pg.gimran.org

Стартапларны кодрәтле итү

Сентябрь 2026 · Барлык эсселар

Пол Грэмның «Стартапларны кодрәтле итү» эссесы тәрҗемәсе. Төп нөсхә: https://paulgraham.com/powerful.html. Машина тәрҗемәсе (Gemini).

Translation of Paul Graham's essay 'Making Startups Powerful'. Original: https://paulgraham.com/powerful.html. Machine translation (Gemini).

Стартаплар белән индивидуаль очрашулар (office hours) үткәргәндә минем иң файдалы эвристикаларымның берсе — үземә: «Бу компанияне нәрсә тагын да кодрәтлерәк итәр иде?» дигән сорау бирү. Компаниянең ничек күбрәк акча эшли алуы турында сорау да яхшы эвристика, ләкин ул, гадәттә, бары тик этаплы, әкренләп кенә яхшыруларга китерә. Шул ук вакытта аны ничек кодрәтлерәк итү турында уйлану кайвакыт аның кыйммәтен берничә дәрәҗәгә (уннарча тапкыр) арттырырга мөмкин.

Компания төренә карап, бу сорауның күп төрле вариантлары бар. Компанияне гади генә компонент җибәрүчедән клиент белән турыдан-туры мөнәсәбәтләр хуҗасына әйләндерү юлы бармы? Яки моңа бәйле икенче сорау: акча агымын аның аша үтәрлек итеп көйләү мөмкинме? Акчаның сезнең аша агуы һәрвакыт яхшы. [1]

Башка компанияләр сезнең продукт өстендә үз чишелешләрен төзи алырлык кушымталар кибете (app store) кебек нәрсә ясау мөмкинме? Ул чакта аларның кыйммәтле нәрсәләр булдыруга юнәлтелгән барлык тырышлыклары сезне дә тагын да кыйммәтрәк итәчәк. Иң яхшысы — моны клиент белән мөнәсәбәтләргә хуҗа булу һәм акча агымын үзегез аша үткәрү белән бергә бәйләү. [2]

Челтәр эффектлары компанияләрне кодрәтлерәк итә, һәм мин һәрвакыт диярлек аларны ничек кертеп җибәрү турында уйлыйм. Мин моңа челтәр эффектлары көтелмәгән өлкәләрдә дә аларны табу юлы бармы-юкмы икәнен ачыклау өчен үзенә күрә бер чакыру, сынау кебек карыйм. [3] Моның никадәр еш барып чыгуы таң калдыра. Ә барып чыкканда, бу кайвакыт идеяне бөтенләй үзгәртә: элек гади хезмәт булган нәрсә хәзер маркетплейска әйләнә. Люкс версия — тулы канлы кушымталар кибете, ләкин моны эшләүнең турыдан-туры юлы булмаса, еш кына кулланучыларга ниндидер нәрсә белән уртаклашырга мөмкинлек биреп челтәр эффектларын уятырга була. Мәсәлән, «ризалашсагыз, сезнең эшләрегез башка кулланучылар белән чагыштырганда ничек баруын күрсәтербез». Ясалма интеллект (AI) өлкәсендәге ачыктан-ачык вариант — кулланучыларга модельне аларның үз үзара тәэсирләшүләре нигезендә өйрәтүгә үз теләкләре белән кушылырга мөмкинлек бирү. Күпләр каршы төшәр, ләкин кайберәүләр ризалашса, алар куллана торган модель башкалар кулланган гади варианттан күпкә өстен булачак.

Еш кына сез идеяне гомумиләштереп челтәр эффектларын кузгата аласыз, бу стартапны икеләтә кодрәтлерәк итә. Мәсәлән, әгәр мин агентлар өчен түләү механизмын төзүче стартап белән сөйләшсәм, беренче чиратта агентларның бер-берсенә түли алу-алмавы турында сорар идем. Әгәр алар моны эшли алса, сез маркетплейска әйләнәсез. Ә маркетплейс булу шулкадәр кыйммәтле, хәтта агентларның бер-берсенә нәрсә өчен түли алачагы шунда ук ачык булмаса да, моның турында уйлап табуга шактый вакыт сарыф итү файдалы булыр иде. Әгәр булдыра алсагыз, бөтен компанияне шуңа таба юнәлтү, кирәк булса, процесны кузгатып җибәрү өчен хәтта маркет-мейкер (базар булдыручы) булып китү дә үзен аклар иде.

