Соңгы чыгышымнан соң, оештыручыларның берсе сәхнәгә чыгып, шунда ук каршы сүз әйтә башлады. Моңа кадәр андый хәлнең булганы юк иде. Мин аның беренче берничә җөмләсен генә ишеттем, ләкин аны нәрсәнең рәнҗетүен аңлау өчен шул да җитте: стартаплар Кремний үзәненә күчсә, эшләре яхшырак барыр дигән сүзләрем аңа ошамаган иде.
Бу конференция Лондонда узды, һәм тыңлаучыларның күбесе Бөекбританиядән иде. Шуңа күрә стартаплар Кремний үзәненә күчәргә тиеш дигән сүз милли амбицияләрне кагып үтү булып күренде: имеш, җирәнгеч бер америкалы аларга, эшне дөрес итәсегез килсә, бөтенегезгә дә Америкага күчәргә кирәк, дип өйрәтә.
Чынлыкта исә мин күренгәнгә караганда азырак америкалы. Мин бу хакта әйтмәдем, ләкин тумышым белән британлы. Һәм яһүдләрнең үзләре турында латифалар сөйләргә хокукы булган кебек, мин дә Британия аудиториясе белән бик дипломатик булырга тиеш дип санамыйм.
Стартапларның Кремний үзәненә күчүе яхшырак булыр дигән фикердә милләтчелек чаткысы да юк. [1] Мин АКШ стартапларына да нәкъ шул ук сүзне әйтәм. Y Combinator һәр 6 ай саен ике яр буе арасында чиратлаша. Һәр икенче финанслау циклы Бостонда уза. Һәм Бостон АКШта (һәм дөньяда) икенче иң зур стартап-хаб булуга карамастан, без бу цикллардагы стартапларга алар өчен иң яхшы вариант — Кремний үзәненә күчү дип әйтәбез. Әгәр бу Бостон өчен дөрес икән, башка һәр шәһәр өчен тагын да дөресрәк.
Мәсьәлә илләрдә түгел, шәһәрләрдә.
Һәм мин үз хаклыгымны раслый алам дип уйлыйм. Каршы якның дәлилен күпчелек кеше сафсата дип танырлык дәрәҗәгә җиңел генә җиткерергә була. Беркем дә диярлек стартапның кайда урнашуы бөтенләй мөһим түгел — кечкенә бер авыл хуҗалыгы шәһәрчегеннән эшләүче стартап стартап-хабка күчүдән бернинди файда күрмәячәк, дип расларга батырчылык итмәс иде. Күпчелек кеше аңлый: стартаплар өчен инфраструктура, аларны ничек эшләтү турында тупланган тәҗрибә һәм шуның белән шөгыльләнүче башка кешеләр булган урында яшәү бик файдалы булырга мөмкин. Шуңа карамастан, сез стартапларга Лондоннан Кремний үзәненә күчәргә кирәкми дип исбатлау өчен кулланган теләсә кайсы дәлилне стартаплар кечерәк шәһәрләрдән Лондонга да күчәргә тиеш түгел дип исбатлау өчен дә нәкъ шулай кулланырга була.
Шәһәрләр арасындагы аерма — дәрәҗә мәсьәләсе. Һәм әгәр, бу өлкәне аңлаучыларның барысы да диярлек ризалашканча, стартаплар өчен Бостонга караганда Кремний үзәнендә яхшырак икән, димәк, аларга башка бөтен урыннарга караганда да Кремний үзәнендә яхшырак.
Минем бу нәтиҗәдә шәхси кызыксынуым бар кебек тоелырга мөмкин, чөнки АКШка күчкән стартаплар моны Y Combinator аша эшләргә мөмкин. Ләкин без финанслаган Америка стартаплары да мин аларга нәкъ шуны ук әйткәнемне раслый ала.
Әлбәттә, мин һәр стартап уңышка ирешү өчен Кремний үзәненә барырга тиеш дип әйтмим. Бары тик, башка шартлар тигез булганда, урын никадәр зуррак стартап-хаб булса, анда стартапларның эше шулкадәр яхшырак барачак. Әмма башка шартлар күчү өстенлекләреннән өстенрәк булырга мөмкин. Мин гаиләле нигезләүчеләр бөтен дөньяның аргы башына күчү өчен гаиләләрен куптарып алып китәргә тиеш димим; бу артык зур игътибарны читкә юнәлтү булырга мөмкин.
