pg.gimran.org

Ни өчен акыллы кешеләргә начар идеяләр килә

Апрель 2005 · Барлык эсселар

Пол Грэмның «Ни өчен акыллы кешеләргә начар идеяләр килә» эссесы тәрҗемәсе. Төп нөсхә: https://paulgraham.com/bronze.html. Машина тәрҗемәсе (Gemini).

Translation of Paul Graham's essay 'Why Smart People Have Bad Ideas'. Original: https://paulgraham.com/bronze.html. Machine translation (Gemini).

Бу җәйдә, эксперимент рәвешендә, мин һәм берничә дустым яңа стартапларга башлангыч финанслау бирәбез. Бу эксперимент, чөнки без күпчелек инвесторларга караганда яшьрәк нигезләүчеләрне финансларга әзер. Шуңа күрә без моны җәй көне эшлибез дә — хәтта колледж студентлары да катнаша алсын өчен.

Без Google һәм Yahoo мисалыннан аспирантларның уңышлы стартаплар башлый алуын беләбез. Һәм тәҗрибәдән беләбез: кайбер студентлар күпчелек аспирантлар кебек үк сәләтле. Стартап нигезләүчеләре өчен гадәти яшь чиге әкренләп аска төшә бара. Без иң түбән чикне табарга тырышабыз.

Гаризалар кабул итү срогы узды, һәм без хәзер 227 гаризаны карап чыгабыз. Без аларны ике категориягә — өметле һәм өметсезләргә — бүлербез дип көткән идек. Ләкин тиздән безгә өченче категория кирәклеге аңлашылды: өметсез идеяләре булган өметле кешеләр. [1]

Artix этабы

Без моны көтәргә тиеш идек. Нигезләүчеләр төркеме, стартап кешеләр акча түләрлек нәрсәнедер ясарга тиешлеген аңлаганчы, бер начар идеяне сынап каравы — бик таралган хәл. Чынлыкта, үзебез дә шуны кичердек.

Viaweb — Роберт Моррис белән без башлаган беренче стартап түгел иде. 1995 елның гыйнварында без берничә дустыбыз белән Artix дигән компания башлап җибәрдек. План сәнгать галереяләрен Интернетка чыгару иде. Хәзер үткәнгә карап, без ничек шундый акылсыз нәрсәгә вакытыбызны сарыф итә алдык икән дип аптырыйм. Галереяләр хәтта хәзер дә, ун ел узгач та, Интернетта булуга аеруча шатланып тормыйлар. Алар, антиквариат кибете кебек, үзләрендә ни барын теләсә кайсы очраклы килүчегә күрсәтергә теләми. [2]

Моннан тыш, сәнгать сатучылары — җир йөзендәге иң технофоб кешеләр. Алар төгәл фәннәрдә карьера белән сәнгать сәүдәсе арасында кыен сайлау ясап сәнгать сатучысы булып китмәгәннәр. Аларның күбесе, без аларга ни өчен анда булырга кирәклеген сөйләргә килгәнче, Интернетны бөтенләй күргәне дә юк иде. Кайберләренең хәтта санак та юк иде. Бу хәлне катлаулы сату дип кенә атау дөрес булмас иде; без тиздән сайтларны бушлай ясау дәрәҗәсенә төштек, һәм хәтта шуңа да галереяләрне күндерүе кыен иде.

Әкренләп без сайт теләмәгән кешеләргә сайт ясарга тырышу урынына, сайт теләгән кешеләргә ясый алуыбызны аңладык. Дөресрәге, үз сайтларын үзләре ясарга теләүче кешеләргә мөмкинлек бирә торган программа тәэминаты. Шуңа күрә без Artix проектын ташладык һәм онлайн-кибетләр төзү өчен программалар ясау белән шөгыльләнүче яңа компания — Viaweb ачтык. Менә ул уңышка иреште.

Бу җәһәттән без яхшы компаниядә. Microsoft та Пол Аллен белән Билл Гейтс башлап җибәргән беренче компания түгел иде. Беренчесе Traf-o-data дип аталган. Күрәсең, аның эшләре Micro-soft кебек үк яхшы бармаган.

Робертны аклар өчен шуны әйтим: ул Artix проектына карата шик белдергән иде. Аны моңа мин сөйрәп керттем. [3] Ләкин аның да өметләнгән чаклары бар иде. Һәм ул вакытта 29 һәм 30 яшьлек без шундый кап-караңгы акылсыз идеягә дә кызыга алганбыз икән, 21 яки 22 яшьлек хакерларның безгә акча эшләү өмете аз булган идеяләр тәкъдим итүенә гаҗәпләнергә кирәкми.

