Airbnb'ның IPO'га чыгуын билгеләп үтү һәм киләчәк стартапчыларга ярдәм итү өчен, Airbnb'ның нәрсәсе белән үзенчәлекле булуын аңлату файдалы булыр дип уйладым.
Airbnb егетләренең үзенчәлеге — аларның гаҗәеп дәрәҗәдә эчкерсез һәм тырыш булуында иде. Алар бер эшне дә ярты юлда калдырмадылар, һәм без моны хәтта әңгәмә вакытында ук сиздек. Кайвакыт стартап белән әңгәмә уздырганнан соң нәрсә эшләргә белмичә, киңәшергә туры килә иде. Башка вакытта исә бер-беребезгә карап елмаю да җитә иде. Airbnb белән әңгәмә нәкъ менә шундыйлардан булды. Безгә хәтта идея үзе дә әллә ни ошамаган иде. Ул этапта кулланучыларга да ошамады; аларда үсеш юк иде. Ләкин нигезләүчеләр шулкадәр дәрт белән тулы иде ки, аларга сокланмый калу мөмкин түгел иде.
Бу беренче тәэсир ялган булып чыкмады. Батч барышында без Брайан Ческига «Тасмания шайтаны» дигән кушамат бирдек, чөнки ул, нәкъ теге мультфильм герое кебек, энергия өермәсе иде. Аларның өчесе дә шундый иде. YC тарихында беркем дә Airbnb егетләре кебек каты эшләмәгәндер. Алар белән сөйләшкәндә, алар барысын да язып бара иде. Әгәр офис сәгатьләрендә аларга берәр фикер әйтсәң, киләсе очрашуга алар аны тормышка ашырып кына калмыйча, шул процесс барышында туган тагын ике яңа идеяне дә кертеп куйган булырлар иде. «Алар, мөгаен, без финанслаган бөтен стартаплар арасында иң шәп карашлысыдыр», дип язган идем мин шул батч вакытында Майк Аррингтонга.
Алар бүген дә шундый. Джессика һәм мин 2018 елның җәендә Брайан белән кичке аш ашадык, өчәү генә. Ул вакытка компаниягә инде ун ел тулган иде. Ул Airbnb эшли ала торган яңа нәрсәләр турында бөтен бер бит тулы кыстырмалар язып куйды.
Брайан, Джо һәм Нейт белән беренче тапкыр очрашканда без аңламаган нәрсә шул иде: Airbnb ул вакытта соңгы сулышын алып ята иде. Компания өстендә бер ел эшләп һәм бернинди үсешкә ирешмәгәч, алар соңгы тапкыр омтылып карарга килешкән иделәр. Алар Y Combinator дигән нәрсәне эшләп караячаклар, әгәр компания барыбер кузгалып китмәсә, кул селтиячәкләр иде.
Теләсә кайсы гадәти кеше күптән кул селтәгән булыр иде. Алар компанияне кредит карталары исәбенә тотып торганнар. Аларда лимитлары ту тутырылган кредит карталары салынган папка бар иде. Инвесторлар идеяне әллә ни җитди күрмәде. Алар кафеда очрашкан бер инвестор сөйләшү уртасында торып чыгып китте. Алар аны бәдрәфкә бара дип уйлаганнар, ләкин ул кире кайтмаган. «Ул хәтта смузиын да эчеп бетермәде», — диде Брайан. Ә хәзер, 2008 ел ахырында, соңгы дистә еллардагы иң начар рецессия иде. Фонд базары түбән очты һәм төбенә җитү өчен тагын дүрт ай кирәк иде әле.
Ни өчен алар туктамаган соң? Бу — бирергә кирәкле файдалы сорау. Кешеләр, матдә кебек үк, үз асылын экстремаль шартларда ачып сала. Бер нәрсә ачык: алар моны акча хакына гына эшләмәгәннәр. Акча эшләү планы буларак, бу бик начар нәрсә иде: бер еллык хезмәт һәм нәтиҗәдә күрсәтер өчен лимитлары тулган кредит карталары тулы папка гына. Ни өчен алар әле дә бу стартап өстендә эшләвен дәвам иткәннәр соң? Чөнки беренче хуҗалар буларак үзләре алган тәҗрибә моңа сәбәп булган.
Дизайн конференциясе вакытында үз идәннәрендәге өрмә матрасларны беренче тапкыр арендага биреп караганда, алар шул айга фатир арендасын түләрлек кенә акча эшләргә өметләнгән иделәр. Ләкин көтелмәгән нәрсә булды: аларга үзләрендә кунакта булган беренче өч кеше белән бергә булу бик ошады. Кунакларга да бу ошады. Алар да, кунаклар да моны ниндидер мәгънәдә мәҗбүрлектән эшләгән иделәр, әмма шуңа карамастан барысы да искиткеч тәҗрибә алды. Монда ниндидер яңа нәрсә барлыгы ачык күренә иде: хуҗалар өчен — сүз уңаеннан, нәкъ борын төбендә генә торган акча эшләүнең яңа ысулы, ә кунаклар өчен — күп яктан кунакханәләргә караганда яхшырак булган сәяхәт итүнең яңа юлы.
