Байлык салыгы һәм керем салыгын бер-берсенә ничек әйләндерергә? Әгәр хөкүмәт 1% күләмендә байлык салыгы кертсә, аның керем салыгындагы эквиваленты нинди булыр?
Күпчелек сәясәтчеләрнең бу тема турында сөйләшүеннән күренгәнчә, алар җавапны белмиләр генә түгел, хәтта мондый сорауның барлыгын да аңламыйлар.
Чынлыкта алар арасындагы әйләндерү коэффициенты якынча 20гә тигез. 1% байлык салыгы 20% керем салыгына тиң.
Байлык салыгы белән керем салыгы ставкаларын бер-берсенә әйләндерү өчен, сезгә аны капиталның керемлелек ставкасына бүләргә кирәк. 20 дигән әйләндерү коэффициенты куркынычсыз (рисксыз) керемлелек ставкасы 5% дип фаразлаудан килеп чыга. Тарихи яктан караганда, бу шактый оптимистик фараз. 4% тагын да реальрәк булыр иде. Ләкин 5% та ярый. [1]
Әгәр без моны мисал аша карап чыксак, аның ничек эшләве аңлашылыр. Фараз итик, сезнең 100 долларыгыз бар, сез бу капиталдан 5% керем аласыз, һәм 20% күләмендә керем салыгы бар. 5% керемлелек ставкасы бер ел ахырында сезнең 100 долларыгыз сезгә тагын 5 доллар алып килгән дигәнне аңлата. Ләкин сезгә аның 20%ын, ягъни 1 долларын керем салыгы итеп түләргә кирәк, шуңа күрә салымнан соңгы керемегез 4 доллар тәшкил итә. Ел ахырында, салымнар түләнгәннән соң, сезнең 100 $ + 4 $ = 104 долларыгыз кала.
Хәзер 20% керем салыгы урынына 1% байлык салыгы бар дип күз алдыгызга китерегез. Ел ахырында сезнең 100 долларыгыз, элеккечә үк, тагын 5 доллар китерде. Ләкин ул елда сезгә 100 долларыгызның 1%ын, ягъни 1 долларын байлык салыгы итеп түләргә туры килде. Шуңа күрә ел ахырында сездә 99 $ + 5 $ = 104 доллар бар.
Байлык салыгының һәр 1%ы керем салыгының 20%ына тиң.
Сәясәтчеләрнең моны аңламавы аларның "нибары 1%" байлык салыгы турында сөйләшүеннән ачык күренә. Аларның берсе дә керем салыгы ставкасына "нибары 20%" өстәү турында сөйләмәс иде, гәрчә математик яктан бу бер үк нәрсә булса да. [2]
Сәясәтчеләр өстәмә 20% керем салыгының бик күп булачагын аңлыйлар. Һәм чыннан да, АКШның иң югары керем салыгы ставкасына 20% өстәгән штаты гадәттән тыш югары салымнарга ия булыр иде.
Хәзерге вакытта иң югары чикке керем салыгы ставкасы булган ил — Дания, анда ул 60,5%. АКШның иң югары федераль салым ставкасы 37%, ә штатлардагы керем салыгының медиана ставкасы Оклахоманыкына тигез, ул 4,75%. Димәк, медиана очрагында, керем салыгына тагын 20% өстәгән штатның гомуми чикке салым ставкасы 37% + 4,75% + 20%, ягъни 61,75% тәшкил итәр иде. [3]
Медиана очрагында, "нибары 1%" байлык салыгы өстәү турында сөйләүче АКШ штаты сәясәтчеләре үз штатында яшәүчеләрнең дөньяда иң югары салым түләүләренә сәбәпче булу турында сөйлиләр. Бу җиңел генә кабул ителә торган карар түгел.
Шуңа күрә хәзерге вакытта байлык салыгы белән керем салыгын ничек бер-берсенә әйләндерергә икәнен бик аз сәясәтче аңлый дип саныйм. Аларның бу тема турында сөйләшүеннән үк нәрсә тәкъдим итүләренең җитдилеген аңламаулары күренә. Ләкин мин аларга моны өйрәтә алуыбызга оптимистик карыйм. Сорауның барлыгын аңлагач, җавапны аңлау кыен түгел.
Искәрмәләр
[1] Әгәр сез капиталыгызны югалту куркынычын үз өстегезгә алырга әзер булсагыз, югарырак керемлелек ставкасы алу мөмкин. Ләкин салым ставкалары арасында әйләндерү ясау өчен сезгә куркынычсыз керемлелек ставкасын кулланырга кирәк, чөнки анти-инвестиция буларак караганда, байлык салыгы бөтенләй куркынычсыз: сез ул акчаны хөкүмәткә һичшиксез бурычлы булачаксыз. Һәм керемнәр турында сөйләгәндә сезгә "куркынычсыз" дигән сүзне куштырнак эченә алырга туры килсә дә, хәзер сез әйткән куркынычлар салым ставкаларының мәгънәсен бөтенләй югалта торган апокалиптик төрдәге куркынычлар булачак.
[2] Нәкъ шул ук әйләндерү коэффициенты капитал үсешенә (capital gains) карата да кулланыла. Коэффициентның чыганагы — акчаның һәр ел саенмы, әллә бер тапкыр гына салымга тартылуында. Чынлыкта бу теләсә нинди керем китерүче активның кыйммәтен исәпләү өчен кулланыла торган шул ук математика.
[3] Сез федераль керем салымнарыгыздан штат салымының бер өлешен чигереп (deduct итеп) калдыра аласыз, ләкин күпме чигерергә мөмкин булуның чиге бар, димәк, чикке очракта без гади генә ике ставканы бергә кушабыз.
Моның караламаларын укыганнары өчен Тревор Блэквеллга (Trevor Blackwell), Джессика Ливингстонга (Jessica Livingston), Кэролин Левигә (Carolynn Levy), Джон Левигә (Jon Levy), Алекс Табаррокка (Alex Tabarrok) һәм Хардж Таггарга (Harj Taggar) рәхмәт белдерәм.