Натюрморт эффекты

Бу ни өчен шулай була? Ни өчен яхшы хакерларның начар бизнес-идеяләре була?

Үзебезнең очракны карыйк. Безгә мондый яраксыз идея килүенең бер сәбәбе — ул безнең башка килгән иң беренче нәрсә иде. Мин ул вакытта Нью-Йоркта ач рәссам булырга тырышып ята идем (ач ягы чынлыкта бик җиңел бирелә), шуңа күрә галереяләрдән чыкмый идем диярлек. Интернет турында белгәч, бу икене берләштерү табигый тоелды. Галереяләр өчен веб-сайтлар ясау — менә бит ул кирәкле нәрсә!

Әгәр дә сез берәр нәрсә өстендә еллар буе эшләргә җыенасыз икән, башыгызга килгән беренче фикергә ябышканчы, төрле идеяләр турында уйланып кимендә берничә көн үткәрү акыллы булыр иде дип уйларсыз. Сез шулай уйларсыз. Ләкин кешеләр алай итми. Чынлыкта, натюрморт язганда да бу — даими проблема. Сез өстәлгә бер өем әйбер ташлыйсыз да, кызыклырак күренсен дип, аларны биш-ун минут урыннан урынга күчереп утырасыз. Ләкин сез яза башларга шулкадәр ашыгасыз ки, урын күчерүнең ун минуты сезгә бик озак булып тоела. Һәм сез яза башлыйсыз. Өч көннән соң, аңа карап егерме сәгать үткәргәч, шулкадәр уңышсыз һәм кызыксыз композиция төзегәнегез өчен үзегезне битәрлисез, ләкин ул вакытта инде соң була.

Проблеманың бер өлеше шунда: зур проектлар еш кына кечкенәләрдән үсеп чыга. Сез буш сәгатегез булганда тиз генә эскиз ясап алырга дип натюрморт корып куясыз, ә берничә көн узгач та һаман шуның өстендә эшлисез. Бервакыт мин дүрт минут чамасы вакытта куйган натюрмортның өч вариантын язу өчен бер ай сарыф иттем. Һәр ноктада (бер көн, бер атна, бер ай узгач) мин инде шулкадәр күп вакыт сарыф иттем, хәзер үзгәртү соң инде дип уйладым.

Шуңа күрә начар идеяләрнең иң зур сәбәбе — натюрморт эффекты: сез очраклы бер идея табасыз, аңа чумасыз, аннары һәр этапта (бер көн, бер атна, бер ай узгач) аңа шулкадәр күп вакыт сарыф иткән кебек тоела ки, бу нәкъ менә шул иң кирәкле идея булырга тиеш дип уйлый башлыйсыз.

Моны ничек төзәтергә? Мин чумудан баш тартырга кирәк дип уйламыйм. Идеягә баш-аягы белән чуму — яхшы нәрсә. Чишелеш икенче очта: берәр нәрсәгә вакыт сарыф итү аны әле яхшы итми икәнен аңлауда.

Бу исемнәр мисалында иң ачык күренә. Viaweb башта Webgen дип атала иде, ләкин без башка берәүнең шундый ук исемле продукты барлыгын белдек. Без үз исемебезгә шулкадәр ияләнгән идек ки, аны үзебездә калдырырга рөхсәт итсә, аңа компаниянең 5% өлешен тәкъдим иттек. Ләкин ул ризалашмады, һәм безгә башканы уйлап табарга туры килде. [4] Без таба алган иң яхшы исем Viaweb иде, һәм башта ул безгә ошамады. Бу үги ана булган кебек иде. Ләкин өч көн эчендә без аны яраттык, ә Webgen инде ямьсез һәм искергән булып яңгырый башлады.

Исем кебек гади нәрсәне үзгәртү шулкадәр кыен булса, уйлап карагыз, идеяне чүплеккә ташлау ни дәрәҗәдә кыен. Исемнең сезнең башыгызда бары тик бер генә бәйләнеш ноктасы бар. Ә компания идеясе бөтен уйларыгызга үрелеп бара. Шуңа күрә сез моны аңлы рәвештә исәпкә алырга тиешсез. Тәүвәккәлләп чумыгыз, һичшиксез, ләкин соңрак үз идеягезгә иртәнге салкын яктылыкта карарга һәм сорарга онытмагыз: бу кешеләр акча түләрлек нәрсәме? Без ясый алган барлык нәрсәләр арасыннан кешеләр иң күп акча түләячәк нәрсә нәкъ менә шушымы?