Иммиграция кыенлыклары да үз урыныңда калуның тагын бер сәбәбе булырга мөмкин. Иммиграция проблемаларын хәл итү акча җыюга охшаган: нигәдер ул бөтен игътибарыгызны йота. Стартап моңа күп вакыт сарыф итә алмый. Без финанслаган бер Канада стартапы АКШка күчү өстендә 6 ай чамасы эшләде. Ахыр чиктә алар бу нияттән ваз кичте, чөнки үз программа тәэминаты өстендә эшләүдән шулкадәр күп вакытны аерып ала алмадылар.
(Әгәр башка берәр ил Кремний үзәненә көндәш булдырырга теләсә, алар эшли алган иң яхшы бердәнбер нәрсә — стартап нигезләүчеләре өчен махсус виза булдыру булыр иде. АКШның иммиграция сәясәте — Кремний үзәненең иң зур зәгыйфь якларының берсе.)
Әгәр сезнең стартап билгеле бер тармак белән бәйле булса, бәлки сезгә шул тармак үзәкләренең берсендә булу яхшырактыр. Күңел ачу индустриясе белән бәйле нәрсә булдыручы стартап Нью-Йоркта яки Лос-Анджелеста булырга тели ала.
Һәм ниһаять, яхшы инвестор сез булган урыныгызда калган очракта акча бирергә сүз биргән булса, сезгә, мөгаен, калырга кирәктер. Инвестор табу авыр. Күченү өчен реаль финанслау тәкъдименнән баш тарту, гадәттә, дөрес түгел. [2]
Чынлыкта, инвесторларның сыйфаты стартап-хабларның төп өстенлеге булырга мөмкин. Кремний үзәне инвесторлары Бостонныкыларга караганда сизелерлек агрессиврак. Без финанслаган стартапларны беренче булып күргән, ләкин артык әкрен кыймылдаган Бостон инвесторларының борын төбеннән үк көнбатыш яр буе инвесторларының эләктереп алуын кат-кат күргәнем булды. Быелгы Бостон Demo Day чарасында мин тыңлаучыларга моның ел саен кабатланып торуын, шуңа күрә ошаган стартапны күрсәләр, шунда ук тәкъдим ясарга кирәклеген әйттем. Һәм шулай да, бер ай эчендә бу хәл тагын кабатланды: YC финанслаган стартап нигезләүчесе белән бер атна элек кенә танышкан агрессив көнбатыш яр венчур инвесторы аны еллар буе белгән Бостон инвесторыннан җиңеп чыкты. Бостон инвесторы ни барын аңлаганчы, килешү инде кулдан ычкынган иде.
Бостон инвесторлары үзләренең консервативрак булуларын таный. Кайберәүләр моны шәһәрнең сак янки холкы белән бәйләп аңлатырга тели. Ләкин Оккам кылычы хакыйкатьнең мактаулырак түгеллеген күрсәтә. Бостон инвесторларының Кремний үзәне инвесторларына караганда консервативрак булуы Чикаго инвесторларының Бостонныкыларга караганда консервативрак булуы белән бер үк сәбәпкә кайтып кала. Алар стартапларны шулкадәр үк яхшы аңламыйлар.
Көнбатыш яр буе инвесторлары җавапсыз ковбойлар булганга яки яхшы һава торышы аларны оптимист иткәнгә кыюрак түгел. Алар кыюрак, чөнки үзләренең ни эшләгәннәрен беләләр. Алар — иң катлаулы «кара алмаз» трассаларында шуучы чаңгычылар. Кыюлык — венчур инвестицияләренең асылы. Зур табышка югалтулардан качарга тырышып түгел, ә берничә гаять зур уңышка ирешүне тәэмин итәргә тырышып ирешәсең. Ә гаять зур уңышлар башта еш кына куркыныч булып күренә.