Башлангыч идеянең мондый гипотетик үзгәрешләре һәрвакыт өметле нәтиҗә бирми. Хәтта бик сирәк бирә. Ләкин аларны һәрвакыт карап чыгу мөһим; берни бирмәсә дә, идеяне үзгәртергә тырышу аны яхшырак аңларга ярдәм итә.

Фикерләүнең шундый төрләре бар, аларда идеяләр туры мәгънәдә матди, физик кебек күренә башлый. Күпчелек программистлар моны, мөгаен, кичергәндер. Стартап идеяләрен үзгәртеп карау да нәкъ шундый ук хис уята. Физик яктан аеруча ачык сизелә торган бер үзгәреш — full stack (тулы цикл) стратегиясен сайлау: технологиягезне X белән шөгыльләнүче компанияләргә сату урынына, сез бу технологияне үзегез кулланып, алар белән көндәшлеккә кереп шул ук X-ны эшлисез. Идеянең элеккеге клиентны ничек йотып алганын һәм сузылганын күргәндәй буласыз. Ә хәзер, тышкы өслек үзегезнеке булгач, аның формасы да үзгәрәдер, мөгаен.

Full stack юлының тагын бер варианты бар: сез клиентның иң катлаулы эшләрен үзегез башкарып, акрынлап аны үзегезгә бойсындырасыз («ашыйсыз»). Ахыр чиктә, барлык акыл хезмәтен сез башкарасыз, ә алар сезнең өчен вак йомышлар гына үтәп йөри. Бу вакытта, full stack очрагындагы кебек үк, чын клиент — аларның клиенты булып чыга; башлангыч клиент исә хәзер кулга кидертелгән курчак кына.

Мин һәрвакыт эзли торган тагын бер нәрсә — «этне болгата торган койрыклар». Стартаплар тарихы мондый мисаллар белән тулы. Paypal башта кесә җайланмаларының иминлеге белән шөгыльләнә башлады. Алар Paypal-ны үзләренең иминлек программасын күрсәтүче демо буларак ясаганнар иде. Ләкин аннары eBay сатучылары аны түләүләр кабул итү өчен куллана башлады, һәм ике ай үткәч, гамәлгә куючылар, моны планлаштырмаган булсалар да, хәзер нәкъ менә шушы бизнес белән шөгыльләнүләрен таныдылар. Шуңа күрә, гамәлгә куючылар төп продуктка янәшә булган берәр нәрсә төзегәндә, мин һәрвакыт: «Бәлки, чын продукт нәкъ менә шулдыр?» — дип сорыйм.

Кулланучылар сезнең продуктны уйланмаганча, «дөрес түгел» кулланганын күрү — бик дулкынландыргыч. Димәк, алар ниндидер нәрсәне шулкадәр нык тели ки, хәтта сез тәкъдим иткән теләсә кайсы чишелешне генә түгел, ә чишелеш булырга тиеш булмаган нәрсәләрне дә кулланырга әзер. Мондый хәлне күргәндә, кулланучыларыгыз продуктны дөрес кулланмый дип ачуланмагыз; алар җиткерергә теләгән хәбәргә колак салыгыз, чөнки ул бик кыйммәтле булырга мөмкин.

Paypal-ның шулкадәр тиз үсүенең сәбәбе — ул кулланучыларга акча эшләргә ярдәм итте. Моңа караганда сезне кодрәтлерәк итүче нәрсәләр бик аз. Сез кулланучыларга акча эшләргә ярдәм иткәндә, алар (а) продуктыгызны тиз үзләштерәләр һәм (б) аның өчен күп акча түләргә әзер булалар. Димәк, керемнәрегез икеләтә тиз үсә. Без акча биргән иң уңышлы компанияләрнең күбесе, нәкъ менә YC кебек үк, үз кулланучыларына акча эшләргә ярдәм итә.