Пычрак

Artix белән без җибәргән икенче хата да бик таралган. Галереяләрне Интернетка чыгару шәп булып тоелды.

Әтием миңа өйрәткән иң кыйммәтле нәрсәләрнең берсе — борынгы Йоркшир мәкале: кайда пычрак, шунда бакыр (акча). Димәк, күңелсез эш өчен түлиләр. Һәм монда тагын да мөһимрәге, киресенчә. Кешеләргә ошаган эш өчен, тәкъдим һәм сорау кануннары аркасында, күп түләмиләр. Иң ачык мисал — программалаштыру телләрен эшләү, моның өчен бөтенләй акча түләмиләр, чөнки кешеләр моны шулкадәр ярата ки, бу эшне бушлай башкаралар.

Без Artix эшләрен башлаганда, минем бизнеска карашым әле икеләтә иде. Мин бер аягым белән сәнгать дөньясында калырга теләдем. Зур, бик зур хата. Бизнеска керү дельтапланнан сикерү кебек: моны йә бөтен күңелең белән эшләргә, йә бөтенләй эшләмәскә кирәк. Компаниянең, аеруча стартапның максаты — акча эшләү. Ике арада ярылып яшәп булмый.

Бу спам тарату яки бердәнбер максаты патент мәхкәмәләшүе булган компания ачу кебек иң җирәнгеч эшләр белән шөгыльләнергә кирәк дигән сүз түгел. Мин шуны әйтергә телим: әгәр сез ниндидер шәп нәрсә эшли торган компания ачасыз икән, максат шәп булып, бәлки акча эшләү түгел, ә акча эшләү һәм, бәлки, шәп булу булырга тиеш.

Акча эшләү шулкадәр кыен ки, аны очраклы рәвештә генә эшләп булмый. Әгәр ул сезнең беренче өстенлегегез булмаса, аның килеп чыгуы икеле.

Гиеналар

Artix буенча безнең ниятләрне анализлаганда, мин өченче хатаны күрәм: кыюсызлык. Әгәр сез шул вакытта безгә электрон сәүдә бизнесына керергә тәкъдим иткән булсагыз, без бу фикердән котыбыз очкан булыр иде. Һичшиксез, андый өлкәдә һәркайсы венчур фондыннан бишәр миллион доллар алган куркыныч стартаплар өстенлек итәчәк дип санар идек. Ә менә сәнгать галереяләре өчен сайтлар ясау кебек көндәшлек чагыштырмача азрак булган эштә без үз позициябезне саклый алырбыз дип уйладык.

Без иминлек ягын сайлап, көлке дәрәҗәдә зур хата ясаганбыз. Баксаң, венчур акчасы алган стартаплар алай ук куркыныч түгел икән. Алар программа язу урынына шул барлык акчаны туздырырга тырышу белән бик мәшгуль. 1995 елда электрон сәүдә бизнесы пресс-релизлар буенча бик көндәшлекле иде, ләкин программа ягыннан түгел. Чынлыкта ул беркайчан да алай булмады. Open Market кебек зур балыклар (урыннары җәннәттә булсын) бары тик үзләрен продукт компанияләре дип күрсәтүче консалтинг фирмалары гына иде [5], ә базарның безнең өлешендәге тәкъдимнәр берничә йөз юллык Perl скриптларыннан гыйбарәт иде. Яисә берничә йөз юллык Perl белән языла алган булыр иде; чынлыкта алар, мөгаен, уннарча мең юллык C++ яки Java булгандыр. Без электрон сәүдәгә чынлап кереп чумгач, анда көндәшлек итү гаҗәп дәрәҗәдә җиңел булып чыкты.

Ни өчен без курыктык соң? Без үзебезне программалаштыруда оста дип саный идек, ләкин без "бизнес" дип аталган серле, аңлашылмый торган нәрсәне башкара алуыбызга ышанмадык. Чынлыкта исә бернинди дә "бизнес" дигән аерым нәрсә юк. Анда сату, таныту, кешеләрнең нәрсә теләгәнен аңлау, күпме хак куярга икәнен хәл итү, клиентларга ярдәм итү, үз счетларыңны түләү, клиентлар сезгә түләсенгә ирешү, юридик зат теркәү, акча җәлеп итү һәм башкалар бар. Һәм боларның барысы бергә караганда күренгән кебек үк кыен түгел, чөнки кайбер бурычлар (акча җәлеп итү һәм теркәү кебек) сез зурмы, кечкенәме — O(1) дәрәҗәсендәге бер үк мәшәкать, ә башкалары (сату һәм реклама кебек) теләсә нинди махсус күнегүгә караганда энергиягә һәм хыялга күбрәк бәйле.

