туры килер, бәхеткә, без моны эшли алабыз.
Сатып алучыларга да җиңүчеләрне сайлап алуда остарырга туры киләчәк. Алар гадәттә инвесторларга караганда уңышлырак эшли, чөнки соңрак сайлыйлар, ул вакытта үлчәрлек нәтиҗәләр күбрәк була. Ләкин иң алдынгы сатып алучыларда да сатып алырлык компанияләрне ачыклау бик тәртипсез, һәм сатып алу процессы үзе еш кына күп кирәксез каршылыклар белән бәйле.
Минемчә, сатып алучы компанияләрдә ахыр чиктә сатып алулар буенча баш белгечләр (Chief Acquisition Officer) барлыкка килергә мөмкин, алар яхшы вариантларны ачыклау белән дә, килешүләр төзү белән дә шөгыльләнерләр. Хәзерге вакытта бу ике функция аерылган. Өметле яңа стартапларны еш кына эшкәртүчеләр (программачылар) таба. Әгәр җитәрлек дәрәҗәдә абруйлы берәү аларны сатып алырга теләсә, килешү корпоратив үсеш буенча белгечләргә тапшырыла. Бу икесен бер төркемгә берләштереп, аның башына техник белеме булган һәм нәрсәгә ирешергә теләгәнен аңлаган кешене куйсаң, яхшырак булыр иде. Бәлки, киләчәктә эре компанияләрдә эчке технологияләрне үстерү өчен җаваплы VP of Engineering та, технологияләрне читтән алып кайту өчен җаваплы CAO да булыр.
Хәзерге вакытта зур компанияләрдә элек 20 миллион долларга сатып алып була торган стартапны 200 миллион долларга сатып алган өчен җавапка тартылучы беркем дә юк. Моның өчен җавап бирүче берәү барлыкка килергә тиеш.
8. Колледж үзгәрәчәк
Иң яхшы хакерлар колледж бетергәч эшкә керү урынына үз компанияләрен ачсалар, бу колледжда бара торган эшләргә үзгәреш кертәчәк. Бу үзгәрешләрнең күбесе яхшы якка булачак. Минемчә, колледждагы тәҗрибәгә аннары сине булачак эш бирүчеләр бәяләячәк дигән өмет начар йогынты ясый, аны боза.
Үзгәрешләрнең берсе «колледждан соң» дигән төшенчәнең мәгънәсенә кагылачак: ул аны тәмамлаган вакыттан түгел, ә ташлап чыккан вакыттан санала башлар. Әгәр сез үз компаниягезне башлыйсыз икән, сезгә диплом нигә кирәк? Без кешеләрне уку вакытында стартаплар башларга кызыктырмыйбыз, ләкин иң яхшы нигезләүчеләр моңа һичшиксез сәләтле. Без финанслаган иң уңышлы компанияләрнең кайберләрен студентлар башлап җибәрде.
Мин колледж дипломнары бик мөһим булып тоелган заманда үстем, шуңа күрә мондый сүзләрне әйтү миңа шомлы, ләкин дипломда бернинди дә сихри нәрсә юк. Соңгы имтиханны тапшырганнан соң могҗизалы рәвештә үзгәрә торган бернәрсә дә юк. Дипломнарның әһәмияте бары тик эре оешмаларның административ ихтыяҗлары белән генә бәйле. Алар, әлбәттә, тормышыгызга тәэсир итә ала — югары дипломнан башка аспирантурага керү яки АКШ-та эш визасы алу кыен, — ләкин мондый сынаулар барган саен әһәмиятен югалта барачак.
Студентларның диплом алуының әһәмияте кимү белән бергә, аларның кайсы колледжда укулары да әзрәк роль уйный башлар. Стартапта сезне кулланучылар бәяли, ә аларга сезнең кайсы колледжда укыганыгыз барыбер. Шуңа күрә стартаплар дөньясында элиталы университетларның ишек сакчысы роле кимер. АКШ-та бай ата-аналарның балалары уку йортларына керү кагыйдәләрен җиңел генә алдавы — милли җәнҗал. Ләкин бу проблеманың төп чишелеше университетларны реформалаштыруда түгел, бәлки аларны читләтеп үтүдә булырга мөмкин. Технология дөньясында без мондый чишелешләргә күнеккәнбез: сез өстенлек итүчеләрне җиңмисез; сез проблеманы яңадан билгелисез һәм аларны кирәксез итәсез.
Университетларның иң зур кыйммәте — аларның танылган исемендә яки хәтта дәресләрендә түгел, ә анда очраткан кешеләрегездә. Колледждан соң стартап башлау гадәти күренешкә әйләнсә, студентлар моны максималь рәвештә файдаланырга тырыша башлар. Үзләре эшләргә теләгән компанияләрдә практика үтүгә игътибар итү урынына, алар бергә компания төзергә теләгән башка студентлар белән хезмәттәшлек итүгә игътибар итә башларлар.
Студентларның дәресләрдә нәрсә белән шөгыльләнүләре дә үзгәрәчәк. Булачак эш бирүчеләрдә тәэсир калдыру өчен яхшы билгеләр алырга тырышу урынына, студентлар белем алырга тырышачак. Без монда бик зур үзгәрешләр турында сөйлибез.
9. Күп санлы көндәшләр
Стартап башлау җиңеләйсә, көндәшләр өчен дә бу җиңелрәк була. Ләкин бу арзанлашу өстенлеген юкка чыгармый. Сез нуль суммалы уен уйнамыйсыз. Ничә стартап ачылуга карамастан, уңышка ирешә алырлык билгеле бер сан гына стартаплар бар дигән сүз түгел.