Озак вакытлы уен уйнау сезне кодрәтлерәк итә, чөнки сез юлында очраткан башка кешеләрнең күбесе алай уйнамый. Сезнең белән көндәшлек итүче күпчелек стартаплар белән башкаларга сатылу өмете белән яшәүче авантюристлар җитәкчелек итәчәк. Сез элемтәдә торган эре компанияләрнең күбесендә анда берничә елдан артык калырга исәпләмәгән һәм бары тик шушы квартал саннары турында гына уйлаган җитәкчеләр утырачак. Шуңа күрә 10 елдан соң гына нәтиҗә бирә торган карарлар гадәттә тиешенчә бәяләнми. Классик мисал — кулланучыларны җәлеп итү өчен менә дигән шартлар тәкъдим итү. Мин гадәттә стартапларга башта мөмкин кадәр арзанрак сатарга киңәш итәм; барлык кулланучыларны үзегезгә каратыгыз, ә табыш маржасы турында аннары кайгыртырсыз. Ләкин озак вакытлы уен уйнауның гадәттә тирәнрәк, структур юллары да була. [4]

Юмарт булу сезне кодрәтлерәк итә. Тим О'Райли (Tim O'Reilly) әйткәнчә, сез үзегезгә алганга караганда күбрәк кыйммәт булдырырга тиешсез. Күп кенә кырыс бизнесменнар моны идеалистик хиппи сафсатасы дип кире кагар иде, ләкин чынлыкта нәкъ менә шушы юл сезне чыннан да баета. Клиентлардан соңгы тиененә кадәр кысып алу — игътибарны читкә юнәлтү генә. Ул сезгә иң күп дигәндә 2 тапкыр файда китерә. Шул ук вакытта алар өчен эшли алырлык яңа бер нәрсәне табу җиңел генә 10 яки 100 тапкыр табыш китерергә мөмкин. Бу — дөньяга ике төрле караш, һәм моны эшли алучылар өчен О'Райли юлы күбрәк байлык китерә. [5]

Юмартлыкның кодрәткә китерүенең классик мисалы — компанияләрнең үз программа тәэминатын ачык кодлы (open source) итүе. Алар продуктны сүзнең туры мәгънәсендә бушка бирәләр, ләкин аны таратып, алар аны стандарт дәрәҗәсенә күтәрәләр һәм кулланучыларның ышанычын арттыралар. Бу аның таралуына китерә, һәм нәтиҗәдә алар бик, бик зур бәлешнең кечкенә генә кисәгенә хуҗа булалар.

Әгәр тулысынча ачык кодлы булырга теләмәсәгез, продуктыгызны киңәйтелә (extensible) торган итеп ясау аша да шул өстенлекләрнең бер өлешенә ирешә аласыз. Бу юлның бер очында — кушымталар кибете, ләкин сез киңәйтмәләрне чикләмәсәгез яки алар өчен акча алмасагыз, нәтиҗәдә тагын да зуррак экосистема төзергә мөмкинсез. [6]

Киңәйтү мөмкинлегенең иң югары ноктасы — продуктыгызны API аша чакырырга мөмкинлек бирү. Күп кенә компанияләр моңардан курка, чөнки аларга контроль югалу ошамый. Алар үз программаларының алар уйлаганча гына кулланылуын телиләр. Бәлки, моңа катгый карарга кирәк булган ниндидер махсус өлкәләр бардыр, ләкин минемчә, бу күп очракта хата. Аеруча хәзер, агентлар кеше-кулланучыларны алыштырган чорда. Аларның нәрсә эшлисе киләчәген кем белә? Шуңа күрә API булдыру ягына тайпылыгыз. Бигрәк тә сез яңа гына башлаган стартап булганда һәм югалтырлык берниегез дә булмаганда.

Сәер тоелса да, иртәрәк этаптагы компанияләргә сату сезне кодрәтлерәк итә. Гамәлгә куючылар еш кына моңа гаҗәпләнә, чөнки стартапларга никадәр иртәрәк сатсаң, аларның акчасы шулкадәр азрак. Ләкин әгәр сез аларны иң башта ук клиент итеп алсагыз һәм түләүне куллану күләменә карап билгеләсәгез, керемнәрегез стартаплар үсеше тизлеге белән үсәчәк.

Менә ни өчен Stripe компанияләрне иң иртә мөмкинлектә үзенә теркәргә омтыла. Түләү инфраструктурасына кагылышлы кагыйдә бар: ватылмаган икән — төзәтмә, ә Stripe ватылмый торган булгач, аны урнаштырган компанияләр аннан беркайчан да китми. Өстәвенә, иртә этаптагы стартапларга сату бик гади. Аларның нигезләүчеләре заманча фикерли һәм карарларны тиз кабул итә. Иң яхшы продуктыгыз булса, сез җиңәсез. Әгәр инде сез 500 кешесе булганчы компанияләргә сата алмый торган әйбер ясыйсыз икән, сезнең позициягез күпкә көчсезрәк. Сез хәзер корпоратив сатулар (enterprise sales) белән шөгыльләнәсез, бу исә чиксез озак бара һәм анда һәрвакытта да иң яхшы продукт җиңми торган өлкә буларак билгеле.