Artix гиена кебек иде: арсланнардан курыкканга күрә, үләксә белән канәгать булып яшәде. Тик арсланнарның тешсез булып чыгуы ачыкланды, ә галереяләрне Интернетка чыгару бизнесы үләксә булырга да көчкә тарта иде.

Таныш проблема

Хаталарның бу барлык сәбәпләрен бергә кушсагыз, ни өчен компания өчен шундый начар идеягә килгәнебезгә гаҗәпләнәсе дә калмый. Без башыбызга килгән иң беренче нәрсәне эшләдек; бизнеста булуга икеләнеп карадык; һәм көндәшлектән качу өчен аңлы рәвештә ярлы базарны сайладык.

Summer Founders Program гаризаларын караганда, мин бу өч билгенең дә чагылышын күрәм. Ләкин беренчесе — иң зур проблема. Гариза бирүче төркемнәрнең күбесе туктап: «Без эшли алган барлык нәрсәләр арасыннан иң күп акча эшләү мөмкинлеге булганы нәкъ менә шушымы?» — дип сорарга уйламаган да.

Әгәр алар үзләренең Artix этабын узган булсалар, бу сорауны бирергә өйрәнгән булыр иделәр. Сәнгать сатучыларыннан алган салкын кабул итүдән соң, без моңа әзер идек. Бу юлы, дип уйладык без, әйдәгез кешеләргә кирәкле нәрсәне ясыйк.

Бер атна дәвамында Wall Street Journal уку һәркемгә ике-өч яңа стартап өчен идея бирә алыр иде. Мәкаләләр хәл итүне таләп итә торган проблемаларның тасвирламалары белән тулы. Ләкин күпчелек гариза бирүчеләр идеяләрне ерактан эзләмәгән кебек.

Без иң таралган тәкъдим күп кулланучылы уеннар булыр дип көткән идек. Без бик нык ялгышмадык: бу популярлык буенча икенче урында иде. Иң таралган тәкъдим блог, календарь, танышу сайты һәм Friendster катнашмасы булды. Бәлки, монда ниндидер яңа «үтергеч кушымта» (killer app) яшеренгәндер, ләкин кыйммәтле, хәл ителмәгән проблемалар ачыктан-ачык һәркемнең күзе алдында ятканда, бу томанда казынып йөрү акылсыз булып тоела. Ни өчен беркем дә микротүләүләр өчен яңа схема тәкъдим итмәде? Бәлки, бу артык амбицияле проекттыр, ләкин без барлык вариантларны карап чыктык дип ышана алмыйм. Һәм газеталар белән журналлар (туры мәгънәдә) мондый чишелеш юклыктан үлеп бара.

Ни өчен бик аз гариза бирүчеләр генә клиентларның нәрсә теләве турында чынлап уйланды? Минемчә, күпләрнең, гомумән егерме яшьләр тирәсендәге яшьләрнең проблемасы шунда: аларны гомер буе билгеләнгән боҗралар аша сикерергә өйрәткәннәр. Алар 15–20 ел буе башка кешеләр куйган мәсьәләләрне чишү белән шөгыльләнгәннәр. Ә нинди мәсьәләләрне чишү файдалы булыр иде дип уйлануга күпме вакыт киткән? Ике яки өч курс проекты вакытында гынамы? Алар проблемаларны чишүдә оста, ләкин аларны сайлауда начар.

Ләкин бу бары тик өйрәтү нәтиҗәсе генә, мин моңа инанганмын. Дөресрәге, бәяләү нәтиҗәсе. Бәяләү нәтиҗәле булсын өчен, һәркем бер үк мәсьәләне чишәргә тиеш, димәк, ул алдан билгеләнгән булырга тиеш. Мәктәпләр студентларны мәсьәләләрне чишүгә генә түгел, аларны сайлауга да өйрәтсәләр бик яхшы булыр иде, ләкин мондый дәресне гамәлдә ничек алып барырга икәнен белмим.

