Силикон үзәнлегенең үзе, нигездә, шәһәр яны бистәләренең таралып утырган мәйданы. Беренче карашка монда карарлык бернәрсә дә юк кебек. Бу күренекле һәйкәлләре булган урыннар рәтеннән түгел. Ләкин игътибар белән карасагыз, башка җирләрдән аерылып торган бер урында булуыгызны белдерүче сиздермәс кенә билгеләрне табарсыз.
Стэнфорд — сәер урын. Төзелеше ягыннан ул гадәти университетка карата шәһәр яны бистәсе шәһәргә карата нинди булса, нәкъ шундый. Ул гаять зур мәйданга таралган һәм вакытның күп өлешендә гаҗәп буш булып тоела. Ләкин һава торышына игътибар итегез. Ул, мөгаен, камилдер. Көнбатыштагы матур тауларга да күз салыгыз. Аны үзе күренмәсә дә, космополит Сан-Франциско төньякка таба 40 минутлык юлда гына. Бу ярашу — Силикон үзәнлегенең башка түгел, ә нәкъ менә шушы университет тирәсендә үсеп чыгуының төп сәбәпләренең берсе.
Үзәнлек эшенең гаҗәп зур өлеше Пало-Альтодагы University Ave урамындагы яки аның янәшәсендәге кафеларда башкарыла. Әгәр эш көнне сәгать 10 белән 5 арасында килсәгез, сез еш кына инвесторларга үз проектларын тәкъдим итүче стартап нигезләүчеләрен күрерсез. Аера алмасагыз: нигезләүчеләр — алга табаш омтылып утыручылар, ә инвесторлар — чак кына интеккән чырай белән артка таянып утыручылар.
3. Уңышлы офис
165 University Ave адресындагы офис Google-ның беренче офисы булган. Аннары анда Paypal урнашкан. (Хәзер исә анда — Wepay.) Аның иң кызыклы ягы — урнашу урыны. Стартапны офис паркында түгел, ә рестораннары һәм урамда йөрүче кешеләре булган җирдә ачу — бик акыллы адым, чөнки анда эшләүче кешеләр, гадәти эш сәгатьләре тәмамлану белән качып китү урынына, шунда калырга телиләр. Алар бергәләп кичке ашка баралар, идеяләр турында сөйләшәләр, аннары кайтып шуларны тормышка ашыралар.
Google-ның хәзер офис паркында урнашуы аларның шунда башлавын аңлатмый икәнен аңлау мөһим; бу аларга күбрәк урын кирәк булгач күчәргә мәҗбүр булган җирләре генә. Күптән түгел генә Facebook та урамның каршы ягында иде, алар да күбрәк мәйдан кирәк булганлыктан күченергә мәҗбүр булдылар.
Пало-Альто башта шәһәр яны бистәсе булмаган. Үз тарихының беренче 100 елы дәвамында ул авыл җирендә урнашкан студентлар шәһәрчеге булган. Аннары 1950 еллар уртасында ул ярымутрау буйлап ашыккан шәһәр яны дулкыны астында калган. Ләкин Орегон экспресс-юлыннан төньяктарак урнашкан Пало-Альто һаман да үзен уратып алган тирәлектән сизелерлек аерылып тора. Бу — Үзәнлекнең иң күркәм урыннарының берсе. Биналар биредә иске (гәрчә аларны көннән-көн күбрәк сүтеп, бер үк төрле McMansion йортлары белән алыштырсалар да), ә агачлар биек. Ләкин йортлар бик кыйммәт — бер квадрат фут өчен якынча 1000 доллар. Бу — уңышлы сатудан (exit) соңгы Силикон үзәнлеге.
Sand Hill Road-ның төньяк ягындагы венчур фондларының офисларын күрү нәкъ менә аларның бик күңелсез һәм бертөрле булуы аркасында кызык. Биналар барысы да диярлек бертигез, аларның тышкы ягы бернинди дә хис-кичереш белдерми, һәм алар буталчык лабиринт кебек урнашкан. (Мин аларга еллар буе барып йөрим, һәм барыбер кайвакыт адашам.) Бу очраклы түгел. Бу биналар венчур бизнесының шактый төгәл чагылышы булып тора.