Әлеге тәҗрибә Airbnb егетләренең бирешмәвенә сәбәп булды. Алар ниндидер ачыш ясаганнарын аңладылар. Алар киләчәкнең бер чагылышын күрделәр һәм аны җибәрә алмадылар.
Алар белделәр: кешеләр хәзер «airbnb» дип йөртелә торган урында бер тапкыр кунып карасалар, алар да моның киләчәк икәнен аңлаячаклар. Ләкин алар сынап карасалар гына, ә алар моны эшләми иде. Y Combinator вакытындагы проблема да шунда иде: үсешне башлап җибәрү.
YC барышында Airbnb'ның максаты без рамен-керемлелек (ramen profitability) дип атый торган халәткә ирешү иде, ягъни компания, әгәр нигезләүчеләр рамен токмачы ашап кына яшәсәләр, аларның яшәү чыгымнарын каплый алырлык дәрәҗәдә акча эшләргә тиеш. Рамен-керемлелек, әлбәттә, бернинди стартапның да төп максаты түгел, ләкин ул юлдагы иң мөһим бусага, чөнки бу — сезнең җирдән аерылган, очышка чыккан ноктагыз. Бу — сезгә яшәүне дәвам итү өчен инвесторларның рөхсәте кирәк булмаган нокта. Airbnb егетләре өчен рамен-керемлелек аена 4000 доллар тәшкил итте: 3500 доллар арендага, һәм 500 доллар ризыкка. Алар бу максатны үз фатирларының ванна бүлмәсендәге көзгегә беркетеп куйдылар.
Airbnb кебек нәрсәдә үсешне башлап җибәрүнең юлы — базарның иң кызу өлешенә игътибарны юнәлтү. Әгәр сез анда үсешне башлап җибәрә алсагыз, ул калган өлешкә дә таралачак. Мин Airbnb егетләреннән ихтыяҗның кайда иң зур булуын сорагач, алар эзләүләрдән белделәр: Нью-Йорк шәһәре. Шуңа күрә алар Нью-Йоркка төбәлделәр. Алар хуҗалары белән күрешергә һәм игъланнарын тагын да җәлеп итәрлек итәргә ярдәм итү өчен анда шәхсән үзләре бардылар. Моның зур өлеше яхшырак фотосурәтләрдән гыйбарәт иде. Шуңа күрә Джо белән Брайан профессиональ фотоаппарат арендага алдылар һәм хуҗаларның фатирларын үзләре фотога төшерделәр.
Бу игъланнарны яхшыртып кына калмады. Бу шулай ук аларга үз хуҗаларын яхшырак аңларга мөмкинлек бирде. Нью-Йоркка беренче сәфәрләреннән кайткач, мин алардан үзләрен гаҗәпләндергән нинди нәрсә күрүләрен сорадым, һәм алар иң зур гаҗәпләнүнең күпме хуҗаның үзләре кебек үк хәлдә булуы — аларга бу акча фатир арендасын түләү өчен кирәк булуы — дип әйттеләр. Онытмагыз, бу соңгы дистә еллардагы иң начар рецессия иде, һәм ул иң элек Нью-Йоркка суккан иде. Кешеләрнең аларга мохтаҗ булуын тою Airbnb егетләренең үз миссиясенә тугрылыгын тагын да арттырды.
2009 елның гыйнвар ахырында, Y Combinator башланганнан соң якынча өч атна узгач, аларның тырышлыгы нәтиҗә бирә башлады һәм саннары өскә үрмәләде. Ләкин бу үсешме яисә бары тик очраклы үзгәрешме икәнен төгәл әйтү кыен иде. Февральга исә бу чын үсеш икәне аңлашылды. Алар февральнең беренче атнасында комиссияләрдән 460 доллар, икенчесендә 897 доллар һәм өченчесендә 1428 доллар эшләделәр. Менә шул иде: алар очышка чыкты. Брайан 22 февральдә миңа электрон хат җибәрде, анда аларның рамен-керемлелеккә ирешүләрен хәбәр итте һәм соңгы өч атнаның саннарын китерде.
«Киләсе атнага үзегезгә нинди планка куйганыгызны аңлыйсыздыр дип өметләнәм», — дип җавап бирдем мин.
Брайанның җавабы биш сүздән торды: «Без әкренәергә җыенмыйбыз».