Күптән түгел Inc журналы миннән соңгы 30 елның иң кызыклы 5 стартап нигезләүчесе кемнәр дип уйлавым турында сорады. Иң кызыклысын ничек билгеләргә? Иң яхшы үлчәү йогынты ясау булып тоелды: миңа иң күп йогынты ясаган биш кеше кем? Без финанслаган компанияләр белән сөйләшкәндә мин кемнәрне үрнәк итеп китерәм? Мин үзем кемнең сүзләрен еш искә алам?
1. Стив Җобс
Минемчә, Стив миңа гына түгел, сез сорый алган күпчелек кешегә дә иң нык тәэсир иткән нигезләүчедер. Стартап мәдәниятенең шактый өлеше — ул Apple мәдәнияте. Ул иң беренче яшь нигезләүче иде. Һәм "коточкыч бөек" (insanely great) төшенчәсе сәнгатьтә моңарчы да булса да, 1980 елларда аны компаниягә кертү бөтенләй яңа фикер иде.
Тагын да гаҗәбрәге — ул 30 ел буе кызыклы булып кала алды. Кешеләр яңа Apple продуктларын популяр язучының яңа китапларын көткән кебек көтә. Бәлки, Стив аларның дизайнын турыдан-туры үзе ясамыйдыр, әмма ул CEO булмаса, алар барлыкка да килмәс иде.
Стив зирәк һәм үҗәт, ләкин Үзәндә андыйлар күп. Аны үзенчәлекле иткән нәрсә — аның дизайн тойгысы. Аңа кадәр күпчелек компанияләр дизайнга артык, җитди булмаган бер нәрсә дип карый иде. Хәзер исә Apple ярышчылары моның алай түгеллеген яхшы аңлый.
2. Ти-Җей Роджерс
TJ Rodgers Стив Җобс кебек үк мәшһүр түгел, ләкин ул Кремний үзәне CEO-лары арасында иң яхшы язучы булырга мөмкин. Мин стартапча фикерләү рәвеше турында башка беркемнән дә аңардан өйрәнгән кадәр өйрәнмәгәнмендер. Аның язган аерым фикерләреннән бигрәк, аларны барлыкка китергән акыл төзелешен аңлау аша: рәхимсез дәрәҗәдә эчкерсез; искергән фикерләрне кичекмәстән чүпкә ташлаучы; һәм шул ук вакытта идеология белән түгел, ә прагматизм белән эш итүче.
Аның мин укыган беренче эссесы шулкадәр тетрәндергеч иде ки, мин ул вакытта нәкъ кайда булганымны да хәтерлим. Бу High Technology Innovation: Free Markets or Government Subsidies? мәкаләсе иде һәм мин Harvard Square T метро станциясендә түбәндә идем. Башымда кемдер ут кабызгычын сызгандай тәэсир калдырды.
3. Ларри һәм Сергей
Ларри белән Сергейга бер кеше кебек караган өчен гафу итегез. Мин моны аларга карата гаделсезлек дип уйлый идем һәрвакыт. Ләкин Google чыннан да уртак хезмәттәшлек нәтиҗәсе кебек тоела.
Google-га кадәр Кремний үзәнендәге компанияләр иң яхшы хакерларга ия булу мөһим икәнен инде белә иде. Һәрхәлдә, шулай дип белдерә иделәр. Ләкин Google бу фикерне башка беркем итмәгән дәрәҗәдә алга сөрде. Аларның гипотезасы шундый булган кебек: башлангыч этапларда, һәрхәлдә, сезгә бары тик яхшы хакерлар гына кирәк: әгәр сез барлык иң акыллы кешеләрне эшкә алсагыз һәм уңышлары үлчәнә торган бер мәсьәләгә куйсагыз — сез җиңәсез. Калган бөтен нәрсәне — шул исәптән бизнес-мәктәпләр бизнесның асылы дип санаган барлык әйберләрне — сез юл уңаенда да хәл итә аласыз. Нәтиҗәләр камил булмас, әмма алар оптималь булачак. Әгәр аларның гипотезасы чыннан да шул булган булса, ул хәзер тәҗрибәдә расланды.
4. Пол Бакхайт
Бу турыда азлар белә, ләкин бер кеше — Пол Бакхайт — Google эшләгән иң яхшы өч нәрсәнең авторы. Ул GMail-ның беренче авторы иде, ә бу Google-ның эзләүдән соңгы иң тәэсирле казанышы. Ул шулай ук AdSense-ның беренче прототибын язды һәм Google-ның «Усал булмагыз» ("Don't be evil") дигән девизының авторы булды.
ПБ бер чыгышында бер фикер әйткән иде, хәзер мин аны үзебез финанслаган һәр стартапка кабатлыйм: башта күп санлы кулланучылар сезне чама белән генә ошатканчы, аз санлы кешенең сезне чын күңелдән яратуы хәерлерәк. Әгәр мин стартапларга бары тик ун җөмлә генә әйтә алсам, шуларның берсе бу булыр иде.
Хәзер ул Friendfeed дигән стартапның нигезләүчеләренең берсе. Аңа нибары бер ел гына, ләкин Үзәндә инде барысы да аларга күзәтә. Google-дагы өч иң зур фикер өчен җаваплы булган кеше тагын да күбрәкне уйлап табачак.
5. Сэм Альтман
Миңа бу исемлеккә YC финанслаган компанияләрнең нигезләүчеләрен кертергә ярамый дип әйттеләр. Ләкин Сэм Альтманны мондый йомшак кагыйдәләр белән туктатып булмый. Әгәр ул бу исемлектә булырга тели икән, ул монда булачак.
Дөресен генә әйткәндә, стартапларга киңәш биргәндә, Стив Җобс белән беррәттән, Сэм мин иң еш үрнәк итеп куя торган нигезләүче. Дизайн мәсьәләләрендә мин: «Стив нәрсә эшләр иде?» — дип сорыйм, ә стратегия яки амбицияләр турында сүз барганда: «Sama нәрсә эшләр иде?» — дип сорыйм.
Sama белән очрашудан мин шуны аңладым: стартапларга «сайланганнар тәгълиматы» кагыла. Күпчелек кеше уйлаганнан күпкә азрак кагыла, әлбәттә: стартап инвестицияләре ат чабышындагы кебек җиңүчеләрне сайлап алырга тырышудан гыйбарәт түгел. Ләкин шундый ихтыяр көченә ия булган берничә кеше бар ки, алар нәрсә теләсәләр, шуңа ирешәчәкләр.