Мин стартаптан продуктыгызны сатып алсын өчен клиентның нинди зурлыкта булырга тиешлеген сорагач, һәрвакыт бу санның аз булуына өметләнәм. Әгәр алай булмаса, мин гел аны иртәрәк сата алырлык итеп үзгәртү юлы бармы дип сорыйм. Иң яхшысы — үз төркемегездәге стартапташларга (batchmates) аны шунда ук Коллисонча урнаштырырлык (Collison-install) берәр нәрсә булуы. [7]

Гомумән алганда, тиз карар кабул итүче клиентларга ия булу сезне кодрәтле итә. Тизлек аркасында гына түгел, ә тиз карар кабул итүче клиентларның нигездә сезнең никадәр яхшы булуыгызга карап сайлавы аркасында. Стартаплар, гадәттә, иң яхшы әйберләрне ясый (әгәр сез кечкенә дә, уртакул да булсагыз, ничек яши алыр идегез соң?), ә клиентлар тиз карар кабул иткәндә, иң яхшы әйберне ясау турыдан-туры иң күп акча эшләүгә китерә. Шул ук вакытта хастаханәләр яки мәктәп округлары кебек клиентларга сату — пычрак ерып баруга тиң. Мин мондый клиентларга сатучы стартапны очратканда, базарның тизрәк карар кабул итә торган өлешенә сатудан башлау юлы бармы дип сорыйм. [8]

Клиентларны иртә алуга охшаш тагын бер стратегия бар — мәгълүматларны иртә алу. Rippling бу алымны искиткеч оста кулланды. Аларның максаты һәрвакыт хезмәткәрләр мәгълүматы белән эшләүче кушымталар өчен операция системасы булу да, анда эшли торган кушымталарның күбесен тәшкил итү дә иде. Алар моның төгәл ничек булачагын белмәде; ул үзгәреп үсәргә тиеш иде; шуңа күрә алар хезмәткәрләрне эшкә кабул итү һәм көйләү (onboarding) программасын язудан башладылар, чөнки хезмәткәр мәгълүматының гомере нәкъ менә шуннан башлана. Һәм алар өчен бары тик onboarding базары гына түгел, ә тагын да зуррак нәрсә куркыныч астында торганлыктан, аларның программасы кирәгеннән артык яхшы булды һәм тиз таралды.

Агымга каршы өскә бару (upstream) — акчага, кулланучы мөнәсәбәтләренә, клиент этабына яки мәгълүматларга кагылышлы булса да — һәрвакыт диярлек яхшы.

Стартаплар иң яхшы әйберләр ясаганлыктан, тигез шартларда алар иң көчлесе була. Ә сез «мафия» дип атаган компанияләр өстенлек иткән базарларда алар иң көчсез. Тавыш яздыру лейбллары — мафия. PBM (дарулар белән идарә итү оешмалары) — мафия. Бу дөньяларда иң яхшы продуктка ия булу белән генә җиңеп булмый. Дөресен генә әйткәндә, сез анда мафия сезгә яшәргә рөхсәт иткән кадәр генә яши аласыз. Бу аларны җиңеп булмый дигән сүз түгел. Бәлки, җиңеп була торгандыр, ләкин моны турыдан-туры һөҗүм белән түгел, ә яннан килеп — ниндидер юл белән аларны кирәксез итеп калдырып эшләргә кирәк. Шул очракта сезнең уңышыгыз аларны җиңүгә бәйле булмас иде; бу башка бер үлчәмдә җиңүнең өстәмә табышы булыр иде. [9]

Еш кына компанияне кодрәтлерәк итү юлларын эзләгәндә, сез башка компанияләр сезне тоткарламаслык чаралар табасыз. Әгәр сез компонентлар җибәрүче булсагыз һәм башка компания төзегән (кайвакыт туры мәгънәдәге) тартма эчендә яшәргә мәҗбүр булсагыз, клиент белән мөнәсәбәтләргә үзегез хуҗа булу юлын табып аннан котыла аласыз. Әгәр сез зур һәм бюрократик компанияләргә сатасыз икән, аларга алар кечерәк һәм тизрәк карар кабул иткән чакта сату, яки технологиягезне үзегез кулланып алар белән көндәшлек итү аша котыла аласыз. Бу модель шулкадәр таралган ки, аны идеяне киңәйтү юлларын булдыру өчен эвристика буларак кулланырга мөмкин. Хәзерге идея башка компанияләр тарафыннан нинди яклардан тоткарлана?