Мәсәлән, Facebook. Facebook Бостонда башланган иде. Бостон венчур инвесторлары аны беренчеләрдән булып финанслау мөмкинлегенә ия иде. Ләкин алар «юк» диде, шуңа күрә Facebook Кремний үзәненә күчте һәм акчаны шунда тапты. Аларга кире каккан партнер хәзер бу «хата булып чыгырга мөмкин» дип әйтә.
Тәҗрибә күрсәткәнчә, кыюлык җиңә. Әгәр көнбатыш яр буе инвесторларының агрессив алымнары үзләренә үк каршы килергә тиеш булса, бу инде күптән булырга тиеш иде. Кремний үзәне Бостоннан 1970-нче еллардан бирле алга бара. Әгәр көнбатыш яр инвесторлары өчен җәза булырга тиеш булса, Доткомнар күперегенең шартлавы шундый җәза булыр иде. Ләкин шуннан соң көнбатыш яр тагын да ныграк алга ыргылды.
Көнбатыш яр инвесторлары кыю эш итәр өчен үз карарларына җитәрлек дәрәҗәдә ышана; көнчыгыш яр инвесторлары исә — алай ук түгел; ләкин көнчыгыш яр инвесторлары моны саклык аркасында эшли дип уйлаган һәркемгә, көнбатыш яр инвесторына килешүне оттырып барган көнчыгыш яр инвесторының өзелеп бәргәләнүен күрергә кирәк иде.
Махсуслашу китергән тупланышка өстәмә буларак, стартап-хаблар шулай ук базарлар да булып тора. Ә базарлар, гадәттә, үзәкләшкән була. Хәтта хәзер дә, трейдерлар теләсә кайда була алганда, алар берничә шәһәрдә туплана. Килешүләр төзүдә күзгә-күз очрашуның нинди мөһим роле барлыгын төгәл әйтү кыен, ләкин бу нәрсә генә булса да, аны технологияләр белән әлегә кабатлап булмады.
Кирәкле вакытта University Ave буйлап йөрсәгез, берьюлы биш төрле кешенең телефоннан килешүләр турында сөйләшүен ишетергә мөмкинсез. Чынлыкта, бу Y Combinator-ның вакытының яртысын Бостонда үткәрүенең бер сәбәбе: ел әйләнәсе моңа чыдау авыр. Ләкин бер үк нәрсә турында гына уйлаучы кешеләр арасында булу кайвакыт туйдырса да, әгәр сез нәкъ менә шул нәрсә белән шөгыльләнергә тырышасыз икән, бу — булырга тиешле урын.
Күптән түгел мин Google компаниясендә эзләү системасы өстендә эшләүче берәү белән сөйләштем. Ул Yahoo-да күп кешене белә иде, шуңа күрә ике компанияне чагыштыру өчен уңайлы урында иде. Мин аннан Google-ның ни өчен эзләү өлкәсендә яхшырак булуын сорадым. Ул моның Google-ның ниндидер махсус бер нәрсә эшләүендә түгел, ә бары тик эзләүне бик яхшырак аңлавында булуын әйтте.
Һәм нәкъ шуңа күрә стартаплар Кремний үзәне кебек стартап-хабларда чәчәк ата. Стартаплар — бриллиант шомарту кебек үк бик нык махсуслашкан эш. Һәм стартап-хабларда моны аңлыйлар.
Искәрмәләр
[1] Милли идея киресенчә: стартаплар урнашкан иле аркасында билгеле бер шәһәрдә калырга тиеш, дигән караш. Әгәр сез дөньяга «бербөтен дөнья» күзлегеннән карасагыз, Лондоннан Кремний үзәненә күчү карары Чикагодан Кремний үзәненә күчү карарыннан берни белән дә аерылмый.
[2] Ләкин сезгә акча бирер кебек кенә тоелган инвесторга игътибар итмәскә була. Качандыр бер көнне акча бирер кебек тоелу — инвесторларның «юк» дип әйтү ысулы.
Әлеге язманың караламаларын укыганнары өчен Сэм Альтманга, Джессика Ливингстонга, Харджит Таггарга һәм Кульвир Таггарга рәхмәт белдерәм.
Бу эссе буенча фикерне монда калдырырга була.