Әгәр эш көнендә барсагыз, анда венчур инвесторлары белән очрашырга килгән нигезләүчеләр төркемнәрен күрергә мөмкин. Ләкин еш кына сез беркемне дә күрмәячәксез; кайнап торган тормыш — мондагы атмосфераны тасвирлау өчен кулланырлык иң соңгы сүз булыр иде. Sand Hill Road-ка бару сезгә «пычрак һәм аска» дигәннең капма-каршысы «чиста һәм өскә» икәнен искә төшерә.
Хәзерге вакытта Үзәнлекнең йөрәге дип Castro Street-ны саныйсымы, әллә University Ave-нымы — монысы бәхәсле. Моннан 10 ел элек ул University Ave булыр иде. Ләкин Пало-Альто кыйммәтләнә бара. Стартаплар көннән-көн күбрәк Mountain View-да урнаша, ә Пало-Альто — алар инвесторлар белән очрашырга килә торган урын гына булып кала. Пало-Альтода төрле кафелар күп, ләкин Mountain View-да ачык рәвештә өстенлек иткән бер урын бар: Red Rock.
7. Google
Google үзенең Mountain View-дагы беренче бинасыннан тирә-яктагы күп кенә биналарга таралды. Ләкин биналар төрле вакытта төрле кешеләр тарафыннан төзелгәнлектән, бу урында гадәти зур компания штаб-квартирасына хас стериль, читләштерелгән мохит юк. Аның үз кабатланмас төсмере барлыгы ачык сизелә. Сез монда ниндидер эш кайнаганын сизәсез. Гомуми атмосферасы бераз утопик; биредә Prius машиналары һәм аларны йөртүчеләргә охшаган кешеләр бик күп.
Google-да танышыгыз булмаса, эчкә керә алмыйсыз. Шулай да, мөмкинлек булса, эчен күрү бик тә кыйммәт. Facebook өчен дә шул ук хәл (ул Пало-Альтодагы California Ave ахырында урнашкан), гәрчә аның да тышыннан карарлык бернәрсә дә юк.
Skyline Drive юлы Санта-Круз тауларының сырты буйлап үтә. Бер ягында — Үзәнлек, ә икенче ягында — диңгез. Салкын, томанлы һәм уңайлы култыклары аз булганлыктан, ул шулкадәр якын урнашуына карамастан, Үзәнлек кешеләренең тормышында гаҗәп аз роль уйный. Skyline-ның кайбер өлешләрендә гаять зур секвойялар өстенлек итә, ә башкаларында — мәңге яшел имәннәр. Секвойялар булу шул урыннарга төнлә яр буеннан томан килүен аңлата; секвойялар томаннан яңгыр тамчыларын туплый. MROSD оешмасы Skyline тирәсендәге искиткеч җәяүлеләр сукмаклары челтәрен идарә итә.
9. 280
Силикон үзәнлеге буйлап ике автомагистраль уза: шактый ямьсез булган 101 юлы һәм дөньядагы иң матур шосселарның берсе булган 280. Сайлау мөмкинлеге булганда, мин һәрвакыт 280 юлын сайлыйм. Көнбатыштагы озын тар күлне күрәсезме? Бу — Сан-Андреас ярыгы. Ул калкулыкларның итәге буйлап уза, аннары Portola Valley аша өскә күтәрелә. MROSD сукмакларының берсе турыдан-туры шул ярык буйлап үтә. 280-нең көнбатышындагы тау итәкләре буйлап бай районнар чылбыры сузыла: Woodside, Portola Valley, Los Altos Hills, Saratoga, Los Gatos.
SLAC Sand Hill Road-тан чак кына көньяктарак нәкъ менә 280 юлы астыннан уза. Ә аннан ике чакрым көньяктарак Үзәнлекнең «Welcome to Las Vegas» билгесе аналогы тора: The Dish радиотелескобы.
Искәрмәләр
Мин Компьютер тарихы музеен кертмәдем, чөнки бу исемлек — Үзәнлек экспонатларын түгел, ә Үзәнлекнең үзен кайда күрергә икәнлеге турында. Мин шулай ук Сан-Хосены да калдырып киттем. Сан-Хосе үзен Силикон үзәнлегенең башкаласы дип атый, ләкин Үзәнлек халкы «шәһәр» дигәндә Сан-Францисконы күздә тота. Сан-Хосе — картадагы пунктир сызык кына.
Әлеге язманың караламаларын укыганнары өчен Сэм Альтман, Пол Бакхайт, Патрик Коллисон һәм Джессика Ливингстонга рәхмәтемне белдерәм.