Кейбір саясаткерлер табыс салығы мен капитал өсімі салығына қосымша байлық салығын енгізуді ұсынып жатыр. Мұндай салық стартап негізін қалаушы үшін іс жүзінде нені білдіретінін көру мақсатында, байлық салығының әртүрлі деңгейлерінің салдарын модельдеп көрейік.
Жиырмадан асқан шағыңызда табысты стартап бастап, одан кейін тағы 60 жыл өмір сүрді делік. Байлық салығы акцияларыңыздың қанша бөлігін жалмап қояды?
Егер байлық салығы барлық активтеріңізге салынса, оның әсерін есептеу оңай. 1%-дық байлық салығы әр жылы акцияларыңыздың 99%-ын өзіңізде қалдырасыз дегенді білдіреді. 60 жылдан кейін қолыңызда қалатын акциялардың үлесі .99^60, яғни .547 болады. Демек, тура 1%-дық байлық салығы бүкіл өміріңіздің ішінде үкімет акцияларыңыздың 45%-ын алады деген сөз.
(Әрине, егер бір акцияның құны байлық салығының мөлшерлемесінен баяу өспесе ғана, акциялардан айырылу таза мәнде кедейлену дегенді білдірмейді.)
Байлық салығының әртүрлі деңгейінде үкіметтің 60 жыл ішінде қанша акция алатыны мынадай болады:
Байлық салығының әдетте ол басталатын шегі болады. Бұл шектің жоғары болуы қаншалықты айырмашылық тудырады? Мұны модельдеу үшін акцияларыңыздың бастапқы құны мен өсу қарқыны туралы бірнеше болжам жасауымыз керек.
Акцияларыңыз бастапқыда 2 миллион доллар тұрады және компанияның өсу бағыты мынадай делік: акцияларыңыздың құны 2 жыл бойы 3 есе, содан кейін 2 жыл бойы 2 есе, содан соң 2 жыл бойы 50%-ға өседі, ал одан кейін сіз жай ғана әдеттегі көпшілік компаниялардың өсу қарқынына қол жеткізесіз, оны біз 8% деп алайық. [1] Байлық салығының шегі 50 миллион доллар делік. Енді үкімет қанша акцияны алады?
Мұндай елеусіз көрінетін салық мөлшерлемелерінің осындай орасан әсер етуі алғашында таңғаларлық болып көрінуі мүмкін. Шектік мәні 50 миллион доллар болатын 2%-дық байлық салығы табысты негізін қалаушының акцияларының шамамен үштен екісін тартып алады.
Байлық салығының осыншама драмалық әсер етуінің себебі — ол бір ақшаға қайта-қайта салынады. Табыс салығы жыл сайын алынады, бірақ тек сол жылдың табысына ғана салынады. Ал егер сіз қандай да бір активті иеленгеннен кейін 60 жыл өмір сүрсеңіз, байлық салығы сол бір активке 60 рет салынады. Байлық салығы күрделі пайыз секілді жинақталады.
Ескертпелер
[1] Іс жүзінде, уақыт өте келе осы 8%-дың бір бөлігі дивидендтер түрінде келеді, ал олар төленген кезде табыс ретінде салық салынады, сондықтан бұл модель шын мәнінде негізін қалаушы үшін ең оптимистік сценарийді көрсетеді.