Бакыр һәм аккургашын

Яхшы яңалык шул: проблемалар сайларга өйрәнеп була. Мин моны үз тәҗрибәмнән беләм. Хакерлар клиентлар теләгән нәрсәне ясарга өйрәнә ала. [6]

Бу бәхәсле караш. «Эшмәкәрлек» буенча бер белгеч миңа теләсә кайсы стартапка бизнес белгечләре керергә тиеш, чөнки бары тик алар гына клиентларның нәрсә теләвенә игътибар итә ала, дип әйтте. Мин, бәлки, аның сүзләрен китереп, ул кешене үземнән мәңгегә читләштерермен, ләкин тәвәккәлләргә туры килә, чөнки аның хаты бу карашның камил үрнәге иде:

MIT нигезендә ачылган компанияләрнең 80% уңышка ирешә, бары тик стартта командада кимендә бер идарәче кеше булган очракта. Бизнес-белгеч «клиент тавышын» белдерә, һәм бу инженерларны һәм продуктны үстерүне дөрес юлда тота.

Минемчә, бу — саф сафсата. Хакерлар сигналны көчәйтү өчен бизнесменсыз да клиент тавышын бик яхшы ишетә ала. Ларри Пейдж һәм Сергей Брин компьютер фәннәре буенча аспирантлар иде, димәк, алар «инженерлар». Google бары тик аларның колакларына клиентларның нәрсә теләгәнен пышылдап торучы ниндидер бизнесмен булганга гына яхшы дип уйлыйсызмы? Миңа калса, Google өчен иң зур ярдәм иткән бизнесменнар — Google яңа гына башланып киткәндә, Altavista компаниясен тау битенә бәреп тар-мар итүчеләр булды.

Клиентларның нәрсә теләгәнен аңлауның иң авыр өлеше — моны аңларга кирәклеген төшенү. Ләкин моңа тиз өйрәнеп була. Бу ике мәгънәле сурәтнең икенче ягын күрү кебек. Кемдер сезгә монда үрдәк кенә түгел, куян да бар дип әйтүгә, аны күрми калу кыен.

Һәм хакерлар чишәргә гадәтләнгән проблемалар белән чагыштырганда, клиентларга алар теләгән нәрсәне бирү — бик җиңел. Оптимизацияләүче компилятор яза алган теләсә кем, бу проблемага игътибар итәргә карар кылса, кулланучыларны бутамый торган интерфейс (UI) проектлый ала. Һәм шундый акыл көчен вак, ләкин табышлы сорауларга юнәлтсәгез, сез бик тиз байлык туплый аласыз.

Стартапның асылы нәкъ менә шунда: бик акыллы кешеләрнең үзләреннән түбәнрәк саналган эшне башкаруы. Зур компанияләр бу эшкә туры килгән кешене ялларга тырыша. Стартаплар исә киресенчә эшләгәнгә җиңә — чөнки алар зур компаниядә «фәнни тикшеренүләр» белән шөгыльләнәчәк дәрәҗәдә акыллы кешеләрне алалар һәм аларны иң гади, көндәлек мәсьәләләрне чишүгә куялар. Эйнштейнның суыткычлар проектлавын күз алдына китерегез. [7]

Әгәр кешеләрнең нәрсә теләгәнен белергә теләсәгез, Дейл Карнегиның «Дусларны ничек табарга һәм кешеләргә ничек йогынты ясарга» дигән китабын укыгыз. [8] Бер дустым бу китапны тәкъдим иткәч, мин аның чын күңелдән әйтүенә ышана алмадым. Ләкин ул аның яхшы булуын раслады, мин аны укыдым, һәм ул хаклы иде. Ул кешелек тәҗрибәсендәге иң катлаулы проблеманы карый: бары тик үзең турында гына уйлау урынына, әйберләргә башка кешеләр күзлегеннән карарга ничек өйрәнергә.

Күпчелек акыллы кешеләр моны бик яхшы булдыра алмый. Ләкин гади акыл көченә бу сәләтне өстәү — бакырга аккургашын кушу кебек. Нәтиҗәдә бронза килеп чыга, ул исә шулкадәр катырак ки, хәтта бөтенләй башка металл сыман тоела.

Нәрсәне ничек ясарга гына түгел, нәрсәне ясарга кирәклеген дә аңлаган хакер гаять зур көчкә ия. Һәм бу акча эшләүдә генә түгел: кечкенә генә волонтерлар төркеменең Firefox белән нәрсәгә ирешкәненә карагыз.