Чсынында, мин уңышка ирешә алырлык стартаплар санына чикләү бар дип уйламыйм. Стартаплар байлык тудырып уңышка ирешә, ә байлык — ул кешеләрнең теләкләрен канәгатьләндерү. Ә кешеләрнең теләкләре, ким дигәндә кыска вакытлы перспективада, чиксез кебек тоела.
Стартаплар санының артуы яхшы идея өстендә тик утыра алмаячагыгызны гына аңлата. Башкаларда да сезнең идея бар, һәм аларның моның буенча эш итү ихтималы көннән-көн артачак.
10. Тизрәк алгарыш
Монда яхшы ягы да бар, ким дигәндә технология кулланучылар өчен. Әгәр кешеләр яхшы идеяләрне көтеп ятмыйча, шунда ук тормышка ашыра башласалар, технологияләр тизрәк үсәчәк.
Инновацияләрнең кайбер төрләре, эволюциядәге пунктуацияле тигезлек моделе кебек, берәмтекләп, берьюлы бер компания тарафыннан барлыкка килә. Зур компанияләр хәтта күз алдына да китерә алмаслык бик куркыныч идеяләр бар. Microsoft-ның веб-кушымталарны аңлауда нинди авырлыклар кичерүен карагыз. Алар фильмдагы бер персонаж кебек: тамашачыларның барысы да аңа яман нәрсә булачагын күрә, ләкин аның үзе моны күрми. Берәмтекләп барлыкка килә торган зур яңалыклар, яңа компанияләр саны артса, әлбәттә, тизрәк ясалачак.
Ләкин чынлыкта тизлек икеләтә артачак. Кешеләр яңа идеяләрне гамәлгә ашыру өчен озак көтмәячәкләр генә түгел, бу идеяләр эре компанияләрдә түгел, ә стартапларда көннән-көн күбрәк үсәчәк. Димәк, технологияләр һәрбер компания эчендә дә тизрәк үсәчәк.
Зур компанияләр эшләрне тиз башкару өчен яхшы урын түгел. Мин күптән түгел генә стартапын эре компания сатып алган бер нигезләүче белән сөйләштем. Ул төгәллекне ярата торган егет иде, шуңа күрә сатылганчы һәм сатылганнан соңгы җитештерүчәнлекне үлчәгән. Ул код юлларын санаган, бу шикле үлчәү булырга мөмкин, ләкин бу очракта мәгънәле иде, чөнки сүз шул ук программачылар төркеме турында бара. Ул сатып алынганнан соң җитештерүчәнлекнең унөч тапкыр кимүен тапкан.
Аларны сатып алган компания аеруча юләр компания түгел иде. Минемчә, ул үлчәгән нәрсә нигездә зурлык бәясе (зыяны) иде. Мин үзем дә моны кичердем, һәм аның саны дөреслеккә якын тоела. Зур компанияләрдә сезнең бөтен көчегезне суырып ала торган бер нәрсә бар.
Бу бөтен энергия эшкә җигелсә, ниләр эшләр иде, күз алдыгызга китерегез. Дөнья хакерларында күпчелек кеше хәтта уйламаган гаять зур потенциал ята. Y Combinator белән шөгыльләнүебезнең төп сәбәбе дә шул: хакерларга үз стартапларын башлап җибәрүне җиңеләйтеп, бу бөтен энергияне иреккә чыгару.
Торбалар тезмәсе
Хәзерге вакытта стартап башлау процессы иске өйдәге су торбаларына охшаган. Торбалар тар һәм бөгәрләнгән, һәм һәр тоташу урыныннан су ага. Киләчәктә бу тәртипсезлек акрынлап бер зур, туры торба белән алыштырылачак. Су барыбер A ноктасыннан B ноктасына кадәр барырга тиеш булачак, ләкин ул анда тизрәк һәм очраклы ярыклардан чәчелеп чыгу куркынычысыз барып җитәчәк.
Бу бик күп нәрсәне яхшы якка үзгәртәчәк. Мондый зур һәм туры торбада нәтиҗәлелек буенча бәяләнү көче бөтен система буйлап артка таба таралачак. Нәтиҗәлелек һәрвакыт төп сынау булып тора, ләкин хәзер сантехникада бөгелешләр шулкадәр күп ки, күпчелек кеше күп вакыт аңардан якланган. Нәтиҗәдә, сез шундый дөньяга килеп чыгасыз: югары сыйныф укучылары элиталы колледжларга керү өчен яхшы билгеләр алырга кирәк дип уйлый, ә колледж студентлары эш бирүчеләрдә тәэсир калдыру өчен яхшы билгеләр кирәк дип уйлый, ул компанияләрдә хезмәткәрләр үз вакытларының күп өлешен сәяси тарткалашуларда әрәм итә, һәм сайлау мөмкинлеге аз булганлыктан, кулланучылар алардан барыбер сатып алырга мәҗбүр. Әгәр бу чылбыр бер зур, туры торбага әйләнсә, күз алдыгызга китерегез. Ул чакта нәтиҗәлелек буенча бәяләнүнең нәтиҗәләре мәктәпкә кадәр үк килеп җитәр иде һәм хәзерге вакытта кешеләрне бәяләүче барлык очраклы нәрсәләрне юып төшерер иде. Веб-стартапларның киләчәге әнә шундый.
Мине чыгыш ясарга чакырганнары өчен Брайан Оберкирхка һәм Саймон Уиллисонга, шулай ук бар нәрсәнең көйле эшләвен тәэмин иткән Carson Systems командасына рәхмәт.