Күптән түгел генә мин iPhone, iPad һәм Android белән эшләүче охшаш җайланмалар өчен уртак бер атаманың булмавы никадәр уңайсыз икәнлеге турында уйлап утырдым. Уртак төшенчәгә иң якыны «мобиль җайланмалар» булып тоела, ләкин ул, беренчедән, теләсә кайсы кәрәзле телефонга карата кулланыла, икенчедән, iPad-ның асыл үзенчәлеген чагылдырмый.
Берничә секундтан соң башыма бер уй килде: ахыр чиктә без бу нәрсәләрне планшетлар дип атаячакбыз. Аларны «мобиль җайланмалар» дип атау турында уйлавыбызның бердәнбер сәбәбе — iPhone-ның iPad-тан алдарак чыгуы. Әгәр беренче булып iPad чыккан булса, без iPhone-ны телефон дип уйламас идек; без аны колакка терәрлек дәрәҗәдә кечкенә булган планшет дип кабул итәр идек.
iPhone — телефонга караганда күбрәк телефонны алмаштыручы бер нәрсә. Бу бик мөһим аерма, чөнки ул тиздән гадәти күренешкә әйләнәчәк яңа кагыйдәнең беренче үрнәге булып тора. Безне чорнап алган махсус тәгаенләнешле әйберләрнең күбесе, хәтта барысы диярлек, планшетларда эшләүче кушымталар белән алмаштырылачак.
GPS-навигаторлар, плеерлар һәм фотоаппаратлар очрагында бу инде хәзер үк аңлашыла. Ләкин, минемчә, никадәр күп нәрсәләрнең алмаштырылачагы кешеләрне шаккатырачак әле. Без ачкычларны алмаштыручы бер стартапка акча салдык. Хәрефләрнең зурлыгын җиңел генә үзгәртә алу мөмкинлеге iPad-ның фактик рәвештә уку күзлекләрен алмаштыруын аңлата. Акселерометр белән оста гына хәйләләр эшләп, хәтта ваннадагы үлчәүне дә алмаштырып булса, мин бөтенләй гаҗәпләнмәс идем.
Бер генә җайланмада барлык эшне программа тәэминаты ярдәмендә башкаруның өстенлекләре шулкадәр зур ки, программага әйләндереп була торган бөтен нәрсә программага әйләнәчәк тә. Шуңа күрә алдагы берничә елда стартаплар өчен яхшы рецепт шул булыр: тирә-ягыгызга карагыз һәм кешеләр планшет кушымтасы ярдәмендә кирәксезгә әйләндереп була дип әле уйламаган әйберләрне табыгыз.
1938 елда Бакминстер Фуллер физик машиналарның без хәзер программа тәэминаты дип атый торган нәрсә белән алмашынуының көчәя барган тенденциясен тасвирлау өчен эфемеризация терминын уйлап тапкан. Планшетларның дөньяны яулап алачагының сәбәбе — Стив Джобс һәм аның командасының сәнәгать дизайны тылсымчылары булуында гына түгел, ә аларның артында әлеге куәтнең торуында. iPhone һәм iPad эфемеризациягә бик күп яңа өлкәләргә үтеп керергә мөмкинлек бирүче тишек ярдылар. Технология тарихын өйрәнгән беркем дә бу көчнең куәтен бәяләп бетерми калмас иде.
Мине Apple-ның үз артында бу көч торган вакытта ирешә алган кодрәте борчый. Мин 80-нче һәм 90-нчы еллардагы Microsoft заманы кебек тагын бер клиент монокультурасы чорын күрергә теләмим. Ләкин планшетларның таралуына этәргеч бирүче төп көчләрнең берсе эфемеризация икән, бу Apple белән көч сынашу юлын да күрсәтә: аның өчен яхшырак платформа булырга кирәк.
Apple планшетларына акселерометрлар куелуы бик шәп нәрсә булып чыкты. Эшләүчеләр (developer-лар) акселерометрны Apple беркайчан да күз алдына да китерә алмаган ысуллар белән кулландылар. Платформаларның табигате шундый. Корал никадәр күпкырлы булса, кешеләрнең аны ничек кулланачагын алдан фаразлау шулкадәр кыенрак. Шуңа күрә планшет җитештерүчеләр болай дип уйларга тиеш: анда тагын нәрсә урнаштырып була? Тимер-томыр ягыннан гына түгел, программа ягыннан да. Программистларга тагын нәрсәгә керү мөмкинлеге бирә алабыз? Хакерларга бер бармак бир — алар бөтен кулыңны тартып алырлар.
Бу язманың караламаларын укып чыкканнары өчен Сэм Альтманга, Пол Бакхейтка, Джессика Ливингстонга һәм Роберт Морриска рәхмәтемне белдерәм.