Artix кебек эш башкару кешеләргә нәрсә кирәклеген ясарга сезне сусыз калуның суга ни дәрәҗәдә бәйле булуыгызны төшендерүе кебек өйрәтә. Ләкин барысы өчен дә уңайлырак булыр иде, әгәр Summer Founders бу сабакны безнең акча исәбенә алмасалар — әгәр алар Artix этабын сикереп үтеп, туп-туры клиентларга кирәкле нәрсәне ясауга күчә алсалар. Минемчә, бу җәйнең чын эксперименты нәкъ менә шул булачак. Аларга моны төшенү өчен күпме вакыт кирәк булыр?

Без SFP өчен футболкалар ясарга кирәк дип карар кылдык һәм аның артына нәрсә басарга дип уйланып тордык. Моңа кадәр без болай язарга планлаштырган идек:

Әгәр сез моны укый аласыз икән, димәк, мин эшләргә тиеш идем.

ләкин хәзер без аның болай булачагын хәл иттек:

Кешеләргә кирәкле нәрсәне ясагыз.

Искәрмәләр

[1] SFP гариза бирүчеләренә: кабул ителмәү без сезнең идеягезне начар дип саныйбыз дигәнне аңлатмый, зинһар, алай уйламагыз. Бу беренче җәйдә стартаплар санын аз тотарга теләгәнгә күрә, безгә кайбер яхшы тәкъдимнәрне дә кире кагарга туры киләчәк.

[2] Дилерлар һәр клиентка үзләре күрсәткән әйберләрне бары тик берничә генә кеше күргән үзенчәлекле нәрсә дигән тәэсир калдырырга тырышалар, ә чынлыкта бу әйберләр, алар бер сатып алучы артыннан икенчесенә аны сатарга тырышкан арада, еллар буе киштәләрдә яткан булырга мөмкин.

[3] Икенче яктан, ул Viaweb проектына карата да шикләнеп карый иде. Моның турында минем төгәл дәлилем бар, чөнки беренче ике айның бер мизгелендә без бәхәсләштек: әгәр ул кайчан да булса Viaweb аша миллион доллар эшләсә, ул колагын тиштерәчәк. Без аңа моны эшләми калырга ирек бирмәдек.

[4] Мин «Web» сүзенә өч хәрефле сүзне кушып ясалган барлык комбинацияләрне җитештерүче программа яздым. Моннан мин өч хәрефле сүзләрнең күбесенең яраксыз икәнен белдем: Webpig, Webdog, Webfat, Webzit, Webfug. Ләкин аларның берсе Webvia иде; мин аларның урыннарын алмаштырып Viaweb ясадым.

[5] Хезмәтләрне сату продукт сатуга караганда күпкә җиңелрәк, нәкъ менә язмалар сатуга караганда туйларда уйнап көн күрү җиңелрәк булган кебек. Ләкин продуктлардан кергән табыш маржасы зуррак. Шуңа күрә Дотком күбеге (Bubble) вакытында күп компанияләр IPO өчен яхшырак тарих булсын дип, продуктлар сату белән бәйли алырлык керем булдыру өчен консалтинг куллана иде.

[6] Тревор Блэквелл стартап өчен түбәндәге рецептны тәкъдим итә: «Акчасы булган кешеләрне күзәтегез, аларның үз вакытларын нәрсәгә әрәм итүләрен күрегез, чишелеш уйлап табыгыз һәм аны аларга сатарга тырышыгыз. Ниндидер проблеманың никадәр кечкенә булуы һәм шул ук вакытта аның чишелеше өчен керемле базар тәэмин итә алуы гаҗәпләндерә».

[7] Шәп кешеләрне күңелсез эш башкаруга җәлеп итү өчен аеруча зур бүләкләр тәкъдим итәргә кирәк. Менә ни өчен стартаплар һәрвакыт хезмәт хакы гына түгел, ә компания өлешен (акцияләр) бирәләр.

[8] Хәзерге заман модасына туры китереп яңадан үзгәртеп язылган хәзерге басма урынына 1940 яки 50 еллардагы иске данәсен сатып алыгыз. Оригиналь басмада сәяси яктан артык коррект булмаган берничә фикер бар иде, ләкин аны узган чор китабы икәнен истә тотып уку, сезне саклау сылтавы белән чистартылган яңа версияне укуга караганда һәрвакыт яхшырак.

Моның караламаларын укып чыкканнары өчен Билл Бёрч, Тревор Блэквелл, Джессика Ливингстон һәм Роберт Морриска рәхмәт белдерәм.