Әмма еш кына стартаплар үз-үзләрен тоткарлыйлар. Мин стартапларга бирә торган киңәшләрнең гаҗәеп зур өлешендә «бары тик» дигән сүз очрый. Сезгә X кирәк түгел. Бары тик Y эшләгез. Стартапларның идеяләре буталчык булып китүенең бер сәбәбе — аларның башка бер нәрсәдән яралган булуы; хәзер анда аларга кирәк булмаган өлеш бар, һәм алар моны әле аңламыйлар. Ләкин аеруча иң башлангыч этаптагы стартапларда идеянең катлаулы булуының сәбәбе еш кына куркудан гыйбарәт. Компания эшли алганнан кимрәк амбицияле нәрсә белән шөгыльләнеп, аңсыз рәвештә бөрешеп ята. Бары тик Y — бу еш кына, асылда, бары тик турай, аркаңны туры тот дигәнне аңлата. Ә турайгач, аларның буе күпкә биегрәк булып чыга.

Ләкин стартапларны кодрәтлерәк итүче бу барлык стратегияләрнең бер уртак ягы бар — дөресрәге, алар бер чикләүгә буйсынырга тиеш. Алар барысы да клиент өчен шартларны яхшыртырга тиеш. Сез челтәр эффектларын өсти алмыйсыз, акча агымын үзегез аша үткәрә алмыйсыз яки бары тик үзегез теләгән өчен генә full stack була алмыйсыз. Бу нәрсәләрне нәтиҗәсе клиент өчен яхшырак булганда гына эшләп була. Югыйсә, бернинди дә ихтыяҗ һәм таралу булмаячак.

Бу — стартапларны озак вакытлы перспективада кодрәтле итү стратегияләре, ләкин аларны гамәлгә ашырганда стартапларның гадәттә бернинди көче булмый. Һәм чынлыкта, стартапларның бу башлангыч көчсезлеге — гомумән алганда аларның дөнья өчен файдалы булуының төп сәбәбе. Яңа төзелгән стартаплар кемгәдер нидер тагу өчен артык көчсез. Аларның кодрәтле булуының бердәнбер юлы — клиентларның тормышын яхшырту. Чынлыкта, бу чикләү шулкадәр каты ки, идеяләр булдыру өчен аны кире якка кулланырга мөмкин. Клиент күзлегеннән караганда камил дөнья нинди булыр иде? Әгәр ул дөньяның стартап үзе әйләнә алырлык бер компоненты булса, ул, мөгаен, шуңа әйләнергә тиеш тә.

Искәрмәләр

[1] Сез шулай ук токеннар агымын да үзегез аша үткәрә аласыз, һәм бу, гадәттә, акча агымының да сезнең аша узуын аңлата, чөнки токеннар өчен түләргә кирәк. Теориядә бу сезне көчле позициягә куя. Сез клиент белән мөнәсәбәтләргә хуҗа, ә модель компанияләре, асылда, компонент җибәрүчеләр булып кала. Сорау шунда: аларга сезне яки хәтта сезнең клиентларыгызны йотып алу никадәр җиңел булыр?

[2] Кушымталар кибете ясый алмыйсыз икән, ким дигәндә төрле компанияләрнең продуктлары үзара ничек тәэсир итешүе стандартын билгели аласызмы? Яңа өлкәдә еш кына бернинди дә стандарт булмый. Ләкин аны тәкъдим итү өчен артык кечкенә дип борчылмагыз. Әгәр сез бу өлкәдә беренчеләрдән булсагыз, мондый стандартның нинди булырга тиешлеге турында һәркем кебек үк яхшы фикерләрегез бардыр. Һәм һәркем стандартларга шулкадәр сусаган ки, аны кем тәкъдим итүенә карамастан, беренче тәкъдим ителгәне җиңәргә омтыла.

[3] YC үзе — челтәр эффектлары көтелмәгән нәрсәдә аларның барлыкка килүенең бер мисалы. Без моны махсус ниятләмәгән идек, ләкин нәкъ менә шуңа тап булуыбызны бик тиз аңладык.

[4] Хәтта зыянга сату үзен аклаган вакытлар да була. Ләкин моны эшләгәндә сак булыгыз, чөнки артык күп нәрсә бирсәгез, клиентларның түләү аша җибәргән сигналын югалтасыз. Әгәр продуктыгыз $10 торган банкнот булып, сез аны $5-га сатасыз икән, сезнең үсеш темпыгыз бернинди дә файдалы нәрсә турында сөйләми.

[5] Дөньяга О'Райли күзлегеннән карау нигезләүчеләр арасында ешрак очрый. Компанияләр яңа продуктлар ясаудан булганнарыннан күбрәк табыш кысып чыгаруга күчкәндә, бу еш кына контроль нигезләүчеләрдән ялланган менеджерларга күчү сәбәпле була.

Өлешчә бу шуңа бәйле: яңа нәрсәләр булдыру омтылышы яки сәләте гадәттә нигезләүчеләрдә генә була. Ләкин бу шулай ук нигезләүчеләрнең көчсезлекне үз җилкәсендә татуы белән дә аңлатыла. Ялланган генераль директорлар үзләре җитәкләгән компанияләрнең көчен табигый дип кабул итә, ә нигезләүчеләр исән калу өчен компаниянең шулкадәр зәгыйфь булып, кулланучыларны сокландырырга мәҗбүр булган көннәрен хәтерлиләр.

[6] Бәлки, бу яктагы сыгылмалылык Apple-ны ниһаять урыныннан кузгатуның ачкычы булыр. Бер нәрсәдә шикләнмәскә була: алар үзләренә интеграцияләнә торган аппарат һәм программа тәэминатына карата чикләүчән булачак.

[7] Әгәр «Без нинди зурлыктагы клиентларга юнәлергә тиеш?» дигән сорауны «Без клиентларны тормышларының нинди этабында үзебезгә җәлеп итәргә тиеш?» дигән сорауга алыштырсагыз, эрерәк компанияләрне максат итеп алу — шул ук компанияне соңрак алу гына икәне ачыклана. Клиентларның китмәячәгенә ышанганда, нигә аларны иртәрәк бәйләп куймаска? Иртә этаптагы стартапларга сатып, алар белән бергә үсәргә мөмкин булганда, ни өчен әкрен, четерекле корпоратив сатулар (enterprise sales) белән шөгыльләнергә? Бу хәл — YC-ның ни өчен абсолют саннарга түгел, ә үсеш тизлегенә басым ясавының төгәл сәбәбе. Үсеш тизлегегез яхшы булса, абсолют саннар үзләре җайланыр. Ә иң тиз үсеш тизлегенә ирешү юлы — иң тиз үсүче һәм иң тиз карар кабул итүче клиентларга сату.

Озак вакытлы уен уйнаганда дөньяга мондый караш табигый рәвештә барлыкка килә. Кварталлар белән уйласагыз, потенциаль клиентларның зурлыгы үзгәрми торган кебек тоела. Унъеллыклар белән уйласагыз, аларның траекторияләре барлыгын күрәсез.

[8] Гадәти тармакта яңа технологияне үзләштерүгә әкрен барган клиентлар стартаплар өчен мөмкинлек булып тора. Алар никадәр әкренрәк булса, full stack юлы белән җиңү ихтималы шулкадәр зуррак. Хастаханәләргә һәм мәктәп округларына сатуны шулкадәр авыр иткән нәрсә — анда сез гадәттә моны эшли алмыйсыз (мәктәпләрне читләтеп үтеп, турыдан-туры укучыларга хезмәт күрсәтүгә күчү мөмкинлекләре булса да).

[9] Күрәсең, тавыш яздыру лейбллары һәм PBM-нарның бер уртак ягы бар: алар юристлар белән тулы. Шуңа күрә, мондый компанияләрне тану юлы нәкъ менә шулдыр.

Моның караламаларын укыганнары өчен Сэм Альтманга (Sam Altman), Патрик Коллисонга (Patrick Collison), Аарон Эпштейнга (Aaron Epstein), Анкит Гуптага (Ankit Gupta), Диана Хуга (Diana Hu), Пит Куменга (Pete Koomen), Джессика Ливингстонга (Jessica Livingston) һәм Харҗ Таггарга (Harj Taggar), шулай ук токеннар агымы турында искә төшергәне өчен Дианага рәхмәт